IV SA/Wa 909/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2009 r. uzgadniające projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie przejazdu przez kamienicę z ulicy na podwórko na działce ew. nr [...] w obrębie [...] wraz z wjazdem na działkę ew. nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 60 ust. 1 w związku art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.), zwanej dalej "u. p. z. p.", decyzję o warunkach zabudowy wydaje prezydent miasta, po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obiektów i obszarów objętych ochroną konserwatorską. Formą ochrony zabytków, zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm.), zwanej dalej "u. o. z.", jest uznanie za pomnik historii. Przedmiotowa inwestycja dotyczy posesji leżącej na obszarze uznanym za pomnik historii "K." zarządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. Organ drugiej instancji podniósł, iż zgodnie z projektem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, na podstawie analizy urbanistyczno-architektonicznej obszaru wokół terenu zamierzenia inwestycyjnego, dla przedmiotowej inwestycji ustalono następujące warunki ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej: zachowanie dwuskrzydłowych drzwi płycinowych, profilowanych w wejściu z klatki schodowej do lokalu na parterze; zapewnienie nadzoru archeologicznego przy pracach ziemnych, na który należy uzyskać odrębne pozwolenia; uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego na realizację inwestycji w zakresie zmian dotyczących elewacji. Powyższe warunki zdaniem ministra mogą zostać zaakceptowane ze stanowiska konserwatorskiego. Organ podkreślił, że objęcie ochroną konserwatorską tego obszaru ma na celu zachowanie najcenniejszych elementów historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej. Oznacza to m. in. zachowanie w niezmienionym kształcie rozplanowania placów, ulic, ich przebiegu, szerokości i przekroju, zachowanie gabarytów zabudowy i zasadniczych proporcji wysokościowych kształtujących sylwetę całego zespołu, układu i wystroju elewacji poszczególnych budynków tworzących ten układ, a także relacji przestrzennych między zabudową a terenami zielonymi. Forma i zakres projektowanej inwestycji, polegającej na budowie przejazdu przez kamienicę przy ul. [...] wraz z wjazdem z działki ew. nr [...] w obrębie [...] nie naruszy ładu przestrzennego i charakteru zabytkowego zespołu miasta K. uznanego za pomnik historii, a także nie wpłynie negatywnie na wartość zabytkową przedmiotowej kamienicy, znajdującej się w ewidencji konserwatorskiej. Planowane poszerzenie otworu bramy, zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy koncepcją architektoniczną, nie doprowadzi do zniekształcenia kompozycji i rytmu elewacji budynku, nie zaburzy jej jednorodności architektonicznej, gdyż będzie nawiązywało do istniejącego otworu drzwiowego w skrajnej lewej osi elewacji oraz zastosowanego w nim podziału na kwatery. Minister wskazał, iż planowana przebudowa w sposób określony w koncepcji projektowej, która była przedmiotem opinii organu ochrony zabytków z dnia 5 października 2007 r., doprowadziłaby do zniekształcenia kompozycji elewacji przedmiotowego budynku ze względu na wprowadzenie kształtu otworu drzwiowego całkowicie odmiennego i nieprzystającego do charakteru elewacji. Ponadto podniesiono, że zgodnie z art. 63 ust. 2 u. p. z. p. decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Organ wskazał, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z tego powodu nie należy do właściwości organów konserwatorskich odniesienie się do ewentualnego wpływu inwestycji na stan techniczny i bezpieczeństwo sąsiedniego budynku. Minister zaznaczył, że uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji jest zbyt lakoniczne i nie odpowiada wymogom określonym w art. 124 k. p. a., lecz wobec zgromadzonego materiału dowodowego uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynika sprawy. Skargę na postanowienie ministra z dnia [...] marca 2010 r. wniósł J. P. Skarżący podniósł, że dnia 27 października 2009 r. przesłał Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego materiały uzupełniające otrzymane od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. Z przedstawionego dokumentu wynika, że zgodnie z opinią Państwowej Służby Ochrony Zabytków określa się, że przy przebudowie istniejących okien parteru na witryny bramy należy bezwzględnie zachować ich szerokość oraz wysokość nadproży, tzn. ograniczyć się jedynie do wyburzenia ścianki podparapetowej. Szerokość istniejącego otworu okiennego wynosi 170 cm. Aby brama wjazdowa mogła spełniać swoją funkcję jej szerokość powinna wynosić min. 4 m do 4,5 m, co spowodowałoby zniszczenie elewacji zewnętrznej przedmiotowej kamienicy będącej perłą budownictwa secesyjnego i zniszczeniem wnętrza kamienicy. Niezrozumiałe jest zatem postępowanie Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. i Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K., które na podstawie niekompletnej dokumentacji wykazanej przez inwestora (brak na rysunkach elewacji budynku przy ul. [...] wymiarów, tj. szerokości oraz wysokości projektowanej bramy wjazdowej) wydają opinię konserwatorską i przygotowują się do ustalenia decyzji o warunkach zabudowy przedmiotowej inwestycji. Zdaniem skarżącego koncentrowanie się ministra wyłącznie na kształcie bramy wjazdowej jest dużym błędem, przez co nie wyjaśniono, dlaczego zamierzenie inwestora polegające na przebiciu się przez secesyjną kamienicę i wykonanie przez nią przejazdu uznaje się za dopuszczalne z punktu widzenia konserwatorskiego. Minister nie ustosunkował się do informacji zawartych w materiałach uzupełniających zażalenie do Ministra Kultury z dnia 26 października 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 10 § 1 k. p. a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k. p. a. tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k. p. a.). Ustalenie stron postępowania należy do podstawowych obowiązków organu w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k. p. a. Organ powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k. p. a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k. p. a). W przedmiotowej sprawie organy nie rozważyły, czy stroną postępowania uzgodnieniowego jest Wspólnota Nieruchomości ul. [...] w K., zorganizowana w budynku bezpośrednio sąsiadującym z budynkiem mającym zostać poddanym modyfikacji, znajdującym się przy ul. [...] w K. W ocenie Sądu w tego typu sytuacji organ powinien rozważyć, czy Wspólnota Nieruchomości ul. [...] w K. jest stroną postępowania uzgodnieniowego, a jeżeli nie jest, to z jakiego powodu. Zauważyć bowiem należy, że skarżący - zgodnie z jego oświadczeniem złożonym na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. - jest właścicielem dwóch mieszkań w budynku przy ul. [...] w K. i stosownego udziału w nieruchomości wspólnej, zaś w całym tym budynku istnieje 9 mieszkań. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm.), zwanej dalej "u. w. l.", ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Stosownie do art. 3 ust. 2 nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości (art. 17 u. w. l.). Powyższe oznacza, że co do zasady wspólnota mieszkaniowa może mieć przymiot strony w rozumieniu art. 28 k. p. a. W ocenie Sądu przy rozważaniu, czy Wspólnota Nieruchomości ul. [...] w K. jest stroną tego konkretnego postępowania uzgodnieniowego organ powinien wziąć pod uwagę, czy przedmiotowa inwestycja będzie oddziaływała na nieruchomość wspólną. Pozytywna odpowiedź na to pytanie oznaczać będzie, że wspólnota ta jest stroną przedmiotowego postępowania uzgodnieniowego. W związku z tym Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II. sentencji zapadło na podstawie art. 152 powyższej ustawy.