IV SA/Wa 908/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r., nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa , w zamian za rentę, nieruchomości położonej we wsi L., stanowiącą byłą własność J. W. i T. W.. W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że podstawę prawną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r., znak: [...], mocą której przejęte zostało na własność Państwa gospodarstwo rolne bez zabudowań o pow. 18,32 ha, położone we wsi L., gmina S., stanowiące byłą własność Państwa T. i J. małż. W., stanowił art. 9 oraz art 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 z późn. zm.). T. i J. małż. W. mieli ukończone odpowiednio 69 i 65 lat. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia [...] marca 1977 r., którym Pani T. W. zwróciła się do Urzędu Miasta i Gminy w S. o przejęcie na własność Państwa nieruchomości za rentę. Rozpatrując zarzut skarżącego, jakoby decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S. została wydana bez wiedzy i zgody właściciela gospodarstwa J. W., Minister stwierdził, iż z dokumentów znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy, tj. pisma J. F.- Radnego Gminnej Rady Narodowej, z dnia [...] października 1977 r., jak również z oświadczenia T. W. wynika, iż sama prowadzi ona gospodarstwo rolne, a J. W. zamieszkuje w D. i tam też podjął pracę poza rolnictwem. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone pismem z dnia [...] maja 1977 r., z którego wynika, że J. W. od dnia [...] sierpnia 1975 r. zatrudniony jest w S. "S." w D.. Mając powyższe na uwadze, zgoda J. W. na przejęcie ww. gospodarstwa nie była, zdaniem Ministra, wymagana ponieważ praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła jego utrzymania a zatem zarzut skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, jakoby to on a nie T. W., w latach 1961 - 1975 pracował w gospodarstwie rolnym, stwierdzono, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem z art. 4 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. wynika bowiem, że zgoda zstępnych, gospodarujących na przejmowanej nieruchomości jest wymagana, jeżeli zstępni gospodarują na niej w dacie wydania przez Naczelnika Gminy decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa na własność Państwa, co w niniejszej sprawie nastąpiło dnia [...] października 1977 r., a zatem po wskazanym przez skarżącego okresie jego pracy w gospodarstwie. Brak jest, zdaniem Ministra, podstaw by przyjąć, że wymagana była zgoda W. W. na przejęcie gospodarstwa na własność Państwa, w zamian za rentę. W ocenie Ministra zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki kwalifikujące omawiane gospodarstwo rolne do przejęcia na rzecz Państwa w zamian za rentę. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. W.. Jego zdaniem Naczelnik Miasta i Gminy S. wydając swoją decyzję działał tylko w interesie jednego ze współwłaścicieli gospodarstwa tj. T. W., która zrzekając się swojego prawa własności, z pominięciem zgody współmałżonka, zapewniła sobie rentę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż w niej podniesionych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Jak wynika z akt niniejszej sprawy w dniu [...] września 2008 r. W. W. zwrócił się od Starosty K. o "zajęcie się sprawą, która wiąże się z bezprawnym wydaniem decyzji przez Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r." Podanie to, zgodnie z właściwością, zostało ostatecznie przekazane Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organowi właściwemu w sprawie. Minister potraktował to podanie jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta Gminy S. z dnia [...] października 1977 r., oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r., o czym świadczy choćby pismo z dnia [...] maja 2009 r., w którym zobowiązano W. W. o wykazanie legitymacji do występowania w charakterze strony. W piśmie z dnia [....] kwietnia 2011 r. W. W. sprecyzował, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r. W piśmie z dnia [...] października 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiadomił strony, że wszczął postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r. W dniu [...] stycznia 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję, którą następnie utrzymał w mocy w dniu [...] kwietnia 2012 r., o odmowie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1977 r., oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. Przedstawiony stan sprawy wskazuje, że Minister zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w odniesieniu do decyzji organu I instancji - Naczelnika Miasta i Gminy S., natomiast rozstrzygnął w przedmiocie nieważności również w odniesieniu do decyzji organu II instancji - Wojewody [...]. Co do zasady Minister zasadnie rozciągnął żądanie skarżącego o stwierdzenie nieważności również na decyzję Wojewody [...], jednak powinien o tym fakcie zawiadomić strony postępowania administracyjnego, zwłaszcza, że żądanie skarżącego dotyczyło stwierdzenia nieważności jedynie decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu brak prawidłowego zawiadomienia stron o przedmiocie prowadzonego postępowania narusza zasady określone w art. 8, art. 9, art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem strony nie miały zagwarantowanej możliwości zgłaszania żądań, wniosków i wskazywania przyczyn nieważności co do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. Skoro Minister rozciągnął żądanie skarżącego o stwierdzenie nieważności także na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r., czym dał wyraz w rozstrzygnięciu zaskarżonych decyzji, winien również w uzasadnieniu wyjaśnić, dlaczego ta decyzja nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 Kpa. Tymczasem zarówno w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. ani w utrzymującej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., nie ma nawet zdania na temat legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. Analiza uzasadnień obu decyzji prowadzi do wniosku, że kwestia ta w ogóle nie była badana. Wobec tego brak jest spójności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem zaskarżonych decyzji. Naruszony został tym samym art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro wniosek W. W. dotyczył stwierdzenia nieważności , bez powołania się na konkretną przesłankę z art. 156 § 1 Kpa, a organy orzekające w sprawie orzekły o odmowie stwierdzenia nieważności Naczelnika Miasta Gminy S. oraz utrzymującej ja w mocy decyzji Wojewody [...] winny były skontrolować obie decyzje pod kątem wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa, mając na uwadze, że przesłanki do ewentualnego stwierdzenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. mogą być inne niż decyzji Naczelnika Miasta Gminy S. z dnia [...] października 1977 r. Tymczasem Minister wziął pod uwagę jedynie przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Biorąc pod uwagę powyższe, należało stwierdzić, że zarówno decyzja Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2012 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na dostrzeżone naruszenia postępowania administracyjnego Sąd nie wypowiadał się co zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ zastosuje się do wytycznych w nim zawartych.