IV SA/Wa 921/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia 1 lutego 2017 r. Minister Sprawiedliwości (dalej: "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania J. L. (dalej: "skarżący") orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] listopada 2016 r., Zaśw. [...], wydanej w przedmiocie potwierdzenia okresów osadzenia J. L. w więzieniu na mocy skazania z przyczyn politycznych związanych z walką o niepodległość i suwerenność Państwa Polskiego. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. skarżący wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego we [...] o potwierdzenie, że w okresie powojennym był skazany za działalność "związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego" i przez to był ofiarą represji okresu powojennego. Zaznaczył przy tym, że decyzja jest mu potrzebna do przedstawienia jej w ZUS w celu podwyższenia renty. Do wniosku dołączył wyciąg z repertorium Sądu Rejonowego dla [...] II Wydziału Karnego z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...] na potwierdzenie skazania i aresztowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Prezes Sądu Okręgowego we [...], działając na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 1997 r. nr 142 poz. 950) i art. 104 k.p.a. odmówił skarżącemu wydania przedmiotowego zaświadczenia do celów kombatanckich i emerytalno-rentowych. W wniesionym odwołaniu skarżący, zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji z pominięciem dokumentów, jakie znajdują się w teczce w Instytucie Pamięci Narodowej, dotyczących jego aresztowania w dniu [...] kwietnia 1952 r., z których wynika, że działał na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 1 lutego 2017 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we [...]. Uzasadniając wskazał, iż rozpoznanie wniosku skarżącego sprowadzało się do ustalenia, w jakim okresie J. L. był osadzony w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość, stosownie do przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1255) w zw. z art. 117 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887). Organ odwoławczy, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego uzupełnionego aktami nadesłanymi przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisje Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we [...], wyjaśnił m.in., iż: J. L. w dniu [...] kwietnia 1952 r. o godz. [...] został zatrzymany na punkcie kontrolnym w [...] z uwagi na brak zezwolenia na wjazd do strefy granicznej, a w toku rewizji znaleziono przy nim mapę Polski, mapę wojskową, plan [...], sfałszowaną książeczkę wojskową, w której sam podrobił podpisy i wnioski (postanowienie o zatrzymaniu, zatwierdzone przez Zastępcę Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w dniu [...] kwietnia 1952 r., protokół zatrzymania przestępcy granicznego z dnia [...] kwietnia 1952 r.). W dniu [...] kwietnia 1952 r. Jednostka Wojskowa nr [...] przekazała sprawę J. L. do Sekcji W.U.B.P. we [...] w celu dalszego prowadzenia sprawy (Karta przekazania, nr sprawy [...]). W dniu [...] kwietnia 1952 r. nastąpiło faktyczne przekazanie J. L. (pokwitowanie odbioru zatrzymanego wraz z dowodami rzeczowymi). W dniu [...] kwietnia 1952 r. wydane zostało przez oficera śledczego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we [...] postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie przeciwko J. L., podejrzanemu o przestępstwo z art. 23 kk w zw. z art. 23 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach państwa. W dniu [...] kwietnia 1952 r. Wice-Pod-Prokurator Miasta i Powiatu [...] we [...] wydał postanowienie o zastosowaniu wobec J. L. aresztu tymczasowego na okres od dnia [...] kwietnia do [...] czerwca 1952 r. W dniu [...] czerwca 1952 r. śledztwo w sprawie J. L. zostało zamknięte. W dniu [...] kwietnia 1952 r. Wice-Pod-Prokurator Miasta i Powiatu [...] we [...] wydał postanowienie o zastosowaniu wobec J. L. aresztu tymczasowego na okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 1952 r. W dniu [...] czerwca 1952 r. wydany został akt oskarżenia przeciwko J. L. o to, że w dniu [...] kwietnia 1952 r. w zamiarze nielegalnego przekroczenia granicy polsko niemieckiej w kierunku do N.R.D., w miejscu na to nieprzeznaczonym i bez właściwych dokumentów przybył do strefy granicznej, lecz zamierzonego czynu nie dokonał ponieważ został zatrzymany przez patrol W.O.P. Czyn ten został uznany jako przestępstwo z art. 23 kk w zw. z art. 23 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach państwa (Dz. U. RP z 1927 r. nr 11, poz. 83 w brzmieniu Dekretu z dnia 15 września 1948 r., poz. 348). J. L. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1952 r. sygn. akt [...] został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia na podstawie art. 23 kk w zw. z art. 23 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach państwa. Na skutek rewizji J. L. z dnia [...] września 1952 r., Sąd II instancji wyrokiem z dnia [...] grudnia 1952 r. zatwierdził wyrok Sądu I instancji i na mocy art. 4 ustawy o amnestii złagodził karę do 9 miesięcy więzienia oraz na poczet orzeczonej kary zaliczył areszt od dnia [...] kwietnia 1952 r. do dnia [...] grudnia 1952 r. J. L. przebywał w areszcie od dnia [...] kwietnia do dnia [...] grudnia 1952 r. a ponadto był zatrzymany od [...] kwietnia 1952 r. do dnia zastosowania aresztu. Minister Sprawiedliwości zauważył, iż wydanie dla potrzeb kombatanckich czy emerytalno - rentowych decyzji stwierdzającej osadzenie w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego możliwe jest wówczas, gdy w pierwszej kolejności zostanie ustalony taki charakter przestępstwa przypisanego osobie skazanej. Stwierdził, iż czyn, za który skarżący został skazany wyrokiem z dnia [...] lipca 1952 r. sygn. akt [...] na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia polegał na próbie nielegalnego przekroczenia granicy polsko niemieckiej w kierunku do N.R.D. oraz pobycie w strefie granicznej w miejscu na to nieprzeznaczonym i bez właściwych dokumentów. Z opisu czynu oraz podstawy skazania skarżącego na karę pozbawienia wolności nie wynika, że nastąpiło to w związku z działalnością polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Również zgromadzona dokumentacja nie daje podstaw by przyjąć, że skazanie J. L. oraz wykonanie wobec niego kary pozbawienia wolności miało związek z taką działalnością. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości zauważył, iż skarżący we wniosku z dnia [...] września 2016 r. skarżący nie wskazywał, na czym polegało prowadzenie przez niego działalności związanej z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Również w pismach z dnia [...] marca 2014 r. kierowanych do Sądu Okręgowego we [...] i Prokuratury Okręgowej we [...], które zostały dołączone do wniosku z dnia [...] września 2016 r., J. L. wskazuje, że został skazany na 1 rok i 6 miesięcy więzienia za nielegalne przekroczenie granicy. Nie wskazuje natomiast, że miało to związek z prowadzeniem działalności związanej z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Organ odwoławczy uznał zatem, iż brak podstaw prawnych by sam tylko wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności za usiłowanie nielegalnego przekroczenia granicy polsko - niemieckiej w kierunku do N.R.D. oraz pobyt w strefie granicznej w miejscu na to nieprzeznaczonym i bez właściwych dokumentów uznać za dowód na skazanie w związku z działalnością związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Minister Sprawiedliwości wskazał także, iż w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1255) szczegółowo wskazane zostało, jakie okresy przebywania w więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz innych miejscach odosobnienia i z jakich przyczyn należy rozumieć przez represje wojenne i okresu powojennego w rozumieniu ustawy. Stwierdził, iż dowody zgromadzone w sprawie nie dostarczają informacji by uznać, że J. L. podlegał represjom wojennym i okresu powojennego. W skardze na powyższą decyzję, skarżący postawił zarzut sprzeczności istotnych ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegający na niezasadnym uznaniu, że nie podlegał on represjom wojennym i okresu powojennego, co w ocenie skarżącego doprowadziło do wydania błędnej decyzji. W szczególności podkreślił, że wbrew literalnemu brzemieniu zarzutu, w oparciu o który został skazany i pozbawiony wolności, nastąpiło to z przyczyn politycznych, albowiem był uczestnikiem walk z wojskami sowieckimi po 1945 r. na terenie Polski. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi Sądu Okręgowego we [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Sądu Okręgowego we [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1255; dalej: "ustawa o kombatantach"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku – za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach na wniosek osoby zainteresowanej prezesa sądu okręgowego, z zastrzeżeniem pkt 2 lit a, potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4. Natomiast na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach to Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczności wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski oraz okoliczności wskazane w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Należy podzielić pogląd wyrażony w decyzji Ministra Sprawiedliwości, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do uznania, iż osadzenie skarżącego w więzieniu w okresie [...] kwietnia do [...] grudnia 1952 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 1952 r. sygn. akt [...] stanowiło represję w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika jasno, iż skarżący ww. wyrokiem został skazany został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za próbę nielegalnego przekroczenia granicy polsko niemieckiej w kierunku do N.R.D. oraz pobyt w strefie granicznej w miejscu na to nieprzeznaczonym i bez właściwych dokumentów. Opis czynu oraz podstawa skazania skarżącego na karę pozbawienia wolności nie wskazywały na związek wyroku z działalnością polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Słusznie zauważyły również organy orzekające, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które by pozwoliły na ustalenie, że ww. skazanie na karę pozbawienia wolności miało związek z działalnością polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Nadto w aktach Instytutu Pamięci Narodowej we [...] nie ma innych dowodów pozwalających na ustalenie, że był osadzony w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski w 1952 r. na mocy skazania za "działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego". W tym miejscu należy wskazać, iż przytoczony wyżej przepis art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach wymaga, aby aresztowanie nastąpiło za działalność polityczną (bądź religijną) związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, a nie z jakichkolwiek innych powodów. Użycie przez ustawodawcę terminu "działalność polityczna bądź religijna" oznacza, iż chodzi tu nie o polityczne czyny, lecz szereg czynności tworzących zorganizowaną i trwającą określony czas aktywność polityczną". Tymczasem w przypadku skarżącego nie ma żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że jego pobyt w więzieniu w 1952 r. związany był z prowadzeniem działalności na rzecz suwerenności i niepodległości Polski, ani takich dowodów, które potwierdzałyby osobistą zorganizowaną działalność skarżącego na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Za bezzasadne Sąd uznał zatem zarzuty skargi. Również przedstawione przez skarżącego dokumenty nie mają wpływu na treść kontrolowanych rozstrzygnięć. Dokument w postaci wypisu inwentarza akt [...][...] z 1951 r. (sporządzony w dniu [...] października 2014 r.) zawierający w opisie sprawy nawiązanie do udziału w bójce z żołnierzami Armii Czerwonej w 1947 r. i do wrogiej propagandy, to jednak dotyczy ojca skarżącego S. L. ur. [...] stycznia 1904 r. Brak natomiast dowodów, że ta informacja ma związek z J. L., w szczególności, że miało to wpływ na jego osadzenie w więzieniu w okresie od dnia [...] kwietnia 1952 r. do dnia [...] grudnia 1952 r. na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1952 r. Również z dokumentu w postaci wypisu z kartoteki biura [...], wynika, że S. L. został aresztowany w dniu [...] stycznia 1953 r. i na mocy orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953 r. skierowany do obozu pracy na okres 12 miesięcy za przestępstwo z art. 29 k.k. i 132 § 1 k.k., a na mocy amnestii kara została darowana. A zatem dokument ten dotyczy również wyłącznie ojca J. L. i odnosi się do 1953 r. czyli okresu, który nastąpił po opuszczeniu więzienia przez J. L., w którym przebywał w 1952 r. W kontekście powyższego - zdaniem Sądu – organy orzekające zasadnie odmówiły skarżącemu wydania zaświadczenia potwierdzającego okoliczności osadzenia w więzieniu z przyczyn politycznych, związanych z walką o niepodległość i suwerenność Państwa Polskiego dla celów kombatanckich i emerytalno-rentowych. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić skargę jako niezasadną.