IV SA/Wa 889/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski,, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nieważności przekazania majątku PGR Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. oddala skargę Skarżący F. K. pismami z 2 listopada 2004 r. i 6 grudnia 2004 r. zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r. nr [...], mocą której zlikwidowano Państwowe Gospodarstwo Rolne C. i przekazano parcelę nr [...] o pow. 18 ha, wchodzącą w skład tego gospodarstwa, na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. Filia w S. Uzasadniając wniosek stwierdził, iż brak jest dokumentów, na podstawie których można by określić na jakiej podstawie prawnej Skarb Państwa stał się właścicielem parceli nr [...]. Dodał, iż przedmiotowa parcela należała przed wojną do jego matki L. K. Powołał się przy tym na zaświadczenie z Archiwum Państwowego w S., z którego wynikało, iż w dziale II KW L. na mocy wniosku nr 2 z dnia 17 lutego 1933 r. i decyzji Wydziału Hipotecznego Sądu Grodzkiego w S. z dnia [...] września 1936 r., jako właściciel figuruje L. C., czyli jego matka. Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku skarżącego wydał w dniu [...] listopada 2004 r. decyzję, którą umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podał, iż skarżący nie posiada legitymacji prawnej do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, F. K. stwierdził, iż posiada interes prawny w niniejszej sprawie. Powołał się na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...], na mocy którego został jednym spadkobiercą po zmarłej 11 czerwca 1999 r. swojej matce – L. K. Zarzucił, iż Wojewoda [...] uniemożliwił mu zapoznanie się z dokumentami dotyczącymi niniejszej sprawy. Wskazał także, że L. K. wielokrotnie występowała o zwrot parceli nr [...], jednakże zawsze była zbywana przez urzędników Urzędu Wojewódzkiego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2005 r., po rozpoznaniu odwołania F. K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1992 r. zostało zlikwidowane Państwowe Gospodarstwo Rolne C. użytkujące grunty Skarbu Państwa, położone na terenie gminy L. Jednocześnie zgodnie z ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przekazano do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa Filia w S. grunty rolne tego przedsiębiorstwa wraz z parcelą nr [...] o pow. 18 ha, położone we wsi L. Wobec niezaskarżenia decyzji Wojewody [...] w ustawowym terminie, decyzja ta stała się ostateczna. Wskazał ponadto, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r. dotyczącej likwidacji PGR C. i przekazania parceli nr [...] na rzecz Agencji Własności Skarbu Państwa Filia w S., naruszony został przepis art. 157 § 1 kpa, zgodnie z którym organem właściwym do orzekania w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. Z tego organ odwoławczy wywiódł, że Wojewoda [...] nie miał podstaw prawnych do orzekania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] i powinien był przekazać sprawę do rozpoznania właściwemu organowi naczelnemu organu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem Ministra, iż decyzja Wojewody [...] nie została zaskarżona w ustawowym terminie, i że jest ostateczna. Wskazał, iż 28 grudnia 2000 r. jako prawny spadkobierca po zmarłej L. K., złożył do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]. Jednakże Wojewoda [...] nie przekazał tego wniosku Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania. Stwierdził, iż Wojewoda [...] wydając decyzję [...] wiedział o fakcie, iż parcela nr [...] była własnością L. C., znał także jej roszczenia dotyczące zwrotu tej nieruchomości wiedział również o założeniu dla tej nieruchomości księgi wieczystej. Zarzucił także naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów w sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl postanowień art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z tego względu skarga F. K. rozpatrywana w tym aspekcie nie może zostać uwzględniona. Przedmiotem niniejszej sprawy jest stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...] w sprawie likwidacji Państwowego Gospodarstwa Rolnego w C. w celu przekazania majątku tego przedsiębiorstwa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, wydanej na podstawie art. 15 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz.464). Przede wszystkim stwierdzić należy, że Wojewoda [...] wydając decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] istotnie naruszył dyspozycję art. 157 § 1 kpa. W tym stanie rzeczy prawidłowo postąpił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylając decyzję organu pierwszej instancji i umarzając toczące się przed nim postępowanie. Wojewoda nie był bowiem umocowany do badania nieważności kwestionowanej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który zresztą faktu tego nie zakwestionował i w odrębnej decyzji stosowne rozstrzygnięcie w tej sprawie winien wydać. Zauważyć należy, że zarzuty skarżącego dotyczą w swej istocie treści decyzji organu stopnia wojewódzkiego, a nie kwestionują faktu, iż wojewoda nie był właściwy do orzekania w sprawie. Sprawa musi zatem zostać rozpoznana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który winien uwzględnić jej okoliczności i rozważyć, czy skarżący F. K. posiada interes prawny do występowania w niej jako strona. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powyższe oznacza, iż interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie za stronę. W przedmiotowej sprawie skarżący wywodzi swój interes prawny faktu bycia jedynym spadkobiercą po swojej zmarłej matce L. K. Fakt ten stwierdzony został postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...]. Dokonując ustaleń w tym zakresie winien uwzględnić stan faktyczny, który przedstawia się następująco. L. K. (z domu C.) była właścicielką części Kolonii L. na podstawie decyzji Wydziału Hipotecznego Sądu Grodzkiego w S. z dnia [...] września 1936 r. Taki stan trwał do roku 1940, tj. do chwili wysiedlenia mieszkańców przez okupanta niemieckiego. Po wojnie część gruntów wsi L., w tym parcela nr [...], została przejęta przez Skarb Państwa i utworzono na nich Państwowe Gospodarstwo Rolne C., a grunty włączono do obrębu S. Była właścicielka wyjechała natomiast na tzw. Ziemie Odzyskane. Po podjęciu przez Wojewodę [...] decyzji o likwidacji PGR C., Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w S. złożyła do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o wpisanie do księgi wieczystej gruntów po. byłym PGR C. w skład, których weszła również parcela nr [...] o pow. 18 ha [...] m2., jako jej własność. Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem Dz. Kw Nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. wszczął postępowanie i zarządził dokonanie obwieszczeń publicznych dotyczących wpisu gruntów po byłym PGR C. do księgi wieczystej. Rozważenie tego stanu faktycznego pozwoli Ministrowi na stwierdzenie, czy F. K. posiada przymiot strony w przedmiotowej sprawie, a tym samym legitymuje się interesem prawnym. Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że wyrokiem z dnia [...] stycznia 2000 r. Sąd Okręgowy w S. Wydział I Cywilny oddalił powództwo L. K., która zmarła w toku procesu, a w której miejsce wstąpił następca prawny - jej syn F. K., przeciwko Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. Filia w S. o wydanie nieruchomości położonej w wsi L. i oznaczonej nr geodezyjnym [...]. Również apelacja od tego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2000 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekła jak w sentencji.