IV SA/Wa 888/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2006 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją Nr [...]z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej "Prezesem Agencji", Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwana zaś "Agencją), utrzymał w mocy decyzję Nr [...]Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji z dnia [...] grudnia 2005 r. (zwanego dalej "Dyrektorem Oddziału") odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w B. z siedzibą w L. (zwanego dalej "Kierownikiem Biura") z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej M. R. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Agencji wskazał na następujące okoliczności sprawy. Z wniosku M. R. z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania renty strukturalnej, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Po wydaniu przez Kierownika Biura w dniu [...] maja 2005 r. postanowienia o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków do otrzymania renty strukturalnej dokonane zostały dwa rozporządzenia gruntami wchodzącymi w skład gospodarstwa. Notarialną umową z dnia 23 maja 2005 r. sprzedano A. B. działki nr nr [...]o powierzchni 5, 90 ha, natomiast drugą umową, również zawartą przed notariuszem przekazano M. R. działkę nr [...], o pow. 0, 18 ha. Zgodnie z §9 pkt 1 rozporządzenia działkę nr [...] o powierzchni 0,5 ha wnioskodawca pozostawił sobie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Biura odmówił wnioskodawcy przyznania renty strukturalnej z uwagi na naruszenie §6 ust. 1 pkt 2 lit.b rozporządzenia. Wnioskodawca uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został rozpatrzony negatywnie. W dniu 9 listopada 2005 r. wnioskodawca wniósł do Dyrektora Oddziału o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura, odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Zarzucił tej decyzji rażąco błędną wykładnię definicji "użytku rolnego" oraz bark pouczenia wnioskodawcy w toku postępowania o warunkach koniecznych do uzyskania renty strukturalnej. Wspomniany wniosek został załatwiony przez Dyrektora Oddziału odmownie decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. Wnioskodawca odwołał się od tego rozstrzygnięcia do Prezesa Agencji, podnosząc, iż działka przekazana M. R. nie jest użytkiem rolnym, albowiem jest zabudowana siedliskiem. Nie było zatem obowiązku przekazywania jej osobie przejmującej gospodarstwo, wskazanej we wniosku o przyznanie renty. Użytek rolny to wyłącznie grunt użytkowany rolniczo. Zreferowawszy powyższe organ dokonał następującej prawnej oceny sprawy. Decyzja Kierownika Biura nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Odmowa przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej była zasadna. Warunkiem otrzymania renty jest przeniesienie własności wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa na rzecz przejmującego (przejmujących), który powiększa (którzy powiększają) swoje gospodarstw rolne (swoje gospodarstwa rolne). Tak stanowi §6 ust.l pkt 2 lit.b rozporządzenia. Przejmującym może być zatem wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego. Użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa wnioskodawcy przekazano dwóm przejmującym, z których tylko jeden (A. B.) posiadał gospodarstwo rolne. Nie spełniał tego warunku M. R., który otrzymał 0,18 ha. Użytkiem rolnym jest także grunt rolny zabudowany (załącznik nr 6 pkt 1 ppkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz.454). Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (kotłownie, komórki, garaże, szopy, stodoły, wiaty, spichlerze, budynki inwentarskie, place składowe i manewrowe w obrębie zabudowy itp.), a także zajęte pod ogródki przydomowe w gospodarstwach rolnych. M. R. wieżowi przekazano zatem użytek rolny w sytuacji, gdy nie był on posiadaczem gospodarstwa rolnego. W skardze na decyzję Prezesa Agencji M. R. podniósł, co następuje. Decyzja narusza zasady ogólne k.p.a., tj. art.7 (nie wyjaśniono stanu faktycznego, nie uwzględniono interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela), art.8 (nie zastosowano zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art.9 (nie uwzględniono zaniechania przez Kierownika Biura obowiązku pouczenia skarżącego o działaniach jakie powinien podjąć w celu skutecznego uzyskania renty). Podana przez Kierownika Biura jako jedyny powód nieprzyznania renty okoliczność, iż skarżący "pozostawił sobie użytki rolne o powierzchni powyżej 0,50 ha" jest niezgodna z prawdą, albowiem powierzchnia użytków pozostawionych nie przekroczyła tego limitu. Stanowi to rażące naruszenie art.lO7§3 k.p.a. Wskazanej wyżej oczywistej wadliwości decyzji Kierownika Biura nie uwzględnił Prezes Agencji, uzasadniając odmowę przyznania renty okolicznościami całkowicie innej natury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracji w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezesa Agencji na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Agencji oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Oddziału wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie ich wydania, biorąc pod uwagę zarówno przepisy prawa procesowego (przepisy kodeksu postępowania administracyjnego), jak i materialnego. Wskazać należy, iż uruchomione wnioskiem skarżącego z dnia 9 listopada 2005 r. postępowanie administracyjne o charakterze nadzwyczajnym (postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu zwyczajnym) miało ściśle określony przedmiot. Przedmiotem tym nie było ustalanie wszelkich uchybień, które ewentualnie mogłyby obciążać decyzję Kierownika Biura z dnia [...] sierpnia 2005 r. (tego należało oczekiwać od organu II instancji właściwego do orzekania w postępowaniu zwyczajnym - skarżący jednakże uchybił terminowi do wniesienia odwołania), a jedynie tych uchybień, które mają charakter szczególny (kwalifikowany). Zamknięty wykaz tego rodzaju uchybień zawiera art. 156§lpktl-7k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej to wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.l6§l k.p.a. Z uwagi na to wada powodująca stwierdzenie nieważności musi być oczywista i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276). Skarżący podnosi, iż decyzja Kierownika Biura wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art.l56§l pkt 2 k.p.a.), z tym zastrzeżeniem, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący akcentował rażące naruszenie prawa materialnego (rażąco błędna wykładnia pojęcia użytek rolny), w skardze zaś powołał się na rażące naruszenie prawa procesowego (art.lO7§3 k.p.a.). W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowar ego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cecłią rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu prze: proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008). Trafnie uznał Prezes Agencji, iż decyzji Kierownika Biura nie obciąża naruszenie prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego, a skarżący nie spełniał do otrzymania renty strukturalnej. Oczywistym jest, iż częścią użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa żona skarżącego rozporządziła na rzecz ich syna, nie będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego. Powyższego nie da się pogodzić z §6 ust.l pkt 2 lit.b rozporządzenia stwierdzającym, iż przekazanie musi nastąpić w celu powiększenia istniejącego gospodarstwa rolnego. Nie ma przy tym znaczenia, iż grunt przekazany synowi stanowił jedynie drobną cześć (0,18 ha) ogólnego areału użytków rolnych posiadanych dotąd przez skarżącego i jego żonę (drugiemu przejmującemu A. B. przekazano 5, 90 ha) i że był to grunt zabudowany. Z rozporządzenia wynika bowiem wyraźnie, iż przekazujący może wprawdzie zatrzymać do swojego użytku 0,5 ha użytków rolnych (§9 pkt 1), jednakże całą resztę użytków (100% nadwyżki ponad 0,5 ha) musi przekazać osobie prowadzącej gospodarstwo. Nieprzekazanie chociażby drobnej części tej nadwyżki takiej osobie (czy też, tak jak w niniejszej sprawie, przekazanie jej osobie nie posiadającej gospodarstwa), prowadzi do niespełnienia się przesłanek do uzyskania renty. To że zabudowany grunt rolny przekazany synowi był użytkiem rolnym jest ewidentne w świetle powołanego przez Prezesa Agencji załącznika do rozporządzenia regulującego kwestie ewidencji gruntów i budynków. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż uzasadnienie decyzji Kierownika Biura w sposób rażący narusza art.lO7§3 k.p.a., zobowiązujący organ administracji publicznej do wyczerpującego uzasadnienia własnego rozstrzygnięcia zarówno w odniesieniu do ustaleń faktycznych, jak i prawnych. Co do zasady możliwość zakwalifikowania uzasadnienia rozstrzygnięcia administracyjnego jako naruszające art.lO7§3 k.p.a. w stopniu rażącym należy rezerwować na przypadki zdecydowanie wyjątkowe. Na miano takie nie zasługuje bowiem każde uzasadnienie, w którym np. pojawią się nieścisłości, czy niedokładności. Rażąco wadliwym będzie wyłącznie takie uzasadnienie, przy sporządzaniu którego nie dochowano nawet elementarnej staranności w przytaczaniu faktów, czy podstawy prawnej wydania orzeczenia. Zgodnie z powołanym w skardze wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt III SA 2379/2004, rażącym naruszeniem art.lO7§3 k.p.a. będzie (łącznie) brak w uzasadnieniu decyzji przywołania faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów na których organ się oparł, brak uzasadnienia prawnego, a ponadto niepowołanie treści przepisów prawa materialnego będących podstawą prawną decyzji. Z całą pewnością tego typu wadliwość nie miała miejsce w niniejszej sprawie. Po pierwsze nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, iż organ zarówno szczegółowo odtworzył stan faktyczny sprawy, wskazał na tę okoliczność dowody, a następnie dokonał oceny prawnej tego stanu, powołując się konkretne przepisy prawa. Odnośnie kwestii zasadniczej dla rozstrzygnięcia wypowiedział się w sposób następujący. "Z dołączonego do akt sprawy aktu notarialnego (repertorium nr [...]) wynika, iż żona beneficjenta Pani I. R. w tym samym dniu, tj. 23 maja 2005 r. umową darowizny przekazała na rzecz syna M. R. działką numer [...] o obszarze 0,18 ha. Podnieść należy, iż małżonkowie M. i I. R. umową sprzedaży objętą aktem notarialnym (repertorium [...]) nie przekazali wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa będących zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, gdyż jak wynika z cyt. wyżej aktów notarialnych w dniu 23-05-2005 roku posiadali działkę nr [...] o obszarze 0,50 ha (którą to mieli prawo zachować stosowanie do przepisu art.9 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia) oraz małżonka wnioskodawcy posiadała jeszcze działkę nr [...] o powierzchni 0,18 ha, którą to przekazała umową darowizny synowi M. R. Stan faktyczny wskazuje na to, iż wnioskodawca nie spełnił warunku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu §4 pkt 4 w związku z §6 ust. 1 pkt 2b cyt. wyżej rozporządzenia, gdyż pozostawił sobie użytki rolne o powierzchni powyżej 0,50 ha (działka nr [...] o powierzchni 0,18 i działka nr [...] o powierzchni 0,50 ha). ". Skarżący przyjmuje, iż decyzja ta odmawia mu renty strukturalnej, albowiem pozostawił on sobie więcej użytków rolnych, aniżeli dopuszczalne 0, 50 ha, gdy tymczasem, co oczywiste, limitu tego nie przekroczył. Skarżący formułuje ten wniosek wyłącznie na podstawie ostatniego zdania cytowanego tutaj ustępu, które to zdanie czytane (co należy wyraźnie podkreślić) bez odniesienia się do wywodów bezpośrednio je poprzedzających istotnie może taką sugestię potwierdzać. Taka jednakże wybiórcza wykładnia cytowanego zdania, dokonywana w oderwaniu od całego kontekstu wypacza treść uzasadnienia. Organ wskazał przecież wyraźnie na takie zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, jak to, iż: 1) umową sprzedaży zawartą z A. B. małżonkowie R. nie przekazali wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa będących zarówno przedmiotem odrębnej własności skarżącego, jak i jego małżonki, 2) w dniu sprzedaży gruntów A. B. żona skarżącego umową darowizny przekazała na rzecz syna działkę numer [...] o obszarze 0,18 ha. Organ ustalił zatem prawidłowo, iż nie wszystkie użytki rolne zostały przekazane osobie posiadającej gospodarstwo rolne, albowiem część z nich została darowana osobie nie spełniającej takiego warunku. Okoliczność ta przesądza o prawidłowym toku rozumowania organu. Dokonał on jedynie mylącego skrótu myślowego, utożsamiając nieprzekazanie A. B. działki o pow. 0.18 ha z jej pozostawieniem w dyspozycji skarżącego i jego żony (w czasie pomiędzy zawarciem umowy sprzedaży z A. B. a zawarciem umowy darowizny z M. R.). Powyższego jednakże nie sposób zakwalifikować jako naruszenia art.lO7§3 k.p.a. Zasadności zarzutu skarżącego o niepoinformowaniu go o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach związanych z ubieganiem się o rentę strukturalną przeczy treść postanowienia Kierownika Biura z dnia [...] marca 2005 r., zawierająca obszerne pouczenie w tym zakresie. Z powyższych przyczyn skargę należało oddalić. Rozstrzygając w powyższy sposób Sąd ma świadomość niekorzystnych skutków, jakie wynikają dla skarżącego z nieuzyskania renty strukturalnej pomimo podjęcia w tym celu starań. Uznać jednak należy, iż skutki te wyniknęły z przyczyn leżących po stronie skarżącego, co orzekające w sprawie organy administracji obowiązane były wziąć pod uwagę. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.