IV SA/Wa 879/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Asesor WSA - Jakub Linkowski po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2004r. znak [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004r. Nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. M. kwotę 200 zł (słownie; dwieście złotych ), tytułem zwrotu kosztów sądowych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2004r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji byłego Naczelnika Miasta i Gminy Z. nr [...] z dnia [...] maja 1976r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 5,602 ha, zapisanego w rejestrze gruntów wsi R., Gm. Z. na A. M. Podstawę przejęcia gospodarstwa rolnego stanowił przepis art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174 i z 1961r. Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz art. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz.198). W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, między innymi, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono bezspornie, że po śmierci właścicielki gospodarstwa rolnego, w 1973r., nikt ze spadkobierców nie zamieszkał w niniejszym gospodarstwie, zaś wchodzące w jego skład grunty rolne były uprawiane samowolnie przez miejscowych rolników. W tej sytuacji Naczelnik Miasta i Gminy Z. wszczął postępowanie w sprawie przejęcia na rzecz państwa przedmiotowego gospodarstwa jako opuszczonego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 7 maja 1976r. pouczające o możliwości złożenia stosownych w tym zakresie wyjaśnień w terminie 14 dni, otrzymał również skarżący J. M. Wobec upływu wskazanego terminu i braku jakiejkolwiek reakcji ze strony spadkobierców właścicielki gospodarstwa, naczelnik Miasta i Gminy Z. wydał w dniu [...] maja 1976r. decyzję o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa na rzecz państwa. Decyzja ta (doręczona również skarżącemu ) wobec nie wniesienia od niej odwołania stała się prawomocna z dniem [...] czerwca 1976r. Po przejęciu na rzecz państw przedmiotowego gospodarstwa, wchodzące w jego skład grunty zostały sprzedane na rzecz rolnika indywidualnego. Niezasadny, zdaniem Ministra jest wobec powyższego zarzut pozbawienia udziału w postępowaniu spadkobierców właścicieli gospodarstwa. Ze skargą na ww decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. Zarzucając jej naruszenie art. 31 i 64 Konstytucji RP oraz art. 6,7,70,74,90§ 1 pkt 4 Kpa, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) i § 1 ust. 1 oraz § 3 i § 5 ust.2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz.198), wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i dlatego niezależnie od podniesionych w niej zarzutów w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ocenić, czy zaskarżona decyzja została wydana przez właściwy organ. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej mają bowiem obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a, jest zaś podstawą do stwierdzenia jej nieważności. W niniejszej sprawie Wojewoda [...], a następowanie w wyniku odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzili postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [...] maja 1976r. w przedmiocie m.in. przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich gospodarstwa rolnego z budynkami na terenie wsi R. Gmina Z. woj. [...] zapisanego w rejestrze pod pozycją [...] na P. A. M. Organy te winne więc wszczynając postępowanie rozważyć, czy rozstrzygnięcie tego rodzaju spraw należy do ich właściwości. Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia ( B. Adamiak, J.. Borkowski- Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996., str.732). Niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji b. Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [...] maja 1976r., wydanej między innymi na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz art. 2 i 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Artykuł ten utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów Rolnych i leśnych (Dz. U Nr 11 poz. 79 z 1982r.). Obecnie, zgodnie z art. 1 ustawy z 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm) - do właściwości organów gminy przechodzą -jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej -jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Skoro więc do zadań zleconych gminy należy między innymi orzekanie o zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, o pozbawianiu prawa użytkowania nieruchomości, jak również przejmowanie na własność Państwa gruntów ( na podstawie art. 39 ust 4 i art. 45 ust 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych), wydawanie kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji niewątpliwie należy do właściwości gminy. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. W tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. W związku z tym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak również poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...], zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z 145 § 1 pkt 2 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.