IV SA/Wa 911/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi S. i K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2005 r. znak [...] w przedmiocie wprowadzenia z urzędu zmiany w ewidencji gruntów - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta H. z dnia [...] listopada 2004 r., w przedmiocie wprowadzenia z urzędu zmiany w ewidencji gruntów obrębu [...]. Decyzją Burmistrza w jednostce rejestrowej [...] wykreślono działkę nr [...] o powierzchni 2,20 ha oraz wpisano działkę nr [...] o powierzchni 0,25 ha stanowiąca własność Skarbu Państwa oraz działkę nr [...] o powierzchni 1,95 ha stanowiąca własność S. i K. S. Uzasadniając zaskarżoną decyzję WINGiK wskazał, iż ewidencja gruntów ma jedynie charakter techniczno deklaratoryjny. Służy wyłącznie rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie. Małżonkowie S. nabyli aktem notarialnym w 1979 roku działki oznaczone wówczas nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,13 ha co potwierdza wyrys z mapy ewidencyjnej z 1979 roku. Wydzielona działka nr [...] nie była przedmiotem nabycia przez Małżonków S. Stanowiła ona własność Skarbu Państwa i objęta jest odrębną księgą wieczystą (nr [...]). W 1991 roku dokonano podziału działki nr [...], która powstała z połączenia działek [...] i [...]. Wydzielono działki [...] i [...] przy czym, na mapie sytuacyjnej z projektowanym podziałem, przekazanej do zasobów dokumentacji kartograficznej, błędnie wykazano powierzchnię działki [...], której właścicielami pozostali małżonkowie S., gdyż objęto w granicach tej działki działkę nr [...] nie stanowiącą przedmiotu ich własności. W ponownie sporządzonej dokumentacji geodezyjnej w 2004 r. właściwie naniesiono działkę nr [...] o powierzchni 0,25 ha, oznaczając ją obecnie pod nr [...]. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu organ orzekający wskazał, iż z punktu widzenia prowadzenia ewidencji, bez znaczenia pozostaje podnoszona przez małżonków S. okoliczność faktycznego władania przez nich działką nr [...] od 1977 r., gdyż podstawą wpisów odnośnie praw własności, mogą być wyłącznie informacje, których źródłem są takie dokumenty jak ostateczne decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe i akty notarialne. W skardze na decyzję WINGiK K. i S. S. podnieśli, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U z 2001 r., Nr 124 poz. 1361 ze zm.) a także prawa procesowego (art. 6 – 10, 75 § 1, art. 76, 77 § 1 i 78 K.p.a.). W szczególności wskazano, iż organy orzekające w sprawie nie uwzględniły zasady, iż prace geodezyjne i kartograficzne służą jedynie rejestracji stanu faktycznego i nie mogą ingerować w prawa własności. Zdaniem Skarżących własność spornej działki wynikała z umowy notarialnej z 1979 roku. Dla działek nr [...] i [...] po ich wydzieleniu założono księgi wieczyste. Organy kwestionujące zawarte w nich ustalenia powinny wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze ze stanem rzeczywistym. Dokonane przez organy administracji kwestionowaną decyzją samoistnie zmiany spowodowały pozbawienie Skarżących własności gruntów o pow. 0,25 ha. Organy administracji prowadziły postępowanie nierzetelnie, Skarżącym nie wyjaśniono w toku postępowania istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Naruszono zasady postępowania dowodnego odstępując od przesłuchania świadków i dokonania oględzin w terenie. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy K. S. podniósł, iż dotąd nikt nie kwestionował, iż cała działka [...] należy do małżonków S. została ona im przekazana nieformalną umową przez M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. W świetle ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów stanowi zasób informacji dotyczących m.in. powierzchni gruntów oraz ich właścicieli (art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1). Informacje dotyczące zmian, co do uprawnień właścicielskich na gruntach objętych ewidencją są wprowadzane na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych, orzeczeń sądów oraz aktów notarialnych (art. 23 ustawy). W rozpatrywanej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, stan faktyczny nie budził wątpliwości. W wyniku błędnego oznaczenia na mapie sporządzonej w związku z podziałem działki nr [...] granic i powierzchni nowo powstałej działki nr [...] objęto jej granicami dawną działkę [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa. Wynika to z prostego zestawienia treści mapy z 1979 roku oraz sporządzonej dla celów podziału w 1991 r. Okoliczności, iż brak jest wymaganego aktu prawnego, który mógłby stanowić podstawę włączenia działki nr [...] do należącej do Skarżących działki nr [...] nie kwestionują także oni sami, podnosząc w odwołaniu, iż była ona przez nich użytkowana od 1977 r., a jeżeli nie została formalnie nabyta aktem notarialnym to nastąpiło jej zasiedzenie na podstawie przepisów K.c. W trakcie rozprawy Skarżący oświadczył, iż działka była na rzecz małżonków S. przekazana w sposób nieformalny. Fakt, iż działka nr [...] nie była nabyta przez Skarżących w drodze zakupu potwierdza także treść zawartej w aktach kopii aktu notarialnego, z którego wynika iż przedmiotem nabycia przez Skarżących była wyłącznie działka nr [...] i [...]. Dla działki nr [...] prowadzona jest nadal księga wieczysta, w której jako jej właściciel wskazany jest Skarb Państwa. W związku z dostrzeżonym, błędem polegającym na uwzględnieniu w ewidencji gruntów włączenia na rysunku mapy opracowanej w 1991 roku działki nr [...] w granice działki nr [...], oraz błędnym określeniem powierzchni tej działki, co nie znajdywało podstaw prawnych, uprawniony geodeta sporządził w dniu 8 lipca 2004 r. mapę do celów prawnych, na której właściwie oznaczono działkę o poprzednim numerze [...] nadając jej obecnie nr [...]. Została ona przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego a więc zawarte w niej informacje mogły stanowić podstawę do aktualizacji ewidencji w myśl §. 46 § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 38 poz. 454). Dokonana zmiana służyła jedynie aktualizacji ewidencji zgodnie z dokumentami źródłowymi określającymi stan formalnoprawny, pozostającymi w posiadaniu organu prowadzącego rejestr. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie ingerowała w prawa własności Skarżących ani nie powodowała ich utraty. Prowadziła wyłącznie do odzwierciedlenia stanu formalnego wynikającego ze znajdujących się w ewidencji dokumentów. Decyzja wydana w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji, w celu aktualizacji ewidencji tak aby odzwierciedlała ona stan prawny wynikający z dokumentów źródłowych nie narusza prawa a w szczególności art. 7 ust. 1 pkt 2 lit a oraz art. 22 ustawy -Prawo geodezyjne i kartograficzne. W tej sytuacji chybiony jest także zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. Należy stwierdzić, iż ustalony w sprawie stan faktyczny, jeżeli chodzi o kwestie istotne dla meritum rozstrzygnięcia, nie budził wadliwości. Stąd nietrafny jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. W sprawie, jak słusznie podnosił to organ administracji, bez znaczenia pozostają kwestie związane z faktycznym długoletnim wykorzystywaniem przez Skarżących działki nr [...]. Stąd odstąpienie od przeprowadzania żądanego przez Skarżących postępowania dowodowego w tym zakresie znajduje oparcie w przepisach nakazujących organom posługiwanie się środkami umożliwiającymi szybkie załatwienie sprawy (art. 11 ust. 1 K.p.a.) oraz w zakreśleniu obowiązku uwzględniania jedynie tych wniosków dowodowych, które mają znaczenie dla wyniku sprawy (art. 78 ust. 1 K.p.a.). W tej sytuacji nietrafny jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 75 § 1, art. 76 i 77 §. 1 i 78 K.p.a. Organ orzekający w sprawie słusznie wskazał, iż skutki prawne długoletniego wykorzystywania działki nr [...] przez Skarżących i mogące stąd wynikać skutki w postaci zasiedzenia nie mogą być oceniane przez organ właściwy do prowadzenia ewidencji gruntów. Kwestie te mogą być natomiast badane przez sądy powszechne w ramach postępowania w przedmiocie zasiedzenia. Jedynie prawomocne postanowienie sądu powszechnego stwierdzające zasiedzenie przedmiotowej działki musiałoby zostać uwzględnione przez orzekające w sprawie organy administracji, zgodnie z treścią art. 23 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Samodzielne dokonywanie przez organ administracji ustaleń co do zmian stanu własności działki nr [...] wynikającego z jej długoletniego wykorzystywania przez Skarżących stanowiłoby faktyczne naruszenie wskazywanej w skardze zasady, iż ewidencja stanowi jedynie odzwierciedlenie stanu formalnego wynikającego z właściwych dokumentów. Natomiast Skarżący trafnie podnoszą, iż w toku postępowania uchybiono art. 10 K.p.a. Naruszenie dotyczyło obowiązku zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych. W aktach sprawy nie ma postanowienia o wszczęciu postępowania oraz dowodu jego doręczenia Skarżącym, co stanowi naruszenie w szczególności art. 61 § 4 K.p.a. Brak też dowodu aby w innej formie zapewniono stronie możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji organu I. instancji, czym uchybiono wymaganiom art. 81 K.p.a. Wskazane okoliczności uprawniają do stwierdzenia, iż w toku postępowania przed organem I. instancji uchybiono równocześnie wymaganiom art. 8 i 9 K.p.a. Jednak doręczona Skarżącym decyzja organu I. instancji zawierała szerokie i jasne uzasadnienie przesłanek jej wydania, co w praktyce dało Skarżącym, na etapie postępowania odwoławczego możliwość wniesienia ewentualnych istotnych uwag i zarzutów do rozpatrzenia przez organ II. instancji. Wniesione zarzuty, dotyczące faktycznego władania przedmiotową działką, nie dotyczyły w istocie kwestii ważnych dla meritum rozstrzygnięcia. Stwierdzone w przedmiotowej sprawie przez Sąd uchybienia nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, skoro w świetle zebranego i prawidłowo ocenionego materiału dowodowego istotne dla sprawy okoliczności nie budziły wątpliwości i nie zostały skutecznie zakwestionowane przez strony w ramach wykorzystania przez nie środków odwoławczych. Ponieważ w rozpatrywanym przypadku naruszenie prawa procesowego nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy jego stwierdzenie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, uwzględniając treść art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Nie trafny jest z kolei, w rozpatrywanej sprawie, zarzut naruszenia kwestionowaną decyzją art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Prowadzenie postępowania o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej ze stanem faktycznym nie było w rozpatrywanej sprawie niezbędne, skoro dla organu prowadzącego ewidencję wynikający z dokumentów zawartych w niej stan faktyczny nie budził wątpliwości. Wyeliminowanie kwestionowaną decyzją, ujawnionych w ewidencji błędnych danych, dotyczących powierzchni działki nr [...], nie narusza zasad domniemania, iż prawa jawne zawarte w księdze wieczystej są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Należy mieć bowiem na uwadze, iż w świetle art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece to dane zawarte w katastrze nieruchomości (dotychczasowa ewidencja jest zasobem wyjściowym tworzenia katastru) stanowią podstawę sprostowania wpisów w księdze wieczystej odnośnie oznaczenia nieruchomości. W pojęciu oznaczenia nieruchomości mieści się także określenie ich granic. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.