IV SA/Wa 903/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Olga Szczypkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "K" w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddala - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. powołując się na art. 157 § 3 kpa oraz art. 28 kpa po rozpatrzeniu wniosku K. w K. z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1952 r. o likwidacji i przekazaniu majątku Stowarzyszenia p.n. K. w K. wpisanego do rejestru stowarzyszeń i związków byłego Urzędu Wojewódzkiego [...] dnia [...] maja 1935 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje: We wniosku z dnia 7 czerwca 2004 r. K. w K. wniosło o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji z [...] marca 1952 r., która to decyzja w ich ocenie została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 72 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz art. 26 i 27 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – prawo o stowarzyszeniach. Wnioskujący podnosił, że przyczyny zaprzestania działalności ówczesnego stowarzyszenia miały charakter prześladowania, a nie organizacyjno-wewnętrzny i że dwaj członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia wstąpili do obecnego stowarzyszenia uznając je za kontynuatora tradycji stowarzyszenia zlikwidowanego. Dokonując oceny, czy podmiot wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji spełnia wymogi strony określone w art. 28 kpa organ stwierdził powołując się na wyrok NSA z dnia 18 marca 1995 r. w sprawie I SA 2035/93, że stroną upoważnioną do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia mogą być wyłącznie byli członkowie tych stowarzyszeń, natomiast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o przeznaczeniu majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu może wystąpić stowarzyszenie reaktywowane przez jego byłych członków. Zajmując takie stanowisko organ powołał się na argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uzasadnieniu wskazanego wyroku, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia mogą być tylko osoby fizyczne – byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia, gdyż tylko oni legitymowani są do żądania weryfikacji decyzji dotyczącej byłego stowarzyszenia, nie są natomiast legitymowani do takiego żądania, dotyczącego sfery majątkowej. Weryfikacja decyzji w części orzekającej o majątku może następować tylko na wniosek statutowych organów stowarzyszenia powstałego po reaktywowaniu jego działalności w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów pozwala zdaniem organu na stwierdzenie, że obecnie działające K. w K. jest nowym stowarzyszeniem, zarejestrowanym w 1999 r., a więc nową osobą prawną. Stowarzyszenie to jako osoba prawna nie jest legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1952 r. o likwidacji i przykazaniu majątku stowarzyszenia wpisanego do rejestru w dniu [...] maja 1935 r., gdyż nie ma w tym postępowaniu swojego interesu prawnego. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpiło K. w K. We wniosku zarzuca, że decyzja z dnia [...] grudnia, że 2004 r. jest bezzasadna, gdyż nie uwzględnia, że K. jest sukcesorem tego Bractwa, które zostało bezprawnie zlikwidowane decyzją administracyjną, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Minister pominął zdaniem wnioskującego, że dwaj członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia wstąpili do obecnego stowarzyszenia choć według Ministra mają oni legitymacje do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia. Nie wziął też pod uwagę możliwości zastosowania art. 31 § 1 kpa przewidującego, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem wszczęcie postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Nadto zarzuca obrazę art. 7 i 9 kpa poprzez nie realizowanie przez organ obowiązku należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wskazał też, że jeden z członków zlikwidowanego stowarzyszenia wystąpił do organu z odrębnym wnioskiem w tej sprawie, który to wniosek może być rozpatrzony w ramach jednego (niniejszego) postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. po rozpatrzeniu powyższego wniosku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał wszystkie dotychczasowe argumenty zajmując stanowisko, że K. w K. nie jest legitymowane do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r. o likwidacji stowarzyszenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku stwierdził, że nie było podstaw do zastosowania art. 31 kpa. Ani we wniosku z dnia 7 czerwca 2004 r., ani też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stowarzyszenie działające przez pełnomocnika nie wskazywało, że wnosi o wszczęcie postępowania z urzędu w interesie innej osoby będącej stroną tego postępowania i nie wymieniło osoby, której postępowanie miałoby dotyczyć. Nie doszło też zdaniem organu do naruszenia art. 7 i 9 kpa w odniesieniu do byłych członków zlikwidowanego stowarzyszenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło K. w K. W skardze wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi podnosi te same argumenty, co we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożyło K. w K., działające przez pełnomocnika, a treść wniosku nie wskazuje, że został złożony przez byłych członków zlikwidowanego stowarzyszenia. Pełnomocnictwo zostało udzielone przez Kanclerza i Starszego Bractwa działających w imieniu Stowarzyszenia. Wniosek nie wskazuje też by stowarzyszenie działało na rzecz innej osoby (nie wymienia osoby, której postępowanie miałoby dotyczyć), a to wyklucza zastosowanie art. 31 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawową kwestią prawną w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy skarżące stowarzyszenie o nazwie K. w K. posiada legitymację procesową. Stowarzyszenie to uważa się za kontynuatora stowarzyszenia zlikwidowanego decyzją administracyjną w 1952 r. Wprawdzie wprost tego nie twierdzi, ale jak można wnosić z pism procesowych z faktu kontynuowania tradycji dawnego stowarzyszenia wywodzi interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji trafnie zdaniem Sądu ocenił, że stowarzyszenie wnioskujące o stwierdzenie nieważności decyzji likwidacyjnej nie może być uznane w tej sprawie za stronę w rozumieniu art. 28 kpa. Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pochodzący od podmiotu nie mającego przymiotu strony ma ten skutek, że organ na podstawie art. 157 § 3 kpa wydaje decyzje o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżące stowarzyszenie zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń postanowieniem Sądu Okręgowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 1999 r. i działa na podstawie statutu z dnia 16 września 1994 r. Jest zatem nowym stowarzyszeniem. Fakt zarejestrowania nowego stowarzyszenia czyni z niego nową osobę prawną, której interes prawny nie może sięgać wstecz, do okresu sprzed jego rejestracji. Przyjęcie przez nowo zarejestrowane stowarzyszenie nazwy stowarzyszenia działającego wcześniej i umieszczenie w uchwalonym statucie zapisu, że odwołuje się do tradycji K. istniejącego w K. od 1350 r. nie ma żadnego znaczenia dla kształtowania żądań o charakterze roszczeniowym w sferze administracyjno-prawnej. Oznacza to, że nowo powstałe i zarejestrowane stowarzyszenie nie może być stroną domagającą się stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia zarejestrowanego w 1935 r. Tylko osoby fizyczne - członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia mogą być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia. Oni tylko mogą mieć interes prawny w reaktywowaniu działalności organizacyjnej zlikwidowanego stowarzyszenia. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I SA 2035/93, które to stanowisko Sąd w obecnym składzie podziela. Przynależność do stowarzyszenia dwóch członków zlikwidowanego stowarzyszenia nie zmienia powyższej oceny. To oni jako osoby fizyczne mają legitymację do żądania weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym decyzji o likwidacji stowarzyszenia. Kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja rozstrzyga nie tylko o likwidacji stowarzyszenia ale i o przekazaniu jego majątku. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji w części orzekającej o majątku stowarzyszenia może nastąpić tylko na wniosek statutowych organów stowarzyszenia powstałego po reaktywowaniu jego działalności w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia. Nie ma żadnych wątpliwości, że złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest wnioskiem stowarzyszenia, a nie członków byłego stowarzyszenia. Wniosek został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) i nie zawiera treści, która nakazywałaby inne jego rozumienie niż to przyjął organ. Nie było tez podstaw do zastosowania art. 31 kpa. Organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby, ale musi to wynikać wyraźnie z wniosku przy czym wniosek musi wskazać osobę, której postępowanie miałoby dotyczyć. Przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą występować łącznie są statutowy cel jej działalności i względy interesu społecznego. Pełnomocnik stowarzyszenia we wniosku nie żądał wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu w interesie członków zlikwidowanego stowarzyszenia, nie wymieniał ich nazwisk ani też nie wskazywał na zaistnienie przesłanek z art. 31 kpa. Nie jest też uchybieniem organu, że wniosek H. M. członka zlikwidowanego stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności decyzji nie został rozpoznany w ramach jednego postępowania. Wniosek ten wpłynął do organu po upływie pół roku od złożenia wniosku przez stowarzyszenie, a ponadto przepis art. 62 kpa nie nakłada obowiązku na organ prowadzenia odrębnych spraw w jednym postępowaniu, a jedynie daje taką możliwość. W świetle powyższego należało uznać, że organ prawidłowo ocenił, że wnioskujące stowarzyszenie nie może być uznane w tej sprawie za stronę w rozumieniu art. 28 kpa. Skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodził od strony to zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odmawiające wszczęcie postępowania nieważnościowego nie naruszają prawa, a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270).