IV SA/Wa 883/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. M. R. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 23 czerwca 2016 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że utrzymuje się z dochodu w wysokości 1.500 zł. netto miesięcznie oraz że w gospodarstwie domowym pozostaje z dwójką dzieci. Wnioskodawczyni podała, że mieszka w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 49 m2, nie posiada oszczędności. Referendarz sądowy zarządzeniem z 29 czerwca 2016 r. wezwał stronę do nadesłania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma: a) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie b) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, c) dokumentu potwierdzającego dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę, np. zaświadczenie pracodawcy o wysokości dochodu z okresu ostatnich 3 miesięcy, d) oświadczenia, czy dzieci skarżącej otrzymują alimenty lub jakakolwiek pomoc finansową, e) odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2015 r., f) oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, posiada udziały (akcje) w spółce prawa handlowego. Powyższe pismo zostało doręczone M. R. w dniu 25 lipca 2016 r. W dniu 8 sierpnia 2016 r., a więc w ostatnim dniu terminu wyznaczonego w zarządzeniu referendarza sądowego, skarżąca nadesłała do Sądu pismo, w którym wniosła o wyznaczenie nowego terminu do nadesłania żądanych dokumentów, z uwagi na zaplanowany urlop. Stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny . Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji majątkowej. Skarżąca mimo wezwania, nie przedłożyła określonych dokumentów i stosownych wyjaśnień. Nie udokumentowała m. in. skąd i w jakiej wysokości czerpie środki finansowe na utrzymanie, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy otrzymuje alimenty na dzieci, jakie ponosi wydatki w skali miesiąca na utrzymanie siebie i rodziny, jak również nie złożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych ani dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody (zeznań podatkowych, zaświadczeń o wysokości dochodów). Stwierdzić zatem należy, że M. R. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mimo upływu dwudziestu ośmiu dni od dnia doręczenia wezwania, nie przedstawiła wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawczyni wiedziała, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawiła. Wnioskodawczyni, która w ostatnim dniu terminu wyznaczonego w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2016 r., zwraca się do Sądu o przedłużenie tego terminu i mimo to, nadal nie przedstawia żądanych dokumentów, nie powinna oczekiwać, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie uwzględniony. Referendarz sądowy zauważa, że skarżąca została wezwana o dokumenty, których zdobycie nie jest dla strony uciążliwe czy czasochłonne. Od wnioskodawczyni zażądano oświadczeń, a także dokumentów, które powinny znajdować się w jej dyspozycji, tj. wyciągów z rachunków bankowych, dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu, kopii zeznania podatkowego za ostatni rok, postanowienia sądu o ustalenia obowiązku alimentacyjnego na dzieci, informacji o tym czy prowadzi działalność gospodarczą. Spis bieżących wydatków (nawet jeżeli skarżąca nie dysponowałby rachunkami czy fakturami) nie powinien nastręczać trudności skarżącej. Przy dołożeniu więc minimum staranności skarżąca mogła wezwanie to wykonać w sposób umożliwiający weryfikację jej twierdzeń. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.