IV SA/Wa 893/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 893/09 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 8 września 2009 r. Z. Z. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie jego skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego wskazując, iż w momencie wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego z urzędu skarżący miał ustanowionego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego L. O. Ustanowienie przez skarżącego profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, jak podkreślono oznacza, iż wystąpiła negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, o której mowa w art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a). W sprzeciwie z dnia 13 listopada 2009 r. wniesionym od powyższego postanowienia, skarżący podniósł, iż referendarz sądowy odmawiając mu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika- radcy prawnego dokonał błędnej oceny stanu faktycznego sprawy uznając, iż pozostaje on w stosunku prawnym z pełnomocnikiem z wyboru. Skarżący wskazał, iż poszukiwał profesjonalnego pełnomocnika, który zajął by się prowadzeniem przedmiotowej sprawy, jednakże z uwagi na zbytnią zawiłość sprawy żaden z pełnomocników nie chciał wyrazić zgody na jej prowadzenie. Skarżący podkreślił, iż dowodem jego poszukiwań jest udzielenie pełnomocnictwa radcy prawnemu L. O., który po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że nie podejmie się prowadzenia tej sprawy z uwagi na fakt, że sprawa jest niezwykle skomplikowania pod względem faktycznym i prawnym. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2009 r. oświadczył, iż pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu L. O. zostało wypowiedziane w dniu 8 października 2009 r., bezpośrednio po otrzymaniu pisma od pełnomocnika, w którym skarżący został poinformowany o rezygnacji z reprezentowania go przed Sądem ( pismo radcy prawnego L. O. z dnia 7 października 2009 r.). Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 P.p.s.a wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje: W dniu 13 października 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z renty w wysokości ok. 1900 zł oraz wynajmu magazynu – 3000 zł. Żona wnioskodawcy posiada odrębny majątek; stan tego majątku nie jest skarżącemu znany. Wnioskodawca podał jednocześnie, że jest właścicielem domu o powierzchni 260 m2, nieruchomości rolnych o powierzchni 32 ha oraz nieruchomości użytkowej- 200 m2, a także współwłaścicielem samochodu VW o wartości ok. 30.000 zł. Skarżący posiada ponadto akcje o wartości ok. 1.000.000 zł. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Warunkiem przyznania prawa pomocy w takim zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny nie uzasadnia zatem jeszcze pozytywnego rozpoznania wniosku. Warunkiem uwzględnienia zgłoszonego żądania jest bowiem wykazanie, że partycypowanie w kosztach postępowania, w tym kosztach ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. A zatem nawet odczuwalny uszczerbek związany z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie skutkuje przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po poniesieniu tych kosztów środki finansowe wystarczą na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy. Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym przez skarżącego wniosku uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika- radcy prawnego, nie jest tego rodzaju, by uzasadnionym było twierdzenie, że poniesienie kosztów zastępstwa procesowego wiązać się będzie dla strony z niebezpieczeństwem o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżący miesięcznie dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych jednej osoby ( skarżący posiada z żoną rozdzielność majątkową), z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego prowadzi bowiem do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Należy bowiem zauważyć, iż łączny miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 4900 zł miesięcznie. Jak wskazano powyżej dochód ten służy do utrzymania jednej osoby. Skarżący nie jest zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym wnioskodawca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem domu o pow. 260 m2, posiada również majątek w postaci nieruchomości użytkowej o pow. 200 m2 oraz wielkoobszarowego gospodarstw rolnego o pow. 32 ha. Skarżący nie określił wprawdzie wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, należy jednak przypuszczać, iż tak duży areał nieruchomości rolnych dodatkowo przynosi skarżącemu znaczne dochody. Zasadnicze znaczenie dla oceny przedmiotowego wniosku ma ponadto fakt, iż skarżący posiada papiery wartościowe- akcje o niebagatelnej wysokości 1 000 000 zł. Powyższe okoliczności wskazują, iż skarżący dysponuje wolnymi środkami, pozwalającymi ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślenia wymaga również, iż jedynym kryterium jakie Sąd bierze pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna i osobista wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów postępowania sądowego na innych obywateli, także tych, którzy są gorzej usytuowani od wnioskodawcy - z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywane są wydatki budżetowe. Wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie obciąża jedynie osób posiadających nadwyżkę wydatków względem dochodów, ale dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a więc także skarżącego, nawet gdyby wiązało się to z potrzebą poczynienia pewnych oszczędności. W szczególności, przyznanie prawa pomocy nie może mieć miejsce w przypadku osób, których dochody i stan majątkowy są wyższe od przeciętnych. W postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że obowiązek partycypowania w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (sygn. akt I OZ 452/06). Wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu świadczenia emerytalnego oraz wynajmu magazynu przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy, co również nie pozwala uznać, że strona może być zaliczona w poczet osób żyjących w ubóstwie, które, w zamiarze ustawodawcy, mają być beneficjentami systemu pomocy prawnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.