IV SA/Wa 88/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-12
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Alina Balicka, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej może zostać wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organu, a także czy decyzja ta została skierowana do wszystkich stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego Ministra, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów K.p.a. Dotyczyło to zarówno kwestii właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji, jak i prawidłowego określenia stron postępowania. Sąd wskazał, że organ nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania wznowieniowego i nieważnościowego, a także że Wojewoda nie był organem właściwym do stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy własną decyzję tego ministra stwierdzającą nieważność wcześniejszych decyzji dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego. Minister pierwotnie stwierdził nieważność decyzji z 1978 r. i decyzji z 2003 r. z powodu rażącego naruszenia prawa (wniosek od nieuprawnionego podmiotu, niezbadanie terminu, skierowanie do osób niebędących stronami) oraz niewłaściwości Wojewody do stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów K.p.a. i ustaw dotyczących administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego Ministra z dnia [...] września 2008 r. Zasądzono od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r. nr [...]; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego K. B. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. wydaną na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2, art. 157 § 1 i § 2 K.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z urzędu stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000 r., wydanych w wyniku wznowienia postępowania na wniosek członków Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r., dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1978 r. wydanej przez Prezydenta Miasta R.
Organ wskazał, że przeprowadzone w trybie nadzoru postępowanie wykazało, iż dwie pierwsze decyzje dotknięte są zarówno wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (rażące naruszenie prawa z uwagi na wszczęcie postępowania na skutek wniosku pochodzącego od podmiotu nieuprawnionego oraz niezbadanie terminu do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem o wznowienie), jak i art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. (skierowanie decyzji do osób nie będących stroną w sprawie). Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r. nastąpiło ze względu na to, że Wojewoda [...] nie był organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył K. B.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2008r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Prezydenta Miasta R., po uwzględnieniu wniosku M. B., decyzją z dnia [...] października 1978 r,. przejął na rzecz Państwa gospodarstwo rolne o pow. 0,7996 ha oznaczone jako działka nr [...] obr. [...], położone w Z., stanowiące w dacie przejęcia własność M. B. Decyzja ta została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 1984r. w zakresie oznaczenia działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego M. B. oraz ich powierzchni stwierdzając, iż powierzchnia ogólna przejętego gospodarstwa wynosiła 0,8001 ha.
Wnioskiem z dnia 12 września 1996 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r. wystąpił K. B. - następca prawny M. B.
Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r. w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5186 ha oraz działki
nr [...] o pow. 0,0339 ha oraz stwierdził, że powyższa decyzja w części dotyczącej działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o łącznej pow. 0,25 ha została wydana z naruszeniem prawa.
Postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r. zostało wznowione na wniosek A. S., Z. P., K. N., T. M., A. S., J. H., Z. O. Osoby te były członkami Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R., która na podstawie decyzji Urzędu Miasta R. z dnia [...] stycznia 1988r. stała się użytkownikiem wieczystym działek o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], natomiast działka
o nr [...] stanowiła jedyną drogę dojazdową do wskazanych działek. Do wniosku
o wznowienie postępowania nie zostało dołączone upoważnienie dla ww. osób do działania w imieniu Spółdzielni, zatem organ uznał, iż osoby te działały w imieniu własnym.
Minister wywiódł, że stroną postępowania wznowieniowego oraz postępowania
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. mogła być tylko sama Spółdzielnia, która powinna być reprezentowana przez zarząd, ponieważ to Spółdzielni przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu pochodzącego z gospodarstwa M. B. Zatem wszczęcie postępowania wznowieniowego na skutek wniosku pochodzącego od osoby nieuprawnionej stanowiło rażące naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 pkt 2.
Z wniosku członków spółdzielni wynika, że domagali się oni wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że zostali pozbawieni prawa do uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym przed Wojewodą [...] (art. 154 § 1 pkt 4).
W postanowieniu o wznowieniu postępowania organ powołał się na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Organ stopnia wojewódzkiego w ogóle zaniechał badania, czy wnioskodawcy zachowali termin do wystąpienia z żądaniem i to zarówno w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jak i przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Stroną postępowania prowadzonego w jednym z nadzwyczajnych trybów określonych w K.p.a. jest strona decyzji kwestionowanej lub jej następcy prawni. Stroną decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r. była M. B. W związku tym, iż postępowanie wznowieniowe, a także postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po śmierci M. B., obowiązkiem organów było ustalenie jej następców prawnych. Organy obu instancji zaniechały wykonania tego obowiązku.
Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] października 2000 r. wchodzące w skład spadku po M. B. gospodarstwo rolne nabyła jej córka J. B. w całości. Spadek po J. B. nabyli mąż W. B. oraz synowie E. B. i K. B. Z kolei spadek po W. B. nabyli synowie E. B. i K. B.
Tymczasem Wojewoda [...] przyjął, że stronami prowadzonego postępowania wznowieniowego są także osoby, które nie dziedziczyły gospodarstwa rolnego po M. B., a zatem nie posiadały interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu - H. S., E. R., R. R.. Oznacza to, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. oraz decyzjia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r., zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
Stosownie do art. 19 K.p.a. organy administracji państwowej są obowiązane z urzędu badać swoją właściwość rzeczową, miejscowa i instancyjną. Zaniechanie tego obowiązku oraz wynikłe stąd naruszenie przepisów o właściwości pociąga za sobą nieważność wydanych w takim postępowaniu rozstrzygnięć.
W myśl art. 157 § 1 K.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 K.p.a. jest organ wyższego stopnia,
a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - przez ten sam organ. Organy wyższego stopnia są natomiast określone w art. 17 K.p.a.
Wątpliwości co do właściwości organu wyższego stopnia pojawiają się wówczas, gdy nastąpiła zmiana właściwości rzeczowej organów załatwiających tego rodzaju sprawy albo sprawy nie są już załatwiane w formie decyzji administracyjnej. W takim wypadku właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w tego rodzaju sprawach, a dopiero potem - na podstawie art. 17 K.p.a. - określa się organ wyższego stopnia.
Decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r. została wydana na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, która przestała obowiązywać z dniem 1 stycznia 1983 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. Stosownie do art. 59 ust. 3 cyt. ustawy przekazywanie gospodarstw rolnych Państwu następowało w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, którym był naczelnik gminy, bądź prezydent miasta. Terenowe organy administracji państwowej
o właściwości ogólnej i szczególnej przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy
z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym
i ustawę o pracownikach samorządowych, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc z dniem 1 stycznia 1991 r. na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Cytowana ustawa stanowiła, że przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa
i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa - obecnie Agencji Nieruchomości Rolnej Skarbu Państwa. Dlatego też organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. należy poszukać pośród organów posiadających kompetencje nadzorcze w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych. Zgodnie z ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, organem tym jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi. Zatem Wojewoda [...] nie był organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978 r. Wydana przez ten organ decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. K. B. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia [...] września 2008 r., względnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji oraz
o orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 17, 77 § 1, 107 § 3, 147, 156 § 1 pkt 1, 156 § 1 pkt 2, 156 § 1 pkt 4, 156 § 2, 157 K.p.a. i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż postawiony decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999 r. zarzut naruszenia przepisów o właściwości jest chybiony.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008r. i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] września 2008r., które zostały wydane w trybie postępowania nieważnościowego. Organ w trybie tego postępowania dokonywał oceny swojej decyzji z dnia [...] lutego 2003r. i decyzji pierwszoinstancyjnej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000r. wydanych w trybie postępowania wznowieniowego w stosunku do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. wydanej w trybie postępowania nieważnościowego co do decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978r. wydanej w trybie zwykłym.
Rolą Sądu była ocena, czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekający
w sprawie zasadnie uznał, iż decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003r., Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000r. i Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. obarczone są wadami nieważnościowymi, o których mowa w art. 156 §1 pkt 1, 2 i 4 kpa.
Rozpoznając sprawę należy mieć na względzie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktów wymienionych w zaskarżonej decyzji zostało wszczęte z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.), na skutek pisma Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006r.
Pierwotną decyzją administracyjną ocenianą w postępowaniu nieważnościowym zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. jest decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978r., którą orzeczono o przejęciu na Skarb Państwa od M. B. gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Stroną tego postępowania była M. B., która zmarła 26 grudnia 1982r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] października 2000r. sygn. akt [...] wchodzące w skład spadku po M. B. gospodarstwo rolne nabyła w całości córka J. B., której obecnie następcami prawnymi są synowie E. B. i K. B. Wynika z tego, że następcy prawni M. B. w zakresie gospodarstwa rolnego mają legitymację strony we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1978r. Ponieważ po przejściu gospodarstwa rolnego M. B. na rzecz Skarbu Państwa, doszło do obrotu częścią działek wchodzących w skład tego gospodarstwa, należy uznać, że podmioty, którym przysługuje tytuł prawny w postaci prawa własności lub wieczystego użytkowania do tych działek również mają zgodnie z art. 28 kpa przymiot strony w tych postępowaniach. Z materiału dowodowego wynika, że decyzją Urzędu Miasta R.
z dnia [...] stycznia 1988r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w R. stała się użytkownikiem wieczystym działek o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...] pochodzących z gruntów gospodarstwa rolnego M. B. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że to właśnie Spółdzielni przysługiwał przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000r. jako organu I instancji, przy założeniu, że to właśnie jej przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu pochodzącego
z gospodarstwa M. B. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że udział członka spółdzielni w postępowaniu administracyjnym jest nieuzasadniony, jeżeli postępowanie to dotyczy interesów prawnych spółdzielni wynikających z jej własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (por. wyrok NSA we Wrocławiu
z dnia 10 kwietnia 1997r., II SA/Wr 1013/96, OSP 1998/7-8/131).
Jednakże w toku postępowania administracyjnego organy nie ustaliły, czy nie doszło do przeniesienia prawa wieczystego użytkowania przysługującego Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R. na jej członków. W postępowaniu sądowym skarżący podniósł, iż K. N. już w 1998r. przysługiwały prawa do działek nr [...] i [...] powstałych z części gospodarstwa rolnego M. B. Ze złożonego do akt sprawy odpisu z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że grunty w działkach nr [...] i nr [...] położonych w R. I zostały oddane w użytkowanie wieczyste A. i K. małż. N. na podstawie umowy przeniesienia własności domu jednorodzinnego wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 1998r. Powyższe dowodzi, że K. N. składając wniosek z dnia 4 sierpnia 1999r.
o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...]
z dnia [...] lutego 1999r. posiadał przymiot strony tego postępowania. Odmienny pogląd organów w tej sprawie stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 k.p.a., a także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. z powodu niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnienia wymaga również czy inne osoby składając wniosek z dnia 4 sierpnia 1999r. o wznowienie postępowania nie były
w podobnej sytuacji prawnej co Krystian Niemiec.
Sąd nie podzielił również stanowiska organu, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte wnioskiem złożonym z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 kpa. Z treści wniosku z dnia 4 sierpnia 1999r. o wznowienie postępowania wprost wynika, że jego podstawą jest art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z pisma A. S. działającej
z upoważnienia Komitetu Społecznego Właścicieli Budynków przy ul. [...] Zrzeszonych w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 29 lipca 1999r. wynika, że "w trakcie spisywania umów cywilno-prawnych na pozwolenie wejścia w teren pod budowę linii energetycznej i gazowej, dowiedzieliśmy się, że Urząd Miasta sprzedał czy oddał naszą drogę dojazdową do budynków spadkobiercom osoby, która grunt na którym stoją nasze domy oddała na Skarb Państwa za emeryturę". Z pisma tego wynika, że jeszcze w dniu 29 lipca 1999r. wnioskodawcom nie był znany fakt wydania konkretnej decyzji.
O wydaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. znak [...] dowiedzieli się dopiero pomiędzy 29 lipca 1999r. a 3 sierpnia 1999r. (protokół ustnego przyjęcia podania z dnia 3 sierpnia 1999r.). Wniosek o wznowienie postępowania został złożony 4 sierpnia 1999r. Z porównania tych dat wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie zapisanym w art. 148 § 2 kpa. To, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że termin został zachowany, nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa. Również powołanie w decyzji odmiennej podstawy wznowieniowej niż wynika to
z wniosku jest uchybieniem, ale uchybienie to nie ma znamion rażącego naruszenia prawa. Powołanie przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] stycznia 2000r. podstawy prawnej wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa można faktycznie kwalifikować jako wszczęcie postępowania wznowieniowego na tej podstawie z urzędu a nie na wniosek.
Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem organu, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2000r. i decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003r. zostały skierowane do podmiotów nie będących stroną w sprawie, co stanowi przyczynę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Jednakże należy zauważyć, że stronami tych postępowań było wiele osób. Organ prawidłowo wskazał, że z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 kpa decyzje zostały doręczone H. S., E. R. i R. R., które nie są spadkobiercami M. B. w części dotyczącej gospodarstwa rolnego. To, że decyzja przy wielości stron, została skierowana do osoby nie będącej stroną
w sprawie, nie świadczy, że cała decyzja jest nieważna. W sytuacji takiej istnieje podstawa do częściowego stwierdzenia nieważności decyzji. W komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski 7 wydanie Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2005 str. 742 stwierdza się, że
"w postępowaniu, w którym występuje wiele stron, a do kręgu ich organ administracyjny nadto zaliczy błędnie podmioty, nie będące stronami, decyzja zostanie skierowana zarówno do stron, jak i do podmiotów nimi nie będących,
a wobec tego w jakim zakresie jest ona dotknięta nieważnością ? ...
W orzecznictwie NSA przeważył pogląd o braku przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji w części, a wobec tego można uznać, że decyzje doręczone w sprawie kilku podmiotom, z których tylko niektóre są stronami, powinny być uchylane w części, jeżeli pozostałe ich części mogą pozostać w obrocie prawnym jako samodzielne decyzje". Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
W postępowaniu wznowieniowym, w którym ocenie podlegała ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r. orzekały organy właściwe zgodnie z art. 150 § 1 kpa. Natomiast decyzja z dnia [...] lutego 1999r. została wydana w okresie, kiedy w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin faktycznie orzekali wojewodowie jako organ wyższego stopnia nad organem pierwszoinstancyjnym właściwym w tego rodzaju sprawach. Dopiero w okresie późniejszym, na skutek rozstrzygania sporów kompetencyjnych Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wykładni prawa wywiódł
i wskazał jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w tych sprawach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2006r. I OW 42/06, Lex nr 320919). Wobec uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części dotyczącej decyzji wydanych w trybie wznowieniowym, przedwczesnym jest uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1999r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ przeprowadzając postępowanie z urzędu dokona ponownej oceny decyzji wznowieniowych z dnia [...] lutego 2003r. i z dnia [...] stycznia 2000r. i decyzji nieważnościowej z dnia [...] lutego 1999r. z uwzględnieniem powyższych uwag. Przy czym Sąd nie dokonywał oceny powyższych decyzji z punktu widzenia przesłanek merytorycznych wynikających z ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin do stwierdzenia ich nieważności, gdyż to nie było przedmiotem oceny organu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło