IV SA/Wa 885/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. i T.K., zastępowanych przez kuratora K.T., o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K.K. i T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: ustanowić dla K.K. i T.K. radcę prawnego K.K. i T.K. (dalej: "skarżący") zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 885/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie wszczęte niniejszą skargą na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej powoływanej również jako ppsa – z uwagi na niemożność nadania sprawie dalszego biegu, spowodowaną brakiem aktualnego adresu skarżących. Pismem z dnia 20 października 2015 r. K.G. i W.G. – uczestnicy postępowania - wystąpili do Sądu o ustanowienie kuratora dla skarżących, których miejsce pobytu nie jest znane. Postanowieniami z dnia 7 grudnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1) na podstawie art. 79 § 1 ppsa ustanowił dla skarżących, których miejsce pobytu nie jest znane, kuratora w osobie K.T. (dalej również jako "kurator") – pracownika Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 2) podjął postępowanie sądowoadministracyjne. Kurator działająca w imieniu skarżących na wezwanie sądu uzupełniła braki formalne skargi poprzez jej podpisanie i złożenie 7 odpisów skargi, zaś w dniu 24 lutego 2016 r. złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jej obowiązkiem jako kuratora, jest dołożenie należytej staranności w reprezentowaniu skarżących. Podniosła, że w jej ocenie, jedynie profesjonalny pełnomocnik zapewni najlepsza możliwą ochronę interesów strony skarżącej. Zwróciła także uwagę, że w przypadku niekorzystnego dla skarżących wyniku sprawy – oddalenia skargi, skargę kasacyjną będzie mógł sporządzić jedynie profesjonalny pełnomocnik. Podniosła, że działalność kuratora, nie może wiązać się z ponoszeniem kosztów na zawarcie umowy z profesjonalnym pełnomocnikiem. Kurator skarżących oświadczyła także, że z uwagi na brak możliwości skontaktowania się ze skarżącymi, pomimo podejmowania takich prób, nie dysponuje żadnymi danymi dotyczącymi ich stanu majątkowego. Stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 78 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Kuratora, o którym mowa w powołanym przepisie ustanowiono dla skarżących postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. Należy podkreślić, że kurator taki nie jest wyłącznie kuratorem dla doręczeń pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jego obowiązkiem jest podejmowanie w imieniu i na rzecz nieobecnej strony wszelkich czynności procesowych, niezbędnych dla ochrony jej praw i interesów w całym toku postępowania (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011 r., str. 393, z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1997 r. sygn. akt II CKU 82/97. Prok. i Pr. 1998, Nr 2, str. 36). Nie można pominąć, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy służy ochronie sfery prawa strony do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego należy przyjąć, że uzupełnienie przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wniosku o prawo pomocy zawierającego braki uniemożliwiające nadanie mu prawidłowego biegu, mieści się w granicach jego kompetencji. Kurator - w okolicznościach niniejszej sprawy - nie ma jednak możliwości uzyskać informacji pozwalających na zobrazowanie aktualnych możliwości płatniczych strony. Chociaż zgodnie z dosłownym brzemieniem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy wymaga wykazania przez wnoszącego o przyznania prawa pomocy, że zachodzą przesłanki przyznania tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym, to w realiach przedmiotowej sprawy, należy wskazać, że wyłącznie literalna interpretacja tego przepisu jest niewystarczająca. Trzeba bowiem mieć na uwadze cel instancji przyznania prawa pomocy, którym jest ochrona konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie, co prawda, kurator ustanowiony dla skarżących nie posiada wiedzy co do możliwości ponoszenia przez skarżących kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, jednakże właśnie ze względu na konstytucyjną gwarancję prawa do Sądu, uzasadnione jest w tym przypadku ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem reprezentowania skarżących w niniejszym postępowaniu. Na uwzględnienie zasługuje argumentacja zawarta we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika zapewni najlepszą ochronę praw skarżących. Umożliwi także kontynuowanie niniejszego postępowania, bez narażenia ustanowionego w sprawie kuratora na zarzut braku dostatecznej dbałości o interesy skarżących. Nie należy pomijać okoliczności, że w przypadku ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy dla skarżących (oddalenia skargi), istnieje wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo należy wskazać, że istniej możliwość cofnięcia przyznanego prawa pomocy w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ppsa). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.