IV SA/Wa 901/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA – Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008r. , Nr [...], o stwierdzeniu nieważności postanowienia Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] października 2007 r., znak [...], o dopuszczeniu skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacyjno-klubowego z odnową biologiczną SPA na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...], położonej w miejscowości C., gmina S. W toku postępowania T. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - w formie zwolnienia od kosztów sądowych podając, że nie posiada środków finansowych umożliwiających uiszczenie wpisu sądowego. T. nie prowadzi bowiem działalności gospodarczej oraz nie posiada majątku trwałego. Utrzymuje się z dotacji, darowizn oraz nawiązek sądowych, jednak przychody te, w całości przeznaczane są na realizację projektów i zadań związanych z ochroną środowiska i nie mogą, zdaniem wnioskodawcy, być przeznaczone na uiszczenie opłat sądowych. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podniesiono, iż jak wynika ze złożonego w Sądzie formularza PPPr, T. w ostatnim roku obrotowym poniosło stratę w wysokości [...] zł, a obecnie stan jego rachunku bankowego zamyka się saldem dodatnim [...]. Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że zasadą jest ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. możliwe jest zwolnienie osoby prawnej od kosztów sądowych przez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. T., zgodnie z obowiązującymi przepisami może przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Może także prowadzić działalność gospodarczą, czego, jak samo przyznało, nie czyni. Zaniechanie prowadzenia działalności zarobkowej prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa – działalność stowarzyszenia staje się w takiej sytuacji finansowana ze środków publicznych, a to przeczy regule, zgodnie z którą stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Skarżący, chcąc aktywnie realizować swoje cele statutowe, powinien liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności, gdy powołując się na te cele korzysta z drogi sądowoadministracyjnej. Sąd zauważył także, że skarżący, mimo straty poniesionej w ostatnim roku obrotowym, posiada obecnie na rachunku bankowym dostępne środki finansowe w wysokości przewyższającej wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł (wpis sądowy od skargi). Oznacza to, że dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W sprzeciwie T. powtórzyło argumenty zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę w wyniku sprzeciwu Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Zgodnie z art. 246 §2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą służyć osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do sądu. Co do zasady każda osoba wnosząc skargę do Sądu musi liczyć się z poniesieniem określonych wydatków. T. w swojej działalności powinno uwzględniać konieczność ponoszenia określonych wydatków, w tym mieć na uwadze także potrzebę ponoszenia opłat, związanych z występowaniem jako strona w sprawach sądowych. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), przewiduje możliwość uzyskiwania przez T. środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku. Ponadto ma ono możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Ustawodawca przewidział instytucję przyznania prawa pomocy i zwolnienia od kosztów sądowych jedynie w przypadkach wyjątkowych, dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Tego rodzaju okoliczność w niniejszej sprawie nie zachodzi. Jak wynika z przedstawionego przez T. formularza PPPr w ostatnim roku obrotowym poniosło ono wprawdzie stratę w wysokości [...] zł, ale obecnie stan jego rachunku bankowego zamyka się saldem dodatnim w wysokości [...] zł. W związku z tym należało przyjąć, iż sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.