IV SA/Wa 873/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] stycznia 2018r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z. Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej organ) stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] dotyczącego Z. Z. (dalej skarżący). Stan sprawy był następujący: Strona wystąpiła do Szefa Urzędu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ rozpatrując wniosek stwierdził, że wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Organ wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Zgodnie z art. 4 cyt. ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1. która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2. co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze] tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Mając na uwadze fakt, że rozstrzygniecie w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowane] z powodów' | politycznych może być dokonane po wydaniu decyzji przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, organ uznał, że jest zobligowany do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Do strony zostały wysłane: – pismo z dnia 13 grudnia 2017r. z informacją o treści art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zgodnie z którym do wniosku należy dołączyć decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającą, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz z informacją, że postępowanie zostanie zawieszone do czasu dostarczenia w/w decyzji; - postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017r. o zawieszeniu postępowania. Jedno z pism zostało doręczone 18 grudnia, a drugie 23 grudnia 2017r. W dniu 29 grudnia 2017r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ podał, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2017r. doręczono Stronie w dniu 18 grudnia 2017 r. (Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru - wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej). W związku z powyższym nie został dochowany termin określony w art. 141 § 2 kpa, zgodnie z którym zażalenie od postanowienia należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z takim stanowiskiem nie zgodził się skarżący, wnosząc w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o uchylenie postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i oświadczając, że przesyłkę z postanowieniem o zawieszeniu postępowania odebrał z urzędu pocztowego w dniu 23 grudnia 2017r. Awizo otrzymał 22 grudnia 2017r., jako dowód dołączył do skargi -ksero koperty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż wraz z postanowieniem o zawieszeniu postępowania do Skarżącego zostało skierowane pismo o nr [...] informujące o konieczności dołączenia do wniosku decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Program komputerowy przygotowujący pismo wraz z postanowieniem do wysyłki wygenerował wspólny dla obu dokumentów numer – [...]. Skarżący odebrał postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] w dniu 18 grudnia 2017 r. (data odbioru wskazana na elektronicznym potwierdzeniu odbioru). W dniu 29 grudnia 2017 r. (data stempla pocztowego) Skarżący, powołując się na wspominany powyżej wspólny numer, wniósł zażalenie na postanowienie Szefa Urzędu nr [...], a więc po terminie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dołączona do skargi kopia koperty z pieczęcią Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z adnotacją: "Awizowano dnia 22.12.17" została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 20 grudnia 2017 r. - dwa dni po odebraniu przez Skarżącego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] oraz pisma o nr [...] informującego o konieczności dołączenia do wniosku decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Zgodnie z art. art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257), zażalenie od postanowienia Szefa Urzędu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z akt sprawy wynika, że do skarżącego zostały wysłane: – pismo z dnia 13 grudnia 2017r. z informacją o treści art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zgodnie z którym do wniosku należy dołączyć decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającą, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz z informacją, że postępowanie zostanie zawieszone do czasu dostarczenia w/w decyzji; - postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017r. o zawieszeniu postępowania. Jedno z pism zostało doręczone 18 grudnia, a drugie 23 grudnia 2017r. W dniu 29 grudnia 2017r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Istotą sprawy jest określenie daty doręczenia postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017r. o zawieszeniu postępowania. Organ przyznał, że obydwa pisma zarejestrowane i wysłane były pod tą samą sygnaturą, zatem ich identyfikacja nie jest możliwa. Okoliczność, że organ nie jest w stanie zidentyfikować tworzonych przez siebie dokumentów nie może rodzić negatywnych skutków dla strony. W przeciwnym razie byłoby to rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego określnych w art. 6 i art. 8 kpa. Nadto Sąd wskazuje na treść art. 81a. § 1 kpa stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Uzasadnieniem dla zasady rozstrzygania na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego jest przekonanie, że należy przyjąć postawę proobywatelską i zakładać, że istnieje taki stan faktyczny sprawy, który jest korzystny dla strony. O istnieniu niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego można mówić dopiero wówczas, gdy nie ma dowodów, przy pomocy których można ustalić istnienie lub nieistnienie określonej okoliczności albo pomimo przeprowadzenia wszelkich możliwych dowodów nie udało się ustalić jednoznacznie istnienia lub nieistnienia określonej okoliczności. Przez rozstrzyganie wątpliwości "na korzyść strony" należy rozumieć wybór takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Mówiąc inaczej, należy wybrać sposób oceny optymalny dla strony na tle innych sposobów oceny, które okazały się możliwe i równie prawdopodobne. Bezpośrednim adresatem normy wynikającej z komentowanego przepisu jest organ administracji dokonujący oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zatem to organ winien wykazać, że: 1) nie pojawiły się w istocie rzeczy wątpliwości co do stanu faktycznego; 2) wprawdzie pojawiły się wątpliwości, ale zostały one usunięte, a ocena zebranego materiału dowodowego jest inna, niż wskazywana przez stronę. W takim przypadku nie będzie wystarczające uzasadnienie faktyczne rozstrzygnięcia, zawierające – jak w kontrolowanym postępowaniu - jedynie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3). Organ winien wówczas wykazać, że strona stawiając tezę o istnieniu niedających się usunąć wątpliwości nie ma racji, gdyż np. zignorowała niektóre dowody lub błędnie je oceniła, myliła się w rozumowaniu, bądź też jej argumentacja była na tyle słaba w zestawieniu z argumentacją przeciwną, że nie można uznać istnienia niedających się usunąć wątpliwości. Wymaga tego realizacja wyrażonej w art. 11 kpa zasady przekonywania. W ocenie Sądu, enigmatyczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wyżej przedstawionych wymogów nie spełnia. Organ w żaden sposób nie udowodnił jaka była kolejność wysyłania pism. Nie dostrzegł również, że za przyjęciem kolejności sugerowanej przez skarżącego przemawia także treść wysłanych do skarżącego dokumentów. W piśmie z dnia 13 grudnia 2017r. organ zawarł m.in. informację, że postępowanie zostanie zawieszone do czasu dostarczenia decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Sformułowanie "postępowanie zostanie zawieszone" w ocenie Sądu, jednoznacznie świadczy o tym, że pismo z dnia 13 grudnia 2017r. ma chronologicznie pierwszeństwo przed postanowieniem o zawieszeniu postępowania. Niezastosowanie art. 81a § 1 kpa stanowi podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny w sytuacji, gdy sąd administracyjny rozpoznając skargę uzna, że istniały ustawowe przesłanki do zastosowania tego przepisu – pod warunkiem, że niezastosowanie art. 81a § 1 mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę organ zastosuje się do stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.