IV SA/Wa 878/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi R. M. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego R. M. kwotę 440 (czterystu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Minister Środowiska po rozpoznaniu wniosku złożonego przez R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r. i decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni 16 ha położonej w osadzie M. w Nadleśnictwie K., stanowiącej własność L. M. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Minister Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r. i decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r. w w/w sprawie. Decyzja ta stała się przedmiotem wniosku R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym odwołujący wskazał, że na spornym terenie leśnym były wykonywane prace z polecenia L. M., co świadczy o faktycznym władaniu tą działką. Rozpatrując ponownie sprawę Minister Środowiska wskazał, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.u. Nr 17, poz. 71, ze zm.) który stanowi, że "nieruchomości rolne i leśne objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa". Ustawa weszła w życie dnia 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 1960 r., wskazano, że wyrazem władania przedmiotową nieruchomością było wykonanie zalesienia przedmiotowego lasu w 1953 r., 1955 r. oraz 1956 r. przez Nadleśnictwo K. Wobec powyższego zdaniem Ministra Środowiska Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej 1 nieruchomości leśnej o powierzchni 16 ha czynności władcze przed wejściem w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Przedmiotowa parcela leśna jest działką aktualnie odpowiadającą powierzchni leśnej w oddziale leśnym [...] bcdefg (kompleks leśny K.) obrębu leśnego P. Nadleśnictwa P. Fakt wykonania przez Nadleśnictwo K. czynności gospodarczych na przedmiotowej parceli ustalono na podstawie zapisów dokonanych w dokumencie "Opis taksacyjny lasu według stanu na dzień 1 października 1963 r. wykonany dla Nadleśnictwa Państwowego K.". Zapis o wykonaniu czynności gospodarczych dokonany w opisie taksacyjnym lasu jest wystarczającym dowodem w sprawie. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących długotrwałości postępowania organ wskazał, że związane było to z trudnościami w ustaleniu położenia przedmiotowej działki, której dokładanego położenia nie określono w decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r., również strona nie dostarczyła odpowiednich dokumentów. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w decyzji nie powołano się na jakąkolwiek dokumentację, która potwierdzałaby wykonywane rzekomo przez Nadleśnictwo prace na przedmiotowej parceli leśnej. Ponadto w decyzji nie odniesiono się do dołączonych przez skarżącego zeznań J. K., który został zatrudniony przez L. M., potwierdzających przyjęcie w faktyczne władanie nieruchomości przez ojca skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, jednakże z innych powodów niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Kierując się powyższą regułą, sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem (wielokrotnie modyfikowanym) spadkobiercy L. M. – R. M. "o zbadanie prawidłowości decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r. oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r.". Jak wskazał pełnomocnik wnioskodawcy decyzją z dnia [...] grudnia 1959 przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa, zaś decyzja z dnia [...] grudnia 1960 r. zatwierdziła ją w sposób ostateczny, nie uwzględniając odwołania L. M. Orzekając w niniejszej sprawie Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r. i decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni 16 ha położonej w osadzie M. w Nadleśnictwie K., stanowiącej własność L. M. Jak wynika z akt sprawy organ nie dysponował w niniejszym postępowaniu decyzją Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r., która - zdaniem strony i organu - orzekała o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej, dysponował jedynie decyzją wydaną w drugiej instancji tj. orzeczeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] grudnia 1960 r. Jednakże z treści tego orzeczenia wynika, że zostało ono wydane "po rozpoznaniu odwołania Obywatela od decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w R. z dnia [...] stycznia 1959 r., załatwiającej odmownie wniosek Obywatela o zwrot nieruchomości leśnej, położonej w osadzie M., gromada K., pow. W. o powierzchni 16,00 ha" Istnieje zasadnicza różnica między decyzją dotyczącą przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej, a decyzją załatwiająca odmownie wniosek o zwrot nieruchomości leśnej. Tej różnicy organ nie dostrzegł prowadzać postępowanie o stwierdzenie nieważności. W tej sytuacji organ zobowiązany jest dokonać ustaleń w zakresie przedmiotowego żądania skarżącego czy dotyczy ono stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Państwa czy też decyzji o odmowie zwrotu leśnej nieruchomości. Stosownie do poczynionych ustaleń organ przeprowadzi postępowanie. A podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie, że wadliwość taka ma miejsce musi wynikać z przeprowadzonego postępowania dowodowego. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, przede wszystkim obowiązany jest ustalić, w sposób niepozostawiający wątpliwości, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie. Podstawą wnioskowania organu nadzoru musi być najpierw dokładne ustalenie faktów mających znaczenie dla wyniku sprawy, następnie ich konfrontacja z właściwie wykładanymi przepisami prawa, które zastosowano w postępowaniu zwykłym. Dopiero wtedy ocenić bowiem można czy rozstrzygnięcie kończące postępowanie zwykłe miało w ogóle oparcie w prawie, bądź czy przy jego wydawaniu prawa rażąco nie naruszono (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) a także ustosunkować się w tym świetle do zarzutów wnioskodawcy postępowania nadzorczego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.