IV SA/Wa 88/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego W. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z [...] października 2012r. – zaskarżonym skargą przez W. Sp. z o.o. z siedzibą w G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012r. o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego w trybie ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 710, ze zm.) w stosunku do P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że przepisy ustawy o izbach gospodarczych bardzo wąsko określają kompetencje nadzorcze wojewody w sprawach nadzoru nad niniejszymi podmiotami, przyznając wojewodzie właściwemu dla siedziby izby, w razie stwierdzenia, że działalność izby gospodarczej jest niezgodna z prawem lub statutem, uprawnienie do wystąpienia do właściwych organów izby o usunięcie tych nieprawidłowości w określonym terminie albo wystąpienie do sądu o zastosowanie środków określonych w dalszej części przepisu. Uprawnienia nadzorcze Wojewody są bardzo ograniczone, ponieważ poza prośbą o usunięcie naruszeń ograniczają się do wystąpienia do sądu o zastosowanie środków wymienionych w przepisie cytowanej ustawy. Obowiązek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa powstaje z chwilą, gdy w świadomości funkcjonariusza instytucji państwowej lub samorządowej ukształtowało się przekonanie, że zostało popełnione przestępstwo (wyr. SN z 13 11962 r.; III K 989/61, PiP 1963, nr ) i prawidłowo wskazano zasady obowiązujące przy składaniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa oraz kompetencje organów ścigania. Prawidłowo również wyjaśniono brak kompetencji Wojewody w postępowaniu administracyjnym do załatwienia żądania strony w zakresie naruszenia Kodeksu Dobrych Praktyk. Skoro zatem, jak wykazano w postanowieniu organu pierwszej instancji w uzasadnieniu niniejszego postanowienia, załatwienie sprawy, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, nie mieści się w kompetencji organu pierwszej instancji - prawidłowym jest rozstrzygnięcie oparte na art. 61 a K.p.a. W. Sp. z o. o. z siedzibą w G. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw według norm przepisanych. Skarżąca domagała się od Wojewody [...] wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do P. w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o Izbach Gospodarczych (dalej u.i.g.), powołując się na niezgodność działania izby gospodarczej z jej statutem oraz u.i.g. Zarzucana niezgodność polegała na uchwaleniu Kodeksu Dobrych Praktyk [...], który zawierał postanowienia dopuszczające zachowania o standardach niższych niż określone w przepisach Kodeksu karnego, czyli de facto czynów zabronionych. Tym samym P. naruszyła określony w art. 3 u.i.g. obowiązek doskonalenia norm rzetelnego postępowania w obrocie gospodarczym oraz, ustanowiony własnym statutem, obowiązek realizowania misji działania na rzecz kształtowania dobrych obyczajów we współdziałaniu członków izby i na całym rynku książki. Zdaniem skarżącej stanowisko organu jest niesłuszne. Do stwierdzenia, iż wydana przez P. uchwała narusza obowiązek doskonalenia norm rzetelnego postępowania w obrocie gospodarczym (art. 3 ustawy o izbach gospodarczych) nie jest konieczne stwierdzenie zaistnienia przestępstwa. Do stwierdzenia niezgodności z prawem uchwały P. wystarcza porównanie zapisów Kodeksu Dobrych Praktyk ze wskazanymi przepisami części szczególnej Kodeksu karnego. Podobne uwagi odnieść należy do twierdzeń Wojewody o swojej niewłaściwości w zakresie stwierdzenia niezgodności działania izby gospodarczej z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do wyłącznych kompetencji prezesa UOKiK należy wydawanie decyzji w sprawach praktyk ograniczających konkurencję i stosowanie odpowiednich sankcji przewidzianych w ustawie, ale samej oceny jakiegoś zachowania pod względem zgodności z ustawą może dokonać sam organ sprawujący nadzór nad izbami gospodarczymi, gdyż na tym opiera się istota nadzoru pod względem zgodności z prawem. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uchylił postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2010 r., albowiem uznał, że zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze zażalenie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego [...] (art. 63 § 3 K.p.a.), natomiast jeżeli podanie (zażalenie) nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a). Po drugie zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie [...] (art. 141 § 2 K.p.a.). Termin określony w art. 141 § 2 K.p.a. jest terminem ustawowym, który nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ. Czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Zaś rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (na podstawie art. 58 K.p.a.), stanowi rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego. Odnosząc przytoczone regulacje prawne do stanu sprawy należy wskazać, iż zażalenie, którym zainicjowano postępowanie przed organem odwoławczym, nie zostało podpisane przez działającego w imieniu strony pełnomocnika będącego adwokatem. Na brak podpisu zwrócił uwagę organowi odwoławczemu już organ pierwszej instancji w piśmie z 25 września 2012r. przekazującym zażalenie. Niemniej organ odwoławczy nie wezwał wnoszącego zażalenie – w trybie art. 64 § 2 K.p.a. – do usunięcia braku formalnego środka zaskarżenia przez podpisanie zażalenia i ze świadomością istnienia przedmiotowego braku rozpoznał zażalenie, podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. Dalej organ odwoławczy nie ustalił i nie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zażalenie zostało wniesione w terminie, o którym mowa w art. 141 § 2 K.p.a. Zażalenie sporządzono i wniesiono 17 września 2012r. (co wynika z koperty, w której je nadano). Natomiast w aktach sprawy brak potwierdzenia odbioru przez adresata postanowienia organu pierwszej instancji wydanego [...] sierpnia 2012r. Jedynie w treści zażalenia pełnomocnik strony oświadczył, że doręczenia ww postanowienia dokonano 12 września 2012r. Niemniej bez jakichkolwiek wyjaśnień i ustaleń organu odwoławczego w kwestii terminowości wniesienia środka zaskarżenia, która na skutek opisanych okoliczności wymagała uzasadnienia, nie można było rozpoznać zażalenia merytorycznie. Przedstawione uchybienia jakich dopuścił się organ odwoławczy podejmując postanowienie z [...] października 2012r. świadczą o naruszeniu przytoczonych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystko to musiało doprowadzić do uznania, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., a bez dopełnienia czynności wymaganych przepisami prawa, jest przedwczesne. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – mając na względzie powyższe, podejmie postanowienie zawierające wszystkie wymogi jakie wynikają z treści art. 124 K.p.a., w tym i podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.