IV SA/Wa 910/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (A. K.), dalej "skarżącego", od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], wydanej po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, utrzymał decyzję Szefa Urzędu w całości. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Radę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. przedstawia się w sposób następujący: 1. W dniu 15 września 2014 r. skarżący wniósł do Szefa Urzędu, za pośrednictwem komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku cudzoziemiec podał w szczególności, co następuje: - cudzoziemiec jest obywatelem U., narodowości [...], urodzonym w dniu [...] października 1988 r. w miejscowości Z. i tam zamieszkałym do dnia opuszczenia U.; - w kraju pochodzenia skarżący wykonywał zawód urzędnika – głównego inspektora podatkowego w Urzędzie Skarbowym w W. (w latach 2010 – 2014); - skarżący przebywa w Polsce legalnie, od dnia 14 grudnia 2012 r., obecnie na podstawie wizy "C" [...], wydanej w dniu [...] czerwca 2014 r., ważnej od 3 lipca 2014 r. do 4 kwietnia 2015 r.; - skarżący zamieszkuje w Polsce we W., wspólnie z narzeczoną; - skarżący wnosi o przyznanie statusu uchodźcy, albowiem: (-) w związku z konfliktem zbrojnym na U. dostał wezwanie do wojska, (-) skrócono jego pracę w Urzędzie Skarbowym, (-) skarżący nie chce brać udziału w działaniach wojennych, (-) komisja wojskowa przysłała skarżącemu zawiadomienie, że zostanie skierowany na wojnę, (-) w tym samym czasie narzeczona skarżącego przysłała mu zaproszenie do Polski, (-) skarżący chciałby ożenić się w Polsce oraz podjąć naukę w Policealnej Szkole "[...]" we W., (-) w następstwie utraty pracy na U., będącej wynikiem powołania do wojska, skarżący nie jest w stanie utrzymać się w kraju pochodzenia, (-) w przeszłości narzeczona przysyłała skarżącemu zaproszenie do Polski, niemniej skarżący, mający zatrudnienie w kraju pochodzenia, nie korzystał z nich, (-) 16 czerwca 2014 r. komisja wojskowa przysłała skarżącemu wezwanie do wojska, na komisji zapowiedziano skarżącemu, że zostanie powołany do wojska, nawet bez swojej zgody – w ocenie skarżącego powyższe jest przejawem prześladowania i przemocy psychicznej, (-) skarżący nie był nigdy zatrzymany lub aresztowany; nie prowadzono przeciwko skarżącemu postępowania sądowego lub administracyjnego, nie był nigdy skazany wyrokiem sądu; (-) skarżący nie zadeklarował przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym, czy religijnym. 2. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art.34 ust.1 pkt 1, art.19 ust.1 pkt 1, art.20 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz.680 z późn. zm.), dalej "ustawy z 2003 r.", w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, Szef Urzędu orzekł w następujący sposób: - rozpatrzył wniosek skarżącego jako oczywiście bezzasadny, - odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, - odmówił skarżącemu udzielenia ochrony uzupełniającej. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: - na podstawie art.34 ust.2 pkt 1 ustawy z 2003 r. należało odstąpić od przesłuchania skarżącego; - przesłanką do udzielenia skarżącemu którejkolwiek z form ochrony dla cudzoziemców, przewidzianych w ustawie z 2003 r. nie może być obawa wezwania do odbycia służby wojskowej na U.– państwo ma bowiem prawo ustanowić i egzekwować od swoich obywateli obowiązek służby wojskowej, - w oświadczeniach skarżącego brak jest elementów mogących świadczyć o tym, że w kraju pochodzenia doznał on dyskryminacji z racji przynależności do danej rasy, narodowości, religii, specjalnej grupy społecznej, czy też z racji wyznawanych poglądów politycznych, - w odniesieniu do skarżącego nie można mówić o istnieniu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy, - skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku zachodziły podstawy do udzielenia ochrony uzupełniającej, wskazane w art.15 ustawy z 2003 r. 3. Pismem z dnia 17 listopada 2014 r. skarżący wniósł do Rady, za pośrednictwem Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] listopada 2014 r. W odwołaniu skarżący podniósł w szczególności następujące kwestie: (-) U. nie dotrzymuje standardów demokratycznego i praworządnego państwa, nie respektowana jest tam wolność słowa, panuje korupcja, stosowane są represje, władze nie przestrzegają praw obywatelskich, (-) skarżący posiada antywojenne przekonania, wojnę toczącą się na wschodzie U. postrzega jako bratobójczy, niepotrzebny rozlew krwi, (-) w trakcie posiedzenia komisji wojskowej, na którym stawił się skarżący, poddano go przemocy psychicznej i fizycznej, straszono sądami, więzieniem i torturami w razie odmowy wzięcia udziału w działaniach wojennych, (-) okoliczności te zmusiły skarżącego do opuszczenia U. i wyjechania do Polski, gdzie skarżący ma narzeczoną i szanse na normalne życie, (-) skarżący wprawdzie wyjechał z U. bez przeszkód, albowiem w dacie wyjazdu nie był osobą poszukiwaną, niemniej w chwili obecnej powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z niebezpieczeństwem, (-) skarżący podjął naukę w Polsce, (-) skarżący obawia się bezkarności i brutalności [...] organów ścigania, w razie powrotu do kraju musi liczyć się z pobiciem, uwięzieniem a nawet śmiercią (skarżący załączył link do artykułów traktujących o brutalności milicji), (-) wezwanie do wojska stanowi represję za antywojenne przekonania skarżącego. III. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Rada rozpatrzyła odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając zaskarżone orzeczenie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje: 1. Podzielić należy stanowisko Szefa Urzędu, że okoliczności, na które powołał się w swoim wniosku skarżący, nie dają podstaw do uznania, że w kraju swojego pochodzenia skarżący jest narażony na ryzyko prześladowań z przyczyn wymienionych w art.13 ust.1 ustawy z 2003 r. Wyjaśnienia skarżącego są niespójne, w istotnych kwestiach pozostają ze sobą w sprzeczności, natomiast wynika z nich w sposób niewątpliwy, że skarżący chciałby uniknąć wcielenia do armii [...] i skierowania na front walk z anty[...] separatystami, obawiając się utraty życia. Motywacja tego rodzaju nie stanowi przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy, albowiem powołanie do służby wojskowej nie jest przejawem prześladowania obywatela, a egzekwowaniem jego obowiązków wobec państwa. Pociągnięcie skarżącego do odpowiedzialności karnej z tytułu odmowy podjęcia służby wojskowej lub dezercji mogłoby stanowić przejaw prześladowania skarżącego tylko w sytuacji, w której spełnione byłyby przesłanki z art.13 ust.4 pkt 5 ustawy z 2003 r. Powyższe nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Z tych względów nadania statusu uchodźcy należało skarżącemu odmówić. 2. Skarżący nie spełnia wskazanych w art.15 ustawy z 2003 r. kryteriów, uprawniających do objęcia ochroną uzupełniającą. Stan faktyczny sprawy nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia mógłby narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, ze względu na które to ryzyko skarżący nie chce lub nie może korzystać z ochrony kraju pochodzenia. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Rady z dnia [...] stycznia 2015 r., podtrzymując stanowisko zajmowane w postępowaniu administracyjnym. V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było wyjaśnienie, w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, czy skarżący spełnia przesłanki do nabycia statusu uchodźcy, ewentualnie do objęcia ochroną uzupełniającą, określone odpowiednio w art.13 i 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że wskazane wyżej przesłanki nie zostały w odniesieniu skarżącego spełnione, co zasadnie skutkowało odmownym rozpatrzeniem wniosku skarżącego. Jednocześnie w uprawniony sposób przyjęto, że z uwagi na wystąpienie w sprawie okoliczności wskazanych w art.34 ust.1 pkt 1 ustawy z 2003 r. zaszły podstawy do zakwalifikowania wniosku skarżącego jako wniosek oczywiście bezzasadny. 2. W myśl art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy). Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organy są prawidłowe. Organy orzekające w sprawie należycie przeanalizowały materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem. Trafnie uznały oba orzekające w sprawie organy, że zarówno oświadczenia skarżącego zamieszczone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i następnie w odwołaniu wskazują jednoznacznie na to, że opuszczenie przez skarżącego jego kraju pochodzenia było motywowane zamiarem uniknięcia wcielenia do armii [...] i skierowania na front walk z anty[...] separatystami. Jednocześnie materiał dowodowy sprawy dostarcza przekonujących przesłanek do przyjęcia, że równolegle występującym powodem przybycia skarżącego do Polski jest zamiar uregulowania przez skarżącego życia osobistego (poprzez wspólne zamieszkanie z przebywającą w Polsce narzeczoną), jak też poprawa sytuacji ekonomicznej (poprzez planowane podjęcie w Polsce zatrudnienia). Odnosząc się do ewentualności wcielenia skarżącego do armii [...] i perspektywy późniejszego uczestniczenia w działaniach zbrojnych przeciwko separatystom, należy w całości podzielić stanowisko organów, że okoliczność ta nie stanowi przesłanki do uzyskania na terytorium RP ochrony przewidzianej w ustawie z 2003 r. Sąd nie neguje przy tym w najmniejszym stopniu faktu, że powołanie obywatela do wojska i skierowanie go do udziału w działaniach zbrojnych stanowi daleko idącą ingerencję państwa w sytuację życiową obywatela i naraża go w bezpośredni sposób na ryzyko utraty zdrowia albo życia, w związku z czym formułowanie przez skarżącego obaw w tym zakresie jest jak najbardziej zasadne i zrozumiałe. Co do zasady jednakże objęcie obywatela wskazanymi wyżej obowiązkami nie może być postrzegane jako przejaw prześladowania obywatela przez państwo, albowiem stanowi uzasadnione nadzwyczajnymi i obiektywnymi przesłankami (tj. koniecznością obrony terytorium i ludności) korzystanie przez państwo z przysługujących mu fundamentalnych prerogatyw. Nie można byłoby uznać za pożądaną sytuacji, w której każdy z obywateli danego państwa, powołany do wojska w związku z koniecznością jego obrony, mógłby uzyskać z tego tytułu status uchodźcy w państwach trzecich. W oczywisty sposób powyższe uniemożliwiłoby praktyczne wykorzystywanie armii pochodzących z poboru. W świetle art.13 ust.4 pkt 5 ustawy z 2003 r. prześladowanie może polegać na wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 (tj.: zbrodnię przeciwko pokojowi, zbrodnię wojenną lub zbrodnię przeciwko ludzkości w rozumieniu prawa międzynarodowego, działania sprzeczne z celami i zasadami Narodów Zjednoczonych określonymi w Preambule i art. 1 i 2 Karty Narodów Zjednoczonych, zbrodnię o charakterze innym niż polityczny poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed złożeniem wniosku o nadanie statusu uchodźcy). W oczywisty sposób nie można dopatrywać się w niniejszej sprawie zaistnienia wskazanych wyżej przesłanek, albowiem: 1) z oświadczeń skarżącego nie wynika, że w stosunku do niego wszczęto już lub że prowadzi się postępowanie karne albo że ukarano go z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, 2) brak podstaw do przyjęcia, że ewentualne odbywanie przez skarżącego służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3. 3. W myśl art.34 ust.1 ustawy z 2003 r. wniosek złożony przez wnioskodawcę, który podał inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lub ryzyko doznania poważnej krzywdy albo nie podał żadnych informacji o okolicznościach związanych z obawą przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, rozpatruje się w pierwszej kolejności jako wniosek oczywiście bezzasadny. Z kolei w myśl art.34 ust.2 pkt 1 ustawy wnioskodawcy, który podał inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lub ryzyko doznania poważnej krzywdy albo nie podał żadnych informacji o okolicznościach związanych z obawą przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, nie przesłuchuje się, chyba że wnioskodawca jest małoletnim bez opieki. Jak już wskazano na wstępie trafnie uznały organy, że wniosek złożony przez wnioskodawcę jest wnioskiem powołującym się na inne przyczyny niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lub ryzyko doznania poważnej krzywdy z tych przyczyn. Z tej racji wniosek skarżącego należało rozpatrywać jako wniosek oczywiście bezzasadny. 4. Trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki, uzasadniające przyznanie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art.15 ustawy. Stan faktyczny sprawy nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia mógłby narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, ze względu na które to ryzyko skarżący nie chce lub nie może korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W szczególności podkreślić bowiem należy, że miejsce zamieszkania skarżącego na U. nie znajduje się na terenie objętym działaniami zbrojnymi. W świetle powyższych okoliczności skargę należało oddalić. Z tych względów i na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.