IV SA/Wa 902/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-17
Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Marzena Milewska-Karczewska, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, podpisana jedynie przez przewodniczącego, a nie przez wszystkich członków składu orzekającego, jest dotknięta wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Decyzja organu kolegialnego, jakim jest Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, musi być podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego. Brak takiego podpisu, a jedynie podpis przewodniczącego, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a.), co skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Zaskarżona decyzja Ministra utrzymująca w mocy wadliwą decyzję organu I instancji również podlega uchyleniu.Stan faktyczny
J. G. złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia. Powiatowy Zespół odmówił wydania orzeczenia. Wojewódzki Zespół odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, a następnie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu. Skarżący zarzucił decyzji Ministra nieuczciwość i nierzetelność. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja Wojewódzkiego Zespołu była wadliwa, ponieważ została podpisana jedynie przez przewodniczącego, a nie przez wszystkich członków składu orzekającego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2017 roku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza nieważność decyzji Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2017 roku nr [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], wydaną na skutek odwołania J. G. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. zaliczył J. G. do lekkiego stopnia niepełnosprawności, z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na okres do [...] lipca 2018 r.
W dniu [...] listopada 2016 r. do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wpłynął wniosek J. G. w trybie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110, ze zm.) o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., działając na podstawie art. 6b ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, ze zm.) oraz § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, wydał orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...].
Od powyższego orzeczenia J. G. wniósł odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., który po dokonaniu jego analizy zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. poinformował stronę o terminie posiedzenia składu orzekającego, wyznaczonego na dzień [...] stycznia 2017 r.. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2017 r.. J. G. nie stawił się w wyznaczonym terminie na posiedzeniu składu orzekającego i nie usprawiedliwił swojej nieobecności.
Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2017 r., na podstawie § 7 ust. 5 w związku z § 17 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, Wojewódzki Zespół pozostawił odwołanie J. G. bez rozpoznania.
Pismem z [...] stycznia 2017 r. J. G. wystąpił do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia Powiatowego Zespołu w Ł. o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r., wznowienie postępowania, odwołanie imiennie wskazanych członków Powiatowego Zespołu oraz czasowe zawieszenie działalności tego Zespołu z wyznaczeniem innego, który będzie realizował jego zadania.
Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wezwało J. G. do doprecyzowania treści żądania, poprzez dokładne określenie, czy jego pismo należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wniosek o wznowienie postępowania, czy też jako pismo wyrażające niezadowolenie z otrzymanego orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Pismem z [...] marca 2017 r. J. G. wyjaśnił, że jego pismo z dnia [...] stycznia 2017 r. należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności..
Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przekazał wniosek J. G. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., który zawiadomieniem z [...] kwietnia 2017 r. poinformował go o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzję doręczono stronie [...] czerwca 2017 r.
W dniu [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Zespołu w B. wpłynęło odwołanie J. G. od decyzji z dnia [...] maja 2017 r., skierowane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Pismo to zostało podpisane również przez L. G. (ojca strony) i stanowiło odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2017 r. Wojewódzkiego Zespołu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2014 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł..
Pismem z [...] czerwca 2017 r. Wojewódzki Zespół w B. przekazał odwołanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wezwało L. G. o doprecyzowanie czy wnosi przedmiotowe odwołanie (od decyzji z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Wojewódzkiego Zespołu) wyłącznie we własnym imieniu, czy jednocześnie występuje w imieniu J. G.. Zastrzeżono również, iż w przypadku, w którym występuje jako pełnomocnik J. G., jest zobowiązany do uzupełnienia braku formalnego odwołania, tj. doręczenia pełnomocnictwa w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Ponadto pouczono zarówno J. G. jak i L. G., że w przypadku, w którym działają samodzielnie każdy w swojej sprawie, wymagane jest przedłożenie przez jednego z nich drugiego egzemplarza odwołania.
W dniu [...] lipca 2017 r. do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wpłynęło pismo J. G., przy którym przesłał on drugi egzemplarz odwołania.
Pismem z [...] sierpnia 2017 r. J. G. został poinformowany przez organ o toczącym się postępowaniu odwoławczym i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Biura w W..
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uchylił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, że w jego ocenie Wojewódzki Zespół wykazał w zaskarżonej decyzji, że wydanie orzeczenia z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania przez Powiatowy Zespół w Ł. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, niemniej jednak z uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Zespołu nie wynika, czy organ przeprowadził postępowanie ustalając występowanie pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. W związku z tym Minister zobowiązał Wojewódzki Zespół w B. do zbadania prawidłowości wydania przedmiotowego orzeczenia w oparciu o wszystkie przesłanki wskazane w art. 156 § 1 kpa.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. wydał decyzję z dnia [...] października 2017 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W dniu [...] listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Zespołu w B. wpłynęło odwołanie J. G. od ww. decyzji, skierowane do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Pismem z [...] grudnia 2017 r. J. G. został poinformowany przez organ odwoławczy o toczącym się postępowaniu odwoławczym i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 138 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, gdy zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji i uznaje prawidłowość ustaleń prawnych i faktycznych dokonanych przed organem I instancji.
Zgodnie z art. 127 § 2 kpa, właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Natomiast art. 17 pkt 3 kpa stanowi, iż organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego są w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w punktach 1 i 2 - odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Tym samym Minister uznał swą właściwość do rozpoznania odwołania i wskazał, że właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 kpa. Podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", stąd też w celu ustalenia kryteriów oceny naruszenia kwalifikowanego należy sięgnąć do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć takie naruszenie, które spełnia trzy przesłanki:
1) oczywistość naruszenia prawa,
2) charakter przepisu, który został naruszony,
3) racje ekonomiczne lub gospodarcze oraz skutki społeczno-ekonomiczne.
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych art. 156 § 1 kpa. Ocena decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i ustaleń faktycznych.
W postępowaniu nieważnościowym organ winien zbadać kontrolowane rozstrzygnięcie pod względem wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 kpa niezależnie czy postępowanie to toczy się z urzędu, czy też na wniosek strony i niezależnie jakie przyczyny nieważności zostały wskazane w tymże wniosku. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie nieważnościowe winno więc zmierzać do oceny kontrolowanego aktu pod względem wszystkich przesłanek nieważnościowych. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie można uznać za zgodne z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP. Skutkiem przyjęcia odmiennego poglądu byłaby sytuacja, w której mimo przeprowadzenia postępowania nieważnościowego, mogłoby pozostawać w obrocie prawnym rozstrzygnięcie obarczone innymi jeszcze wadami, o jakich mowa w pkt 1, 3-7 § 1 art. 156 kpa. Taka zaś sytuacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Zważyć bowiem należy, że z uwagi na art. 156 § 1 pkt 3 kpa - ponowna ocena w postępowaniu nieważnościowym w oparciu o pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa obarczona byłaby wadą nieważności.
W ocenie organu odwoławczego, Wojewódzki Zespół w B. prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sprawie J. G..
W uzasadnieniu swej decyzji Wojewódzki Zespół w B. wykazał, iż dokonał analizy zgromadzonych akt postępowania orzeczniczego w sprawie J. G. w odniesieniu do złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności stwierdzając, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, tym samym organ wykazał, że w jego ocenie orzeczenie Powiatowego Zespołu w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 kpa.
Wojewódzki Zespół w B. wyjaśnił, że postępowanie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w przedmiocie wydania orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110, ze zm.).
Organ I instancji wskazał również, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wydania orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia osoby posiadającej ważne orzeczenie potwierdzające stopień niepełnosprawności wydane zostało przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jako organ I instancji właściwy w sprawach orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Organ ten wykazał także, że orzeczenie to wydane zostało zgodnie z trybem postępowania określonym w rozporządzeniu w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, gdzie w § 15 ust. 2 ww. rozporządzenia prawodawca przewidział możliwość złożenia wniosku o ponowne wydanie orzeczenia osobie posiadającej status osoby niepełnosprawnej w przypadku zmiany stanu zdrowia.
Wojewódzki Zespół dokonał analizy akt postępowania orzeczniczego w sprawie J. G. i wyjaśnił, że jego wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia rozpatrzony został zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, przez co najmniej dwuosobowy skład orzekający, z posiedzenia został sporządzony protokół (§ 7 ust. 4 rozporządzenia). Organ wyjaśnił, że ocena stanu zdrowia sporządzona przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. świadczy o wnikliwym rozpatrzeniu sprawy poprzez dokonanie bezpośredniego badania lekarskiego i analizy przedłożonej dokumentacji medycznej. Przewodniczący Powiatowego Zespołu uwzględnił sytuację społeczną i cel uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia i uzyskanie zasiłku z pomocy społecznej i wyznaczył do składu orzekającego pracownika socjalnego, który dokonał indywidualnej oceny występujących ograniczeń spowodowanych naruszoną sprawnością organizmu. Oceny sporządzone w toku postępowania orzeczniczego w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności i posiadanych przez stronę ograniczeń są ze sobą zgodne, co odzwierciedla protokół z [...] grudnia 2016 roku.
Ponadto Wojewódzki Zespół wyjaśnił również, iż jego ocenie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia, gdyż odmienna, subiektywna ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa. W przypadku, gdy załączona dokumentacja medyczna oraz badanie osoby nie wskazują na zmianę stanu zdrowia, skład orzekający jest zobowiązany do wydania orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W ocenie organu odwoławczego, Wojewódzki Zespół wykazał, że wydanie przez Powiatowy Zespół w Ł. orzeczenia z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie Wojewódzki Zespół dokonał analizy pod kątem pozostałych przesłanek nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 kpa wyjaśniając szczegółowo, że Powiatowy Zespół w Ł. był organem właściwym miejscowo, rzeczowo i instancyjnie do rozpatrzenia wniosku J. G. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia, orzeczenie zostało wydane na podstawie prawidłowej podstawy prawnej, orzeczenie nie dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a strona brała czynny udział w postępowaniu orzeczniczym, co znajduje odzwierciedlenie w aktach postępowania. Wojewódzki Zespół nie stwierdził również, aby rozstrzygnięcie organu I instancji było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność miała charakter trwały. Ponadto nie stwierdził występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 6, tj. sytuacji, w której wykonanie orzeczenia wywołałoby czyn zagrożony karą, czy przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 7, tj. występowania wady prawnej orzeczenia powodującej jego nieważność z mocy prawa.
Wojewódzki Zespół wyjaśnił w treści uzasadnienia decyzji, iż w jego ocenie wydanie orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sprawie J. G. nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa określającymi standardy w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności, gdzie skład orzekający stwierdził, że J. G. kwalifikuje się nadal do lekkiego stopnia niepełnosprawności, zatem prawidłowo wydano orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenia prawa w przypadku wydania przedmiotowego orzeczenia Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wziął pod uwagę obowiązujące w dacie wydania tego orzeczenia przepisy procesowe i materialne, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Zgodnie z art. 2 pkt 10 ww. ustawy, niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Zatem niepełnosprawność, zgodnie z kryterium ustawowym, to niemożność efektywnego pełnienia ról społecznych, tj. wypełniania zobowiązania wynikającego z zajmowanej pozycji społecznej przy korzystaniu przez osobę z przysługujących jej przywilejów i praw według bardziej lub mniej określonego wzoru, a więc niemożność bądź trudności w codziennej aktywności i uczestnictwie wynikające z naruszenia sprawności organizmu. Zgodnie z obowiązującym prawem ocena stanu zdrowia nie jest jedynym wyznacznikiem niepełnosprawności, bowiem orzecznictwo o niepełnosprawności uwzględnia zarówno fizyczne, psychiczne, jak i społeczne aspekty funkcjonowania człowieka. Wystąpienie tylko jednego z elementów, np. naruszenia sprawności organizmu (potocznie utożsamianego z chorobą), nie musi zatem oznaczać, że mamy do czynienia z niepełnosprawnością. Natomiast intensywność tego czynnika nie wpływa bezpośrednio na ustalony stopień niepełnosprawności, jeżeli w następstwie jego występowania nie dochodzi do istotnych ograniczeń w sferze społecznej lub zawodowej. Reasumując, orzekanie o stopniu niepełnosprawności nie jest oceną stanu zdrowia osoby orzekanej, ale oceną ograniczeń w możliwości jej funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym - będących następstwem naruszenia sprawności organizmu.
Na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Na mocy tego przepisu osoba legitymująca się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w przypadku stwierdzenia pogorszenia (czy też polepszenia) stanu zdrowia ma prawo do ubiegania się o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego przedmiotową zmianę stanu zdrowia. W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej. Powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, po przeprowadzeniu postępowania może albo wydać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (zarówno orzeczenie o zaliczeniu o jednego z trzech stopni niepełnosprawności, jak i orzeczenie o niezaliczeniu do osób niepełnosprawnych), gdy dokumentacja medyczna i badanie osoby zainteresowanej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego wskazują na jego zmianę albo wydać orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, gdy wskazane wyżej dowody nie wskazują na jego zmianę. Warunkiem koniecznym do rozpatrzenia wniosku strony w ww. trybie jest posiadanie ważnego orzeczenia oraz złożenie stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Przesłanki te wystąpiły w przedmiotowej sprawie. J. G. posiadał orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2013 r. wydane na okres do dnia [...] lipca 2018 r.. Jednocześnie wnioskiem z [...] listopada 2016 r. wystąpił do Powiatowego Zespołu w Ł. w trybie 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności o ponowne wydanie orzeczenia ze względu na zmianę zdrowia stanu. Jako podstawowy cel uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zainteresowany wskazał korzystanie z rehabilitacji. Powiatowy Zespół w Ł., po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego ustalił, że stan zdrowia orzekanego nie uległ istotnemu pogorszeniu, stąd wydał orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, podtrzymując tym samym rozstrzygnięcie w przedmiocie zaliczenia orzekanego do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Minister wskazał, że kwalifikacja osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego obejmującego badanie lekarskie (przeprowadzane przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego) oraz wywiad sporządzony przez co najmniej jednego specjalistę (psychologa, pedagoga, pracownika socjalnego albo doradcę zawodowego). Lekarz w postępowaniu orzeczniczym sporządza ocenę stanu zdrowia w oparciu o badanie przedmiotowe i podmiotowe osoby zainteresowanej. Drugi członek zespołu wyznaczony do udziału w składzie orzekającym, uczestniczący w posiedzeniu sporządza, w zakresie swojej specjalności, ocenę dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Ustalenie przez skład orzekający stopnia niepełnosprawności oraz związanych z nim wskazań następuje zatem w oparciu o rzetelną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podkreślenia wymaga, że postępowanie to nie jest uznaniowe ani dowolne, organy orzecznicze mają bezwzględny obowiązek dokonania subsumcji (kwalifikacji prawnej) ustalonego stanu faktycznego i prawnego w danej sprawie.
Wobec powyższego, dokonując analizy przedmiotowej sprawy Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wziął również pod uwagę art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z brzmieniem którego, do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Organ rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę także wynikające z § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności standardy w zakresie kwalifikowania do lekkiego stopnia niepełnosprawności, które określają kryteria naruszonej sprawności organizmu powodujące:
1) istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co oznacza naruszoną sprawność organizmu, powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej, znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną;
2) ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, co oznacza trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu.
Stosownie do brzmienia ustępu 2 ww. przepisu, możliwość kompensacji ograniczeń oznacza wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Ponadto w celu sprawdzenia prawidłowości wydania J. G. przez Powiatowy Zespół w Ł. orzeczenia z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, organ odwoławczy dokonał analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności:
- złożonego przez J. G. wniosku w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności (data wpływu do Powiatowego Zespołu w Ł. - [...] listopada 2016 r.);
- oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego w dniu [...] grudnia 2016 r.;
- oceny funkcjonowania społecznego dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r.;
- protokołu z posiedzenia składu orzekającego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r.;
- akt postępowania orzeczniczego prowadzonego przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł..
Z przeprowadzonej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Powiatowy Zespół w Ł. dokonał wstępnej weryfikacji złożonej dokumentacji medycznej, oceniając ją jako niewymagającą uzupełnienia, określił specjalność lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, a także wyznaczył skład orzekający do rozpoznania złożonego odwołania. Tym samym wypełnił dyspozycje § 33 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Powiatowy Zespół w Ł. zawiadomił prawidłowo stronę postępowania orzeczniczego o terminie posiedzenia składu orzekającego, stosownie do § 7 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia. Na posiedzeniu składu orzekającego lekarz - przewodniczący składu orzekającego, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, sporządził ocenę stanu zdrowia, a drugi specjalista ocenę funkcjonowania społecznego. Z posiedzenia składu orzekającego, zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - sporządzono protokół.
Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było w ocenie organu podstaw do uznania, iż rozstrzygnięcie przyjęte przez Powiatowy Zespół w Ł. rażąco narusza procedurę administracyjną, tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewódzkiego Zespołu w B. wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Zespół odniósł się do podniesionych przez skarżącego zarzutów wyjaśniając, że ocena stanu zdrowia sporządzona przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. świadczy o wnikliwym rozpatrzeniu sprawy poprzez dokonanie bezpośredniego badania lekarskiego i analizy przedłożonej dokumentacji medycznej. Natomiast zarzuty odnoszące się do poszczególnych punktów oceny stanowią subiektywną polemikę w stosunku do zapisów zawartych w druku oceny stanu zdrowia.
W ocenie organu nadzoru, wskazane w przepisach postępowania orzeczniczego przesłanki kwalifikacji do lekkiego stopnia niepełnosprawności znajdują potwierdzenie w opisie stanu zdrowia oraz ograniczeń funkcjonalnych orzekanego zawartych w Ocenie stanu zdrowia osoby zainteresowanej sporządzonej przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego oraz Ocenie funkcjonowania społecznego dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie w oparciu o analizę Ocen sporządzonych przez specjalistów, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uznania, iż orzekany spełnia przesłanki kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wskazane w art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, według których do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 kpa organ rozpatrujący sprawę po dokonaniu analizy również nie stwierdził ich zaistnienia.
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. był organem właściwym miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie w postępowaniu w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności J. G.. Brak jest również dowodów wskazujących na zakończenie niniejszej sprawy wcześniejszą decyzją ostateczną. Brak jest również podstaw do uznania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 4, 5, 6, 7 kpa, gdyż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skierowane było prawidłowo do J. G., nie zawierało żadnej wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, ani nie powodowało swoim wykonaniem czynu zagrożonego karą czy też nie było niewykonalne.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż rolą systemu orzekania jest ustalenie statusu osoby niepełnosprawnej, natomiast zapewnienie wsparcia adekwatnego do aktualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej należy do podmiotów udzielających tego wsparcia, w tym miejskich (gminnych) ośrodków pomocy społecznej.
Minister wyjaśnił również, że celem postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Zespół w B. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności było rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa co znaczy, że organ nie mógł rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Wojewódzki Zespół dokonując w trybie nadzoru weryfikacji prawidłowości wydania orzeczenia przez organ orzeczniczy, oceniał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym na podstawie dokumentacji medycznej i pozostałej dokumentacji sprawy dokonywał oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Również postępowanie odwoławcze prowadzone przed Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej było postępowaniem prowadzonym w trybie nadzoru, mającym na celu dokonanie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Zespół w B. i wyjaśnienie, czy w rozstrzygniętej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OSK 514/11), w postępowaniu nieważnościowym organ administracji nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną, od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji dotkniętej wadą. Powyższe wynika z konstrukcji instytucji procesowej jaką jest stwierdzenie nieważności decyzji przyjętej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z regulacji przyjętej w art. 156 kpa wynika, że decyzja obarczona wadą nieważności obowiązuje materialnie i formalnie do chwili formalnego usunięcia jej z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na powyższą decyzję, J. G. podniósł, że jest ona nieuczciwa, nierzetelna, kłamliwa i nie uwzględnia przepisów prawa, w tym samej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący podtrzymał stanowisko jakie zawarł w odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2017 r., nr [...], jak też to wszystko co opisał w piśmie przesłanym do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w przedstawionych wyżej granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych, bowiem stanowisko skarżącego zmierza do merytorycznej oceny decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], co nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu II instancji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 kpa, natomiast właściwość organu I instancji wywodzi się z przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji lub ustawa).
Z art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika, że właściwym do orzekania w przedmiocie niepełnosprawności są powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja (pkt 1) oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja (pkt 2). Zgodnie z art. 6c ust. 8 tej ustawy, od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych reguluje tryb orzekania o niepełnosprawności, wskazując organy powołane do tego i sposób wnoszenia odwołań. Dopiero w sprawach nieunormowanych przepisami tej ustawy, zgodnie z art. 66 stosuje się m.in. przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: kpa).
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, tj. dotyczyło stwierdzania nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sprawie J. G..
W tej sytuacji organem właściwym do wszczęcia i prowadzenia tego postępowania był Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie P.. Szczegółowe zasady orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, powiatowe i wojewódzkie zespoły wydają orzeczenia o:
1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia;
2) o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 roku życia;
3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy.
Wniosek o wydanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności oraz jego stopnia rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający, a wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień rozpatruje jednoosobowo lekarz - członek zespołu. Z posiedzeń w tych sprawach sporządza się protokół (§ 7 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia). Stosownie do § 13 ust. 1 pkt 14 oraz ust. 2 pkt 16 rozporządzenia, orzeczenie o niepełnosprawności i jego stopniu musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz jego pozostałych członków. Do postępowania odwoławczego przed zespołem wojewódzkim w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed zespołem powiatowym (§ 17).
Powyższe rozporządzenie zawiera również regulacje dotyczące składu orzekającego zespołów powiatowego i wojewódzkiego przy wydawaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania i postanowień o charakterze procesowym (§ 19 ust. 3 pkt 1, 2 i 3).
Z rozporządzenia tego wynika, że zespoły powiatowe i wojewódzkie są organami kolegialnymi. Przewodniczący wojewódzkiego i powiatowego zespołu mają również zadania własne - reprezentują zespoły na zewnątrz i organizują ich obsługę administracyjno-biurową, jednak nie posiadają oni kompetencji do samodzielnego podpisywania orzeczeń zespołów.
W judykaturze i w piśmiennictwie powszechny jest pogląd, że do koniecznych elementów decyzji administracyjnej należy zaliczyć, oprócz oznaczenia organu, określenie strony lub stron, rozstrzygnięcie sprawy, a także podpis osoby występującej jako organ lub w imieniu organu administracji. Decyzje i postanowienia wydawane przez organ kolegialny powinny być natomiast podpisywane przez wszystkich członków organu. Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 1992 r., III AZP 17/92 (OSNCP 1993/3/25).
W wyroku z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 744/15 (LEX nr 2274849), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli organy kolegialne działały jednoosobowo, a wydane przez nie decyzje zostały podpisane wyłącznie przez przewodniczących zespołów, to konieczne jest stwierdzenie ich nieważności z powodu rażącego naruszenia przepisu art. 107 § 1 pkt 8 kpa określającego istotne elementy decyzji (art. 156 S 1 pkt 2 kpa).
Powyższy pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w zupełności podziela, wobec czego stwierdzić należy, że brak oznaczenia członków zespołu orzekającego w I instancji oraz podpisanie decyzji z dnia [...] października 2017 r., nr [...] - jedynie przez Przewodniczącego Zespołu prowadzi do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia z powodu wydania go z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 107 § 1 kpa.
Decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. została podjęta na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 i § 2 kpa, więc powinna określać imiennie członków składu orzekającego zespołu i być podpisana przez wszystkich członków tego składu orzekającego.
Skoro decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a wadliwości tej nie dostrzegł organ odwoławczy, również decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2018 r. musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ odwoławczy może bowiem utrzymać w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy jest ona niewadliwa. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, to utrzymując w mocy naruszające prawo orzeczenie tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo, czym narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Z uwagi na to, zaskarżoną decyzję należało uchylić, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Z kolei w punkcie 2. wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ppsa, Sąd orzekł o nieważności decyzji organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło