IV SA/Wa 919/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 1997r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] grudnia 1976r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa za spłaty pieniężne, działki gruntu o pow.0,04 ha, oznaczonej numerem [...], położonej we wsi S., stanowiącej własność E. K. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż podstawę prawną przejęcia nieruchomości stanowiły przepisy art. 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r.przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118). Na podstawie przepisu art. 28 ust. 1 ustawy nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. Z akt sprawy wynika, iż E. K. złożył dobrowolnie wniosek o przekazanie części własnego gospodarstwa rolnego o pow. 0,04 ha na własność Państwa za spłaty pieniężne. Był on wówczas 43 letnim właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,10 ha, nie zaliczonym do żadnej grupy inwalidzkiej. Nie istniały zatem przeszkody do przejęcia na własność Państwa wnioskowanej działki gruntu. Stosownie do treści art. 31 ustawy przejęcie nieruchomości w zamian za spłaty pieniężne następowało na podstawie decyzji naczelnika gminy. Organ zauważył, że E. K. nie tylko złożył wniosek o przekazanie na rzecz Państwa części swojego gospodarstwa, ale też nie wniósł odwołania, pobrał należność za przejętą działkę gruntu i przez dwadzieścia lat nie wnosił żadnych zarzutów ani roszczeń. W ocenie organu decyzja kontrolowana nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę złożył E. K. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne wobec Sygn. akt IV SA/Wa 919/10 wadliwego przyjęcia, że Naczelnik Gminy S. był uprawniony do wydania decyzji o przejęciu działki nr [...] w sytuacji, gdy jej właściciel nie złożył żadnego wniosku o przejęcie działki na rzecz Skarbu Państwa, a także nie otrzymał spłaty, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 80 kpa poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i nie uwzględnienie faktu, iż E. K. nie składał żadnego wniosku o przejęcie działki na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący podniósł, że wbrew ustaleniom organu w aktach sprawy nie zalega jego wniosek o przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Część działki nr [...] została wywłaszczona pod drogę [...] i w tym zakresie wniosek skarżącego nie dotyczy nieważności. Wniosek związany jest z częścią działki o nr [...], który to teren został bez żadnej podstawy prawnej zabrany E. K. z drugiej strony tej działki, a więc nie od strony [...], ale od strony która miała być przeznaczona na rzecz Spółdzielni Ogrodniczej w S.. Za tę działkę oznaczoną nr [...] skarżący nie otrzymał żadnego odszkodowania czy też żadnej spłaty, a także nie wnosił aby teren ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] grudnia 1976r. została wydana bez wniosku właściciela działki, w związku z czym rażąco narusza prawo, gdyż doprowadziła do odebrania własności ziemi skarżącemu, który o to nie zabiegał. Skoro skarżący nie składał wniosku o przekazanie części swego gospodarstwa na rzecz Państwa, to nie składał też odwołania od takiej decyzji zważywszy, iż wbrew ustaleniom organu nie otrzymał jakiejkolwiek kwoty pieniężnej stanowiącej należność za przejętą działkę gruntu. Decyzja Naczelnika Gminy S. jest przykładem samowoli władzy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja wydana została w nadzwyczajnym trybie kontroli związanym z oceną czy decyzja została dotknięta w sposób niewątpliwy jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Zadaniem organu w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie i dokonanie oceny czy stan faktyczny istniejący w dacie Sygn. akt IV SA/Wa 919/10 wydania decyzji odpowiadał normie prawa, która stanowiła podstawę jej wydania, a zatem czy wydanie decyzji nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa można mówić tylko w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia zaś i okoliczności zaistniałe po wydaniu ocenianej decyzji w tym trybie nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że podstawą wydanej decyzji był przepis art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974r.przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118). Z treści tego przepisu wynika, że nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. Niewątpliwie więc przesłanką odpłatnego przejęcia w tym trybie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej część gospodarstwa rolnego było złożenie wniosku przez właściciela tej nieruchomości. Materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie wskazuje, że właścicielem przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości gruntowej był E. K. oraz że organ wydający kontrolowaną decyzję o przejęciu tej nieruchomości, w dacie jej wydania dysponował wnioskiem pochodzącym od właściciela nieruchomości. W ocenie organu, którą Sąd podziela przejęcie nieruchomości nastąpiło zatem zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Nie można zakwestionować tego, że wniosek z dnia 11 sierpnia 1976r. nazwany oświadczeniem, który stanowił przesłankę do wydania decyzji zawierał wskazanie właściciela nieruchomości, precyzował oświadczenie woli rolnika i zawierał jego odrębny podpis złożony nieczytelnie w obecności geodety W. P. przyjmującego to oświadczenie, który poświadczył ten fakt złożeniem własnego podpisu na przedmiotowym dokumencie. Materiał dowodowy wskazuje na to, że E. K. kwestionujący w skardze fakt złożenia przedmiotowego wniosku, wcześniej wskazywał, że podpis na tym oświadczeniu złożył samodzielnie, choć na skutek wywieranego na niego w zakładzie pracy przymusu po interwencji Gminy (wyjaśnienie zawarte w protokole z dnia 4 września 1997r.), a następnie Sygn. akt IV SA/Wa 919/10 kwestionował fakt złożenia tego podpisu mówiąc, że jest mało podobny do jego podpisu i możliwe, ze oświadczenie podpisała jego była żona, która jednak nie miała do tego prawa (wyjaśnienie złożone w dniu 5 września 1997r.). W ocenie Sądu kwestionowanie prawdziwości złożonych podpisów nie mieści się w pojęciu rażącego naruszenia prawa, gdyż nie świadczy o wadzie tkwiącej w samej decyzji, a jest próbą przypisania decyzji wady nie wynikającej z żadnych z enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa przesłanek, ale z powodu zupełnie innych bliżej niesprecyzowanych okoliczności takich jak błąd czy przestępstwo, co jest niedopuszczalne. Okoliczności takie, które mogłyby potencjalnie doprowadzić do wydania wadliwej decyzji przez wpływ na brak znajomości stanu faktycznego przez organ, mogłyby być ewentualnie podnoszone w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania. Należy zauważyć też, że wbrew aktualnemu twierdzeniu zawartemu w skardze E. K. w piśmie z dnia 15 sierpnia 1997r. inicjującym postępowanie nieważnościowe nie twierdził, że nie otrzymał żadnej spłaty pieniężnej za przejętą na własność Skarbu Państwa część gospodarstwa rolnego, a jedynie że to częściowe jego zdaniem odszkodowanie w wysokości 120 zł z powodu zaniżonej wartości było nie do przyjęcia, a w wyjaśnieniach złożonych w dniu 5 września 1997r.wskazywał, że wyrwane za marne pieniądze działki nie mogą być teraz sprzedawane w trybie przetargu, zaś w wyjaśnieniach złożonych w dniu 4 września 1997r., że możliwe jest, że pieniądze za grunt pobrała jego żona. W ocenie Sądu skoro w dacie wydania decyzji stan faktyczny uzasadniał jej wydanie na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, brak było podstaw do stwierdzenia przez organ kontroli nieważności decyzji z dnia [...] marca 1978r. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.