IV SA/Wa 889/13
PostanowienieWSA w Warszawie2013-07-24
Skład orzekający: Joanna Dziedzic-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zostać uwzględniony, gdy wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dokumentów potwierdzających rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze?Ratio decidendi
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Jeśli oświadczenie o stanie majątkowym jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, sąd może wymagać złożenia dodatkowych dokumentów. Brak należytego udokumentowania sytuacji majątkowej uniemożliwia przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
H. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu dotyczącym kary pieniężnej wymierzonej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem i dwiema pełnoletnimi córkami, posiada dochody z pracy, umów zlecenia oraz działalności gospodarczej. Po wezwaniu do uzupełnienia dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów, skarżąca przedstawiła jedynie część wymaganych dokumentów, nie ujawniając wszystkich kont bankowych i dochodów konkubenta.Rozstrzygnięcie
Odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.
H. K. wnioskiem z dnia 16 maja 2013 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie.
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubentem oraz dwiema pełnoletnimi córkami. Jedna z córek – A. Z.- nie pracuje, zarejestrowana jest w urzędzie pracy, druga natomiast – A. Z. - jest studentką studiów dziennych w P. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest wynagrodzenie za pracę H. K. w wysokości 3.100 zł oraz dochody z umów zlecenia A. Z. w wysokości 1.000 zł. Skarżąca dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, której dochód w 2012 roku, według oświadczenia złożonego w formularzu wniosku, wyniósł 10.235,70 zł. Skarżąca wraz z rodziną mieszka w mieszkaniu komunalnym o pow. 50 m2. Wśród przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni wymieniła młyn o wartości 14.640 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że sytuacja materialna jej rodziny jest trudna. Aby rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej zmuszona była zaciągnąć kredyt, który nadal spłaca. Prowadzona działalności ma charakter sezonowy, w okresie zimowym zakład nie przynosił żadnych dochodów.
Ponieważ oświadczenie skarżącej z dnia 16 maja 2013 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. wezwano ją do złożenia, w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających stan majątkowy i dochody, to jest:
a) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącej ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości,
b) wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz M. W. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
c) odpisu zeznania podatkowego M. W. za 2012 r.,
d) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że córka skarżącej – A. Z. jest osobą bezrobotną,
e) dokumentu potwierdzającego wysokość kredytu, o którym mowa w rubryce 5 formularza PPF wraz z harmonogramem jego spłat,
f) dokumentów potwierdzających dochód uzyskany przez skarżącą w miesiącu styczniu, lutym, marcu i kwietniu 2013 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 4 lipca 2013 r. Skarżąca w dniu 17 lipca 2013 r. nadesłała różne dokumenty źródłowe, tym min.: wyciągi z konta bakowego PKO BP Oddział [...] w P. za okres od dnia 4.04.2013 r.- do 3.07.2013 r., historię transakcji z konta osobistego M. W. z okresu od dnia 1.04.2013 r. do 11.07.2013 r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. potwierdzające status A. Z. jako osoby bezrobotnej, umowę kredytu gotówkowego w Deutsche Bank PBC S.A. w W., oświadczenie o comiesięcznych wydatkach ponoszonych w gospodarstwie domowym oraz dokumentację potwierdzającą wysokość uzyskanego przez firmę [...] z siedzibą w P. w ostatnich miesiącach przychodu.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Skarżąca H. K. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda ona bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie.
W sytuacji, gdy skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja materialna jest trudna, ustalenie rzeczywistej wielkości dochodów jakie ona oraz jej rodzina uzyskują jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia ona powołane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawczyni nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zauważyć bowiem należy, że skarżąca, mimo wezwania, nie nadesłała wyciągów z wszystkich kont bankowych, które posiada. Jak wynika z umowy o kredyt gotówkowy zawartej w dniu 3 lipca 2008 r. pomiędzy skarżąca, a Deutsche Bank S.A. z siedzibą w W., H. K. posiada konto również i w tym banku, czego nie wykazała. Fakt ten jest istotny z punktu widzenia oceny zasadności przedmiotowego wniosku, bowiem na rachunek ten dokonywane są regularne wpłaty. Wpłat takich dokonywał m.in. M. W. zasilając konto skarżącej w dniu 21.06.13 r. i 24.06.13 r. na kwotę łącznie 810 zł. Co istotne, wnioskodawczyni nie udokumentowała także stanu konta bankowego firmy, której jest właścicielką. Wśród nadesłanych dokumentów brak jest bowiem wyciągów z konta bankowego [...] z siedzibą w P. Dodatkowo należy zauważyć, że oświadczenie konkubenta skarżącej, iż nie uzyskuje on żadnych dochodów nie wydaje się być prawdopodobne. Historia transakcji z jego rachunku osobistego z okresu od dnia 1.04.2013 r. do 11.07.2013 r. potwierdza, iż konto to jest regularnie zasilane środkami pieniężnymi, we wskazanym okresie w łącznej wysokości 5.656 zł.
Przedstawione powyżej okoliczności budzą poważne wątpliwości, co do rzetelności danych przedstawionych przez skarżącą w formularzu wniosku. Wnioskodawczyni odstępując od należytego udokumentowania jej aktualnej sytuacji materialno-bytowej uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie im prawa pomocy. Tak zobrazowana przez nią sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała bowiem na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło