IV SA/Wa 902/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. w K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 36v) wnioskodawca - T. w K.- podał, że nie jest nastawiony na zysk, prowadzi jedynie działalność niezarobkową polegającą na ochronie przyrody, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku trwałego, a wszelkie środki finansowe znajdujące się w jego dyspozycji (dotacje, darowizny i nawiązki sądowe) są na bieżąco przeznaczane na realizację celów statutowych i nie mogą być wykorzystane na uiszczenie wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy (k. 40-43). Wnioskodawca wniósł w przewidzianym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia (k. 48). W uzasadnieniu sprzeciwu powtórzono argumenty zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z regulacji prawnej zawartej w p. p. s. a. dotyczącej kosztów sądowych wynika, że zasadą jest ponoszenie kosztów sądowych przez każdego, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie, w tym skargę (art. 219 § 1 p. p. s. a., art. 220 § 1 p. p. s. a., art. 230 § 1 i 2 p. p. s. a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p. p. s. a. jest możliwe zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 Prawo o stowarzyszeniach (t. j.: Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) stanowi, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W statucie wnioskodawcy nie ma postanowienia dotyczącego pobierania składek członkowskich. Choć w świetle zasady wolności stowarzyszania się uznać to należy za dopuszczalne, to jednak zaniechanie pobierania składek członkowskich nie może powodować przerzucenia ciężaru działania stowarzyszenia na Skarb Państwa. Ponadto zaznaczyć należy, iż dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę, jak sam to zaznaczył, są przeznaczane na realizacje celów statutowych, do których należy m. in. ochrona przyrody i ochrona środowiska. W ocenie Sądu wniesienie skargi mieści się w zakresie stutowego działania stowarzyszenia, jako że w ten sposób istnieje możliwość wyeliminowania z obiegu prawnego aktów administracyjnych mających wpływ na przyrodę i środowisko. Wnioskodawca chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy przeznaczania dochodów uzyskiwanych z dotacji, darowizn, zapisów i spadków oraz innych wpływów na działalność stowarzyszenia z pominięciem obowiązku uiszczania wpisów od skarg kierowanych do sądu administracyjnego prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa, co skutkuje tym, że część działalności wnioskodawcy jest finansowana ze środków publicznych. Jest to zaprzeczenie zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, ale nie gwarantuje stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą z powodów od siebie niezależnych pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków lub dysonując nimi zaniechały przeznaczania ich na koszty postępowania sądowego. Poza tym ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca, mimo straty poniesionej w ostatnim roku obrotowym, posiada na rachunku bankowym środki finansowe w wysokości przewyższającej wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł. Mając powyższe na względzie uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p. p. s. a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego też na podstawie art. 260 p. p. s. a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p. p. s. a. i art. 254 § 1 p. p. s. a. należało postanowić jak w sentencji.