IV SA/Wa 870/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G., J. G. i A. S. - wspólników spółki cywilnej Z. w P. - na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przekroczenie warunków korzystania ze środowiska postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. A. G., J. G. i A. S. - wspólnicy spółki cywilnej Z. w P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2009 r., którą wymierzono wymienionym karę pieniężną za przekroczenie warunków korzystania ze środowiska w wysokości 1.361.807,25 zł. Zarządzeniem z dnia 31 maja 2010 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od przedmiotowej skargi w kwocie 13.619 zł (słownie: trzynastu tysięcy sześciuset dziewiętnastu złotych) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 16 czerwca 2010 r. skarżący zażądali przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 15 czerwca 2010 r. A. G. przedstawił informacje dotyczące osiągniętego w 2009 r. zysku i poniesionej w tym roku straty z działalności gospodarczej prowadzonej przez niego i pozostałych skarżących w formie spółki cywilnej – Z. w P. Wnioskodawca wskazał na wysokie koszty prowadzenia tej działalności oraz trudności w funkcjonowaniu Z. W rubryce nr 6 formularza wniosku A. G., jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wymienił jedynie małoletnią córkę – M. G. Jednocześnie, w rubryce nr 10 formularza wniosku, wskazując dochód osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazał M. G. podając, iż wymieniona osiąga dochód w wysokości 3.800 zł miesięcznie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jako posiadane nieruchomości, wnioskodawca wymienił: dom o powierzchni 120 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 4.03 ha. A. G. oświadczył, że nie posiada wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych zasobów pieniężnych. Ponieważ zawarte we wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. wezwano go do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego, to jest: 1. oświadczenia wskazującego, jaka jest wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu (ponoszonej straty) z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (zgodnie z wymogami określonymi w rubryce 10 formularza PPF), 2. wyciągów z posiadanych przez niego - także prowadzonych dla Z. s.c. w P. - rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3. odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2009 rok, 4. dokumentów (np. odpisu podatkowej księgi przychodów i rozchodów) potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, 5. oświadczenia wyjaśniającego, kim jest M. G., której dochód wskazano w rubryce nr 10 formularza wniosku, a także wyciągów z jej rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jak również odpisu jej zeznania podatkowego za 2009 r., 6. oświadczenia wskazującego, jaki dochód uzyskuje skarżący z gospodarstwa rolnego wskazanego w rubryce nr 7.1 formularza wniosku, 7. oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 8. oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Ponieważ do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla P. Spółka Cywilna w P. oraz dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano również J. G. oraz A. S., skarżących poinformowano, że nadesłanie wymienionych dokumentów przez któregokolwiek z nich zwalnia z tego obowiązku pozostałych. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 czerwca 2010 r. skarżący nadesłał do Sądu: 1. potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank Spółdzielczy w P. dla Z. w P., obejmujące okres od 1 kwietnia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r., 2. zestawienie zbiorcze podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej dla Z. Spółka Cywilna w P. za 2009 r. i pierwsze półrocze 2010 r. z podziałem na miesiące, 3. znajdującą się już w aktach sprawy, roczną ankietę przedsiębiorstwa, składaną do Głównego Urzędu Statystycznego, 4. oświadczenie: – wyjaśniające, że M. G. jest żoną wnioskodawcy, – wskazujące, że dochód uzyskiwany przez niego z gospodarstwa rolnego wynosi około 100 zł miesięcznie, – wskazujące, że nie starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych ani o inną pomoc z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, – wskazujące wysokość stałych miesięcznych opłat w gospodarstwie domowym, 5. kopie złożonych przez siebie do Urzędu Skarbowego w P.: – zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 r. (PIT-36L) wraz z załącznikiem, – zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 (PIT -37), 6. kopię złożonego przez żonę (M. G.) do Urzędu Skarbowego w P. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 (PIT-36) wraz z załącznikami. Nadsyłając wskazane wyżej dokumenty skarżący tylko częściowo wykonał wezwanie z dnia 28 czerwca 2010 r. Nie nadesłał bowiem do Sadu: 1. złożonego zgodnie z wymogami określonymi w rubryce nr 10 formularza wniosku oświadczenia o wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu (ponoszonej straty) z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, 2. wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych oraz 3. wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez żonę – M. G. Nie nadsyłając wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczenia, A. G. uniemożliwił ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Oświadczenie złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w głównej mierze do przedstawienia okoliczności związanych z trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarczej pod nazwą Z. Spółka Cywilna w P. W związku z prowadzeniem tej działalności nałożono na skarżących karę pieniężną za przekroczenie warunków korzystania ze środowiska. Obowiązek zapłacenia tej kary przez wszystkich skarżących wiąże się z tym samym przedmiotem zaskarżenia - decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2009 r. Z tego względu każdy ze skarżących zobowiązany jest do uiszczenia wpisu w wysokości określonej w zarządzeniu z dnia 31 maja 2010 r., jednakże uiszczenie tej opłaty przez któregokolwiek z nich, zwolni z tego obowiązku pozostałych. W sytuacji więc, gdy skarżący żąda zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, podstawą wydania postanowienia uwzględniającego ten wniosek może być wyłącznie ocena jego rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Chociaż informacje dotyczące trudności finansowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie Spółki Cywilnej Z. w P. są istotnym elementem oceny sytuacji materialnej A. G., to podkreślić trzeba, że nie Spółka, a A. G., J. G. i A. S. są stronami postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2010 r. Należy zwrócić uwagę, że treść skargi wskazuje, iż skarżący mają świadomość braku podmiotowości prawnej prowadzonej przez nich Spółki. Nadesłane przez A. G. kopie zeznań podatkowych pozwalają wprawdzie na ustalenie wysokości dochodu osiągniętego przez wnioskodawcę i jego żonę w 2009 r. Okoliczność ta ma niewątpliwie istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej skarżącego. Należy jednak przypomnieć, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Nienadesłanie żądanych w wezwaniu z dnia 28 czerwca 2010 r. wyciągów z rachunków bankowych A. G. i jego żony, a jedynie wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla Z. Spółka Cywilna w P., uniemożliwia dokonanie oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Informacje zawarte we wniosku z dnia 15 czerwca 2010 r. oraz nadesłane przez skarżącego przy piśmie z dnia 15 czerwca 2010 r. dodatkowe oświadczenie i dokumenty źródłowe nie pozawalają zatem na ustalenie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Odstępując od złożenia wskazanych wyżej dokumentów skarżący nie wykazał więc, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co uniemożliwia wydanie orzeczenia uwzględniającego jego żądanie. Z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika bowiem, że to na stronie postępowania ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Jeżeli zatem uchyla się ona od złożenia dokumentów niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania mającego na celu ustalenie tej sytuacji. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.