IV SA/Wa 932/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Maria Rzążewska Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia (...) maja 2003 r. Nr (...) w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa - oddala skargę - Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia (...) maja 2003r. - po rozpatrzeniu odwołania J.C. od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) marca 2003r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi K., gromada K., [...] w części dotyczącej działki nr (...) o pow. (...) m2 - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że Uchwałą nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi K., gromada K., powiatu (...) przejęto na własność Państwa m.in. nieruchomość nr (...) o pow. (...) m2, która (jak podano w Uchwale) należała do K.Z. Z wnioskiem kwestionującym zasadność ww. Uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. wystąpił J.C., który w uzasadnieniu wniosku wskazał na liczne nieprawidłowości przy podejmowaniu tej uchwały w tym m.in. nieprawidłowe wskazanie właściciela przejmowanej nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Uchwała nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. została podjęta na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216). Przejęcie gruntów na własność Państwa zgodnie z art. 8 ust. 3 tej ustawy następowało z mocy prawa z dniem ogłoszenia uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Organ centralny wskazał, że w odniesieniu do uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. nie było możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzoru. Prowadzenie postępowania w trybie art. 156 § 1 k.p.a. jest dopuszczalne w odniesieniu do decyzji administracyjnych nie zaś w stosunku do uchwał, które stanowią akty prawa miejscowego. Wobec tego, nie było możliwe na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego dokonanie oceny legalności uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r., wobec czego utrzymana została w mocy decyzja organu wojewódzkiego o umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem J.C. Powyższa decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast została zaskarżone przez J.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł, że jego wniosek dotyczył uregulowania stanu prawnego działki nr (...) położonej w miejscowości K., nigdy zaś nie występował o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. Uchwała ta, zdaniem skarżącego w części dotyczącej działki nr (...) zawiera szereg istotnych błędów powodujących jej niewykonalność, ponieważ stwierdzała, że przejęciu na rzecz Państwa podlega działka nr (...) o pow. (...) m2 stanowiąca własność K.Z. Tymczasem działka nr (...) miała pow. (...) ha i stanowiła własność W.C. (ojca skarżącego), który nabył tę działkę w drodze dziedziczenia po K.Z., która zmarła dwa lata przed uchwaleniem uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. Po dokonaniu działu spadku (postanowienie Sądu Powiatowego w S. z dnia (...) kwietnia 1971r. sygn. akt (...)) właścicielem działki nr (...) o pow. (...) ha stał się ojciec skarżącego W.C. Działka nr (...) stanowi część dawnej działki nr (...) jednak, ojciec skarżącego nigdy nie otrzymał decyzji o dokonaniu podziału działki nr (...). Decyzją z dnia (...) grudnia 1972r. ustalono rodzicom skarżącego W. i R. C. odszkodowanie za przejętą działkę nr (...) o pow. (...) m2. Decyzja ta została błędnie skierowana do obojga małżonków ponieważ właścicielem działki nr (...) (z której wyłączono działkę nr (...)) był jedynie W.C., zaś odszkodowanie nigdy nie zostało wypłacone. Skarżący podkreślił, że władze działając bezprawnie i nie informując właściciela gruntu tj. W.C. dokonały podziału działki nr (...) na działki nr (...) i (...) i bezprawnie zawłaszczyły działkę nr (...), chociaż działka o takim numerze nie była uwidoczniona w Uchwale Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie, że Uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. nie dotyczy działki nr (...) położonej w K. stanowiącej w owym okresie własność W.C., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odpowiadając na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł ojej oddalenie podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Należy jednak stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jest niejasne i nie odnosi się w sposób jednoznaczny do zarzutu podnoszonego przez J.C. a dotyczącego tego, że nie występował o stwierdzenie nieważności Uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi K., gromada K., powiatu (...) w części dotyczącej działki nr (...) o pow. (...) m2, lecz o uregulowanie stanu prawnego działki nr (...) i stwierdzenie, że Uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. nie dotyczyła gruntów stanowiących własność W.C. ani spadkobierców po K.Z. Jednakże samo rozstrzygnięcie podjęte przez ten organ uznać należy za prawidłowe. W nawiązaniu do zarzutów skarżącego wyjaśnienia wymaga, że przedmiotem niniejszej kontroli sądowej jest decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia (...) maja 2003r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2003r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi K. gromada K., powiatu (...) w części dotyczącej działki nr (...) opow. (...) m2 . Przedmiotowa Uchwała nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. wydana została zgodnie z delegacją ustawową tj. art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216) w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970 r. w sprawie zasad przejmowania terenów budowlanych na obszarach wsi na własność Państwa (Dz. U. Nr 3, poz. 16). Należy podzielić pogląd organów orzekających w sprawie niniejszej, że uchwała ta stanowi akt prawa miejscowego i nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ani przepisy prawa materialnego dotyczące ustalania terenów budowlanych przejmowanych na wskazanej podstawie, ani też przepisy k.p.a. nie przewidywały bowiem możliwości ich wzruszania na drodze postępowania administracyjnego, a wyłącznie odnośne przepisy prawa materialnego przewidywały składanie uwag, wniosków i odwołań od projektów wyznaczenia terenów budowlanych (art. 4 cyt. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r.). Przejęcie zaś na własność gruntów określonych w art. 8 ust. 1 i 2 nastąpiło z mocy prawa, z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa (art. 8 ust. 3). W wyżej opisanym stanie faktycznym i prawnym, jednoznacznie należy stwierdzić, że ocena prawidłowości Uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. i wzruszenie tego rodzaju aktu prawa miejscowego nie należy do kompetencji organu administracji państwowej działającego w trybie postępowania administracyjnego. Do kompetencji organów administracji nie należy również wydanie decyzji, która określiłaby, że ww. Uchwała z dnia (...) czerwca 1971r. nie dotyczyła część przejętego gruntu oznaczonego następnie jako działka nr (...) a stanowiącego uprzednio część działki nr (...) ,co byłoby jednoznaczne z zakwestionowaniem tej uchwały. Złożony w rozpoznanej sprawie wniosek o uregulowanie stanu prawnego działki nr (...) (wydzielonej z działki nr (...)) oraz stwierdzenie, że Uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. nie dotyczyła gruntów stanowiących własność W.C. ani spadkobierców po K.Z. - jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku nieruchomości, a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z art. 2 § 1 i 3 kpc do rozpoznawania spraw cywilnych powołane sądy powszechne o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego, a także, jeżeli przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości innych organów. W ocenie składu orzekającego brak jest podstaw do orzekania przez organy administracji w sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość nie podlegała działaniu Uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia (...) czerwca 1971r. Nie oznacza to, że w ogóle jest wyłączone dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do takiej nieruchomości, która została faktycznie przejęta przez państwo, bowiem nie jest wyłączone dochodzenie tych roszczeń o charakterze cywilnych na właściwej dla nich drodze to jest w postępowania przed sądem powszechnym czy to w powództwie o uzgodnienie treści wpisu w księdze wieczystej, czy w powództwie windykacyjnym czy też w powództwie o ustalenie prawa. W tej sytuacji trzeba stwierdzić, że zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia (...) maja 2003r. jak też utrzymana nią w mocy decyzji Wojewody (...) z dnia (...) marca 2003r. nie naruszają prawa w sposób uzasadniający konieczność wyeliminowania ich z porządku prawnego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.