IV SA/Wa 869/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anna Sękowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 141 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2016 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2007 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, utrzymaną w mocy decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że wnioskiem z 6 lutego 2007 r. E. K. (dalej zwany również "skarżącym") wystąpił o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej zwany także "Kierownikiem Urzędu") decyzją z [...] grudnia 2007 r. odmówił przyznania uprawnienia do ww. świadczenia, która decyzją z [...] kwietnia 2008 r. została utrzymana w mocy. Następnie E. K. wnioskiem z dnia 28 lutego 2012 r. wystąpił o uchylenie powyższych decyzji odmawiających przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją Kierownika Urzędu z [...] marca 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] kwietnia 2012 r., odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2007 r. Powyższa decyzja z [...] kwietnia 2012 r. została poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 7 listopada 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1513/12, oddalił skargę wniesioną w tej sprawie. E. K. 18 grudnia 2015 r. wystąpił z wnioskiem, uzupełnionym pismem z 21 stycznia 2016 r., o wznowienie postępowania w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazując, że w dniu wydawania decyzji organowi nie był znany dokument (legitymacja osoby poszkodowanej) wydany przez władze [...] w dniu [...] listopada 2015 r. uznający skarżącego za osobę poszkodowaną wskutek okupacji w latach 1939-1990. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z [...] lutego 2016 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego stwierdzając, iż przedstawiona legitymacja nie istniała w dniu wydania decyzji, zatem nie może być podstawą wznowienia postępowania. Rozpoznając zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej także "Szefem Urzędu") postanowieniem z [...] marca 2016 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu Szef Urzędu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skarżący, jako podstawę wznowienia postępowania wskazał dokument - Legitymację Osoby Poszkodowanej otrzymaną w dniu 5 listopada 2015 r. W związku z powyższym stwierdził, że skarżący uchybił terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona może złożyć podanie o wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W konsekwencji Szef Urzędu utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2016 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł E. K. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu nieuznanie uprawnień kombatanckich przyznanych przez władze [...] wynikających z wydanej mu Legitymacji Osoby Poszkodowanej z 5 listopada 2015 r. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest natomiast związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a.") do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę w tak określonej kognicji zauważyć należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Analiza zaś zarówno akt sprawy administracyjnej jak i uzasadnienia postanowienia z [...] marca 2016 r. oraz utrzymującego go w mocy postanowienia z [...] lutego 2016 r. wskazuje, iż Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie tylko nie ustalił, lecz nawet nie podjął próby ustalenia kiedy E. K. dowiedział się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania, jaką w realiach niniejszej sprawy jest wyjście na jaw nowych istotnych dowodów nie znanych organowi, który wydał decyzję, tj. dokumentów na podstawie, których władze [...] przyznały skarżącemu status osoby poszkodowanej wskutek okupacji w latach 1939-1990. Organ administracji w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. rozstrzygając sprawę powołał się na upływ terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., uznając za tę datę 5 listopada 2015 r., tj. dzień otrzymania legitymacji osoby poszkodowanej przez skarżącego. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania liczony jest zaś od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W tym wypadku nie ustalono kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej postawę przyznanego mu uprawnienia przez władze [...]. Bez wątpienia zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest warunkiem formalnym, po spełnieniu którego otwiera się droga do badania, czy w sprawie rzeczywiście zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na którą skarżący się powołuje się we wniosku. Nie zachowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. wywołuje skutek w postaci odmowy wznowienia postępowania. Skoro zdaniem organu w sprawie niniejszej ten warunek nie został spełniony, przedwczesne byłoby badanie kwestii zaistnienia przyczyny wznowienia postępowania o której mowa we wspomnianym przepisie, statuującym wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi, który wydał decyzję. W takiej sytuacji, organ orzekający w sprawie nie mógł zajmować się kwestią legalności własnej decyzji z [...] grudnia 2007 r., skoro do merytorycznego etapu postępowania wznowieniowego w ogóle nie doszło. Tymczasem organ w postanowieniu pierwszoinstancyjnym z [...] lutego 2016 r. nie tylko badał, czy skarżący zachował termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ale dokonał także oceny, czy powoływana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście miała miejsce, co jak już wyżej wskazano, można oceniać jedynie po wznowieniu postępowania. Co więcej, z ustaleniami dotyczącymi istnienia wspomnianej przesłanki organ powiązał także termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Świadczy o tym wezwanie skarżącego do podania daty otrzymania legitymacji osoby poszkodowanej. Skoro ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale także do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy, organ zobowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność rzeczywiście występowała. Ustalenie to wymaga jednak postępowania wyjaśniającego, co może mieć miejsce jedynie po wznowieniu postępowania. Biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oczywistym jest, że organ stanowisko w kwestii niedochowania przez stronę terminu winien oprzeć na kompletnym materiale dowodowym dotyczącym tej okoliczności, zaś działania zmierzające do jego uzupełnienia winien podejmować także z urzędu. W myśl art. 126 k.p.a. poczynione ustalenia oraz ich ocenę prawną organ winien zaprezentować w uzasadnieniu postanowienia odpowiadającemu wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., którym to wymogom uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z przyczyn opisanych nie sprostało. Tym samym należało uznać, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a.