IV SA/Wa 928/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2183/04 postanawia: -odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 marca 2016 r. A. S. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2183/04. Wspomnianym postanowieniem Sąd odrzucił skargę A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z [...] grudnia 2003 r. nr [...] W dniu 5 lipca 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oświadczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca podał, że jest osobą samotną, utrzymuje się z dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.362,84 zł. netto miesięcznie, który w całości przeznacza na niezbędne utrzymanie oraz koszty korespondencji procesowej i dojazdów do prokuratur, sądów, bibliotek. Referendarz sądowy zarządzeniem z 14 lipca 2016 r. wezwał skarżącego do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, b) oświadczenia gdzie aktualnie skarżący mieszka i jaki posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu oraz dokumentu z którego wynika tytuł prawny do zajmowanego lokalu, c) szczegółowego oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie. W dniu 10 sierpnia 2016 r. skarżący nadesłał do Sądu pismo, w którym powtórzył informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca stwierdził ponadto, że od 4 sierpnia 2016 r. jest osoba bezrobotną i obecnie posiada prawo do zasiłku w wysokości 997, 40 zł. brutto miesięcznie, na dowód czego przedłożył kopię decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2016 r. o uznaniu go za osobę bezrobotną. Wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka w piwnicy oraz ze utrzymuje się z prac dorywczych. Odnośnie zobowiązania do złożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, oświadczył, że posiada jeden rachunek bankowy, ale przedłoży go jak będzie miał, "bo nie stać (go) na wycieczki do banku, na życzenie WSA". Zdaniem referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze ze zm.), dalej jako p.p.s.a., następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego (Sądu) zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakikolwiek kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy (Sąd), korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. W tej sytuacji skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Analiza wyciągów z rachunków bankowych pozwoliłaby tymczasem na ustalenie rzeczywistej wielkości środków finansowych pozostających do dyspozycji skarżącego, a także na określenie relacji tej wielkości do wysokości kosztów koniecznego utrzymania. Referendarz sądowy jeszcze raz podkreśla, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego, lecz wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, że wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych i niejasnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, które spowodowało, że nie da się ustalić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.