IV SA/Wa 872/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić O. R. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2013 r. sprecyzowanym w piśmie z dnia 29 czerwca 2013 r. O. R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści formularza wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z ciężko chorym mężem. Jako źródła dochodu rodziny wskazała świadczenia emerytalne – swoje w wysokości 1.098,01 zł miesięcznie i męża w wysokości 1.674,88 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek wymieniła dwa mieszkania o powierzchni 62m² i 40 m². Do kosztów utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni zaliczyła: koszty utrzymania mieszkania o pow. 40m² (czynsz, energia elektryczna, telefon, telewizja kablowa – łącznie 867,88 zł miesięcznie), koszty utrzymania mieszkania o pow. 62m² (czynsz, energia elektryczna, telefon – łącznie 1.050 zł miesięcznie), a także koszty zakupu leków w wysokości 400-600 zł miesięcznie oraz wyżywienia – 455 zł miesięcznie. Pismem z dnia 21 czerwca 2013 r. wezwano stronę do złożenia w terminie 14 dni oświadczenia i dokumentów źródłowych potwierdzających stan majątkowy i dochody: - wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy wskazane w rubryce nr 7.1 formularza wniosku mieszkanie o pow. 40m² stanowi mieszkanie jej matki, z którego skarżąca została wymeldowana, czy inne mieszkanie, stanowiące własność skarżącej lub jej męża, - dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na mieszkanie o pow. 40m² z okresu ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, a także potwierdzających, że to ona (ewentualnie jej mąż) ponoszą te wydatki, - dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na mieszkanie o pow. 62m² z okresu ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, - dokumentów potwierdzających wysokość innych niż związane z utrzymaniem mieszkania (mieszkań) stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z mężem. Pismo powyższe zostało doręczone skarżącej w dniu 26 czerwca 2013 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, wnioskodawczyni nie uczyniła zadość wezwaniu. Przy piśmie z dnia 29 czerwca 2013 r. nadesłała kserokopie dokumentów, m.in. potwierdzających zły stan zdrowia jej męża, jednakże nie znalazły się wśród nich dokumenty, do których przedłożenia została zobowiązana. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła kwestii lokalu mieszkalnego wskazanego w rubryce nr 7.1 formularza wniosku. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 872/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. Wskazała, że jej wypracowane świadczenie emerytalne netto wynosi 1098,01 zł, o czym świadczy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w przypadku zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie nadesłała wymaganych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. W szczególności, nie przedłożyła wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, nie wskazała, czy mieszkanie o pow. 40m² stanowi jej własność oraz nie nadesłała dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony, a tym samym ustosunkowanie się do złożonego wniosku. Reasumując stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych samodzielnie. Brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.