IV SA/Wa 898/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2013 r. (Nr [...]) zaskarżoną przez E. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2012 r. Nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, braku udzielenia zgody na pobyt tolerowany, wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tj. w pkt 1-4, uchyliła pkt 5 ww. decyzji o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy i umorzyła postępowanie organu I instancji w tej części. Stan sprawy przedstawia się następująco: E. A. w dniu [...] grudnia 2012 r. złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2012 r. Nr [...] odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, nie udzielił zgody na pobyt tolerowany, orzekł o jej wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wydał zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała, że obawia się przemocy i prześladowań za strony byłego męża gdy wróci do kraju, co jej zdaniem uzasadnia zmianę stanowiska przez organ wyższej instancji. Rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [(Dz. U. z 2012 r. poz. 680 j.t.) dalej ustawa o udzielaniu ochrony]. Wskazała, że wymogi określone w ustawie są zamkniętym katalogiem przyczyn, z powodu których wnioskujący o nadanie statusu uchodźcy może go otrzymać. Takie okoliczności jak bycie ofiarą wojny, napięta sytuacja w kraju pochodzenia, klęska żywiołowa, głód, złożona sytuacja rodzinna, brak pracy i możliwości nauki, czy bieda nie mogą być rozpatrywane pod kątem udzielenia statusu uchodźcy. Zdaniem Rady skarżąca nie wykazała faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, że działania władz państwowych zmierzają do pokrzywdzenia jej z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Organ zauważył, że same twierdzenia skarżącej o prześladowaniach z uwagi na działalność opozycyjną jej matki, bez wskazania konkretnych faktów i okoliczności prześladowań, nie dają podstaw do udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Podczas przesłuchania cudzoziemka oświadczyła, że nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymana lub aresztowana, nie było prowadzone przeciwko niej żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, nie była skazana wyrokiem sądu, nie należała do żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej ani etnicznej. Żadne okoliczności przytoczone przez skarżącą nie wskazały na naruszenie przez kraj pochodzenia praw człowieka. Organ podkreślił, że - jak wynika z wywiadu statusowego- przyczyną wyjazdu skarżącej z kraju była jej skomplikowana sytuacja rodzinna (prześladowanie przez męża) i ekonomiczna (brak pracy). Cudzoziemka mimo prześladowań ze strony męża nie wystąpiła o ochronę prawną w kraju, co w sytuacji, w której G. uznaje się za państwo demokratyczne, przemawia na jej niekorzyść przy rozpatrywanym wniosku. Epizod działalności opozycyjnej skarżącej z 2012 r. także nie wpływa na zmianę oceny przez organ, z uwagi na to, że nie wykazała ona jednoznacznie, że działalność ta zaowocowała jakimikolwiek represjami władz publicznych. Organ zwrócił też uwagę na fakt nielegalnego przekroczenia granicy N. przez wnioskodawczynię, skąd została ona deportowana do Polski. Okoliczność ta skłoniła organ do konstatacji, że wnioskodawczyni poszukiwała najkorzystniejszych warunków dla osiedlenia się w Europie z przyczyn osobistych i ekonomicznych, a nie z powodu obaw o własne bezpieczeństwo. Organ odwoławczy nie znalazł uzasadnienia dla udzielenia wnioskodawczyni ochrony uzupełniającej z powodu braku podstaw z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony. Jak podkreślił, wnioskodawczyni nie oświadczyła w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niej karę śmierci lub groziło jej wykonanie egzekucji. Nie powołała się ona również na realnie grożące jej tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie była ona ścigana ani poszukiwana przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia. G. opuściła legalnie i bez problemu. W ocenie organu nie było żadnych przesłanek, wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania przez nią krzywdy. Dalej organ odniósł się do braku przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że wnioskodawczym nie spełniła żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wydalenie wnioskodawczyni do kraju pochodzenia nie zagrażałoby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełniła ona przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja w kraju jest względnie spokojna i nie istnieją żadne realne przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu ochrony. W zakresie zarzucanych przez skarżącą naruszeń przepisów proceduralnych Rada podkreśliła, że nie widzi żadnych uchybień pod tym względem w działaniach organu I instancji. Rada do Spraw Uchodźców uchyliła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy, gdyż w opinii Rady obecnie obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do orzekania w sprawach o odmowie nadania statusu uchodźcy o zakazie wjazdu na terytorium RP. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2013 r. Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13, art. 15 oraz art. 97 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. ustawy o ochronie poprzez nieudzielenie żadnej z form ochrony wymienionych w powyższych przepisach; a nadto istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organów obu instancji. Skarżąca stwierdziła, że spełnia przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej z powodu rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Udzielenie zgody na pobyt tolerowany jest uzasadnione zagrożeniem dla bezpieczeństwa osobistego w kraju pochodzenia. Podniosła, że nawet jeśli pobudki podmiotu dopuszczającego się prześladowań podyktowane są względami osobistymi, możliwe jest spełnienie przesłanki prześladowania, gdy sprawca prześladowań wie, że jego czyn pozostanie bezkarny. Skarżąca zaznaczyła, że istnieją sytuacje, w których zwrócenie się do państwa lub podmiotów państwowych o ochronę jest nie tylko nieskuteczne, ale też sprowadza na kobietę dodatkowe zagrożenie. Naruszenia proceduralne zdaniem skarżacej, polegają na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności na nie odniesieniu się przez organ II instancji do sytuacji w kraju pochodzenia, której rola, jej zdaniem, jest nie do podważenia. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zdaniem Sądu skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dalej "ustawa o ochronie", uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację organów, przedstawioną w zaskarżonych decyzjach. Stronie może zostać nadany w Polsce status uchodźcy, jeżeli istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem jej w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i z tego powodu nie może lub nie chce ona korzystać z ochrony w kraju pochodzenia. Ustawa zawiera więc zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy - nie obejmuje on ofiar wojen, napiętej sytuacji w kraju pochodzenia, klęsk żywiołowych, głodu, złożonej sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Skarżąca nie wykazała faktów ani okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przez indywidualnym prześladowaniem. Brak jest również wiarygodnych przesłanek, by twierdzić, że władze państwowe podejmowały lub mogłyby podejmować wobec niej krzywdzące działania z powodu jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Twierdzenia skarżącej, że była prześladowana w kraju pochodzenia i poddawana przemocy, ponieważ jej matka była w opozycji, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi faktami ani okolicznościami. Jak sama oświadczyła, nie brała udziału w działaniach wojennych i nie była nigdy zatrzymana ani aresztowana, nie było prowadzone przeciwko niej żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, nie była także skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej ani etnicznej. Zgodnie z dyrektywą Rady Wspólnot Europejskich z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Nr 2004/83/WE) w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony "Akty prześladowania w rozumieniu Artykułu 1 A Konwencji Genewskiej muszą: a/ być wystarczająco poważne ze względu na swoją istotę lub powtarzalność, żeby stwarzały poważne naruszenie praw człowieka (...); b/ być kumulacją różnych działań, w tym takich naruszeń praw człowieka, które są wystarczająco poważne ze względu na oddziaływanie na jednostkę (...)". Analogiczny przepis zawiera art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie. Sąd podziela stanowisko organów, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, wnioskodawczyni nie spełnia wskazanych przesłanek. Nie uprawdopodobniła ona jakichkolwiek naruszeń praw człowieka w stosunku do niej ze strony władz kraju pochodzenia. Z oświadczeń skarżącej, podanych podczas wywiadu statusowego wynika, że z kraju pochodzenia wyjechała z przyczyn rodzinnych i osobistych, miała trudną sytuację materialną, a konflikty z byłym mężem trwały mimo rozwodu. Jednakże oficjalnie nie wystąpiła do właściwych organów sprawiedliwości z wnioskiem o zapewnienie ochrony przed agresją byłego męża. Podkreśliła, że w kraju pochodzenia czuła się prześladowana przez męża i policję, a nie z powodu rzekomej opozycyjnej działalności matki nieżyjącej od 2005 roku. Skarżąca potwierdziła równocześnie, że nie była zatrzymana, poddawana przemocy, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu. Obawia się powrotu do kraju pochodzenia z powodu zagrożeń ze strony byłego męża. G. jest państwem demokratycznym, w którym działają organy ścigania oraz sądownictwo. Osoba, która ubiega się o ochronę przed działalnością przestępczą osób, nie działających w ramach państwa, nie zasługuje na ochronę, jeżeli wcześniej nie próbowała uzyskać ochrony własnego państwa, nawet jeżeli szansa na efektywną ochronę byłoby nikłe, a w tym przypadku szanse na uzyskanie ochrony w G. było znaczne. Skarżąca nie uprawdopodobniła jakichkolwiek związków z opozycyjną partią [...], nie wykazała, że z tego właśnie powodu była prześladowana, zatrzymana, aresztowana lub więziona przez władze publiczne. Według jej zeznań do partii należała od kwietnia do czerwca 2012 roku. Nie może mieć znaczenia dla oceny sytuacji skarżącej fakt, że raz uczestniczyła w mityngu partii G., gdyż partia ta w końcu [...] roku wygrała wybory parlamentarne w G., a jej przywódca pan [...] został premierem nowego rządu, w związku z tym z tytułu udziału w działalności tej partii nie mogą występować dla skarżącej żadne zagrożenia. Jak zasadnie podkreśliły organy, po wywiadzie statusowym wnioskodawczyni nie czekając na rozpatrzenie jej sprawy nielegalnie przedostała się N., gdzie także wystąpiła o nadanie statusu uchodźcy. W związku z tym decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2012 roku postępowanie zostało umorzone. Następnie w dniu [...] lipca 2012 roku po przekazaniu cudzoziemki do Polski przez władze [...] i wystąpieniu jej o wznowienie postępowania uchodźczego, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] lipca 2012 roku postanowił uchylić swoją decyzję o umorzeniu i podjąć postępowanie na nowo. Zdaniem Sądu, fakty te wskazują, że wnioskodawczyni poszukiwała najkorzystniejszych warunków dla osiedlenia się w Europie z przyczyn osobistych lub ekonomicznych, a nie z powodu obaw o własne bezpieczeństwo. Osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mowa w art. 1 A Konwencji Genewskiej. Brak jest jakichkolwiek dowodów na prześladowanie czy możliwość prześladowania skarżącej przez władze państwowe. Dlatego nie spełnia ona przesłanek dla nadania statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu, nie występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Wobec skarżącej nie orzeczono kary śmierci ani nie groziło jej wykonanie egzekucji. Nie powołała się ona również na realnie grożące jej tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie była ona ścigana ani poszukiwana przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia, G. opuściła legalnie i bez problemu. Brak przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania przez nią krzywdy. Jak trafnie podkreśliły organy, że sytuacja w G. jest stabilna, a władze [...] nie podejmują żadnych działań, noszących znamiona prześladowań wobec jakiejkolwiek grupy narodowościowej, politycznej, społecznej, religijnej czy też etnicznej. Dlatego analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a z pewnością obecnie nie można mówić o tym, by w G. miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Sąd podziela również stanowisko organów, że skarżąca nie spełnia również przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany, gdyż w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której wydalenie skarżącej: 1. mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mogłaby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszona do pracy lub pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarana bez podstawy prawnej, 2. naruszałoby prawo do życia rodzinnego. Zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wydalenie jej do kraju pochodzenia nie zagrażałoby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka. Orzekające w sprawie organy- zdaniem Sądu- dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, wyczerpująco zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy, w myśl przepisów k.p.a. Organy umożliwiły wypowiedzenie się skarżącej w czasie przesłuchania statusowego, a w uzasadnieniu decyzji szeroko i dogłębnie odniosły się do zebranego materiału dowodowego. W sprawie nie istnieje obiektywnie uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia skarżącej ani nie występują przesłanki, uzasadniające udzielenie jej statusu uchodźcy, przyznanie ochrony uzupełniającej, ani udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zasadnie -zdaniem Sądu- Rada do Spraw Uchodźców uchyliła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy, gdyż w opinii Rady rozstrzygnięcie w tym zakresie pozbawione jest podstawy prawnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego skarżącej orzeczono na podstawie 205 p.p.s.a.