IV SA/Wa 934/09
WyrokWSA w Warszawie2009-10-06
Skład orzekający: Alina Balicka, Grzegorz Czerwiński, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę, wydana w 1977 r., mogła zostać uznana za nieważną z powodu braku pisemnej zgody małżonki rolnika, jeśli praca w gospodarstwie nie stanowiła jej głównego źródła utrzymania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak pisemnej zgody małżonki na przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli praca w tym gospodarstwie nie była jej głównym źródłem utrzymania. W sytuacji, gdy rolnik wskazał we wniosku, że utrzymuje żonę, dziecko i rodziców, a sam jest chory i niezdolny do pracy, można przyjąć, że to jego praca była głównym źródłem utrzymania rodziny, a zgoda małżonki nie była wymagana. Brak dowodów na to, że praca w gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania skarżącej, a także długotrwały brak kwestionowania decyzji przez ponad 30 lat, przemawiają przeciwko stwierdzeniu nieważności decyzji z 1977 r.Stan faktyczny
Skarżąca J. R. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z 1977 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jej męża W. R. na rzecz Państwa za rentę. Skarżąca podniosła, że jej zgoda na przejęcie gospodarstwa była wymagana, gdyż praca w nim stanowiła główne źródło utrzymania jej i rodziny, a takiej zgody nie wyraziła. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że zgoda małżonki nie była wymagana, ponieważ praca w gospodarstwie nie stanowiła jej głównego źródła utrzymania, a przesłanki do przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa zostały spełnione.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] kwietnia 2009 r. – zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z [...] sierpnia 1977 r., na mocy której przejęto na rzecz Państwa za rentę gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha położone we wsi T., gm. G., stanowiące własność W.R.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1977 r. wystąpiła J. R. – żona W. R. Podniosła, iż pomimo tego że mąż był jedynym właścicielem przejętego gospodarstwa, to praca na nim stanowiła źródło utrzymania obojga małżonków. Wskazała, iż nie wyraziła zgody na przejęcie gospodarstwa, a zgoda taka była wymagana.
Decyzja będąca przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym została wydana na podstawie art. 9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstwa rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Artykuł 9 ust. 1 powołanej ustawy stanowił, iż Państwo mogło na wniosek rolnika przejąć na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, 60 lat kobieta albo zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Minister podał, iż z zebranego materiału dowodowego w postępowaniu zwyczajnym wynika, że właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego był W. R. Na podstawie orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C. z [...] maja 1977 r. został uznany inwalidą III grupy inwalidzkiej. W dniu [...] czerwca 1977 r. wystąpił o przejęcie gospodarstwa rolnego wraz z budynkami za rentę. Zatem przesłanki do przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa za rentę wymienione w art. 9 cytowanej ustawy zostały spełnione.
Dalej Minister wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ww ustawy nieruchomości stanowiące odrębną własność małżonka mogły być przekazane na własność Państwa tylko za zgodą obojga małżonków, jednakże w myśl ust. 2 tego przepisu,
zgoda małżonka nie była wymagana, gdy praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania. Prawdą jest, iż w aktach sprawy brak dowodu świadczącego, że J. R. wyraziła taką zgodę. Z drugiej strony trudno uznać, iż praca w gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania J. R., skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, wynika że wymieniona pozostawała na utrzymaniu męża. Do wniosku takiego prowadzą spójne, wzajemnie uzupełniające się dowody, w szczególności oświadczenie W. R. w złożonym wniosku o przejęcie gospodarstwa oraz fakt, że uposażenie z tytułu renty zostało przyznane obojgu małżonkom i przez ponad 30 lat wnioskodawczyni nie kwestionowała ani faktu przejęcia gospodarstwa, ani przyznanego świadczenia. Nie podnosiła również nigdy wcześniej, iż została pozbawiona głównego źródła utrzymania. W takiej sytuacji zgoda na przekazanie gospodarstwa nie była wymagana.
W świetle powyższego organ uznał, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Gminy G. z [...] sierpnia 1977 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, w konsekwencji odmówiono stwierdzenia jej nieważności.
J. R. w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w efekcie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła, iż powyższe decyzje wydano z:
- rażącym naruszeniem art. 3 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegającym na błędnym przyjęciu, że przepis art. 3 ust. 2 nie ma zastosowania i decyzja z [...] sierpnia 1977r. nie narusza rażąco prawa,
- naruszeniem art. 7 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a., polegającym na błędnej ocenie materiału dowodowego także przy zastosowaniu właściwego wnioskowania.
Skarżąca podniosła, iż jej zgoda na przekazanie gospodarstwa winna być wyrażona, tymczasem zgody takiej na piśmie nie udzieliła. Praca w gospodarstwie stanowiła podstawowe i jedyne źródło utrzymania jej i całej rodziny. Dokumenty złożone przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazują, iż wysokowydajne gospodarstwo specjalistyczne musiało mieć osobę, która pracę tę wykonywała i prowadziła produkcję rolną. Należy więc – zdaniem skarżącej – odpowiedzieć na pytanie: kto tę pracę wykonywał? Dalej skarżąca zarzuciła, iż w zaskarżonej decyzji
pominięto treść orzeczenia Komisji d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] maja 1979r., z którego wyraźnie wynika, iż inwalidztwo związane z poważną wadą wzroku u jej męża datowało się od 1975 r. W tymże roku mąż przeszedł poważną operację okulistyczną – usunięcia zaćmy, zatem koniecznym było zaprzestanie pracy nie tylko w gospodarstwie, ale jakiejkolwiek. Teściowie byli zaś leciwi i cierpieli na poważne schorzenia. Skarżąca była jedyną osobą, która mogła zajmować się prowadzeniem gospodarstwa. Prawidłowa ocena wskazanych okoliczności winna prowadzić do wniosku, że to praca skarżącej była podstawowym źródłem utrzymania całej rodziny. Brak zatem jej pisemnej zgody na przejęcie gospodarstwa winien skutkować nieważnością decyzji o przejęciu gospodarstwa.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2009 r. i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego była kontrola prawidłowości decyzji Naczelnika Gminy G. z [...] sierpnia 1977 r., korzystającej z przymiotu ostateczności.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno – prawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.
Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, Pip 1986, nr 1, s. 71). Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 12 grudnia 1988r. (sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". Powyższe dowodzi też, iż zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (m. in. orzeczenie NSA z 9.02.2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. Lex 165717 ).
Odnosząc powyższe regulacje prawne i rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż decyzja z [...] sierpnia 1977 r. – weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym – wydana została na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) – zwanej dalej: ustawą o przekazywaniu gospodarstw.
Stosownie do art. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw za rentę właściciel gospodarstwa rolnego (zwany rolnikiem) mógł przekazać na własność Państwa nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa w zamian za rentę. Nieruchomości, które stanowiły współwłasność małżonków lub objęte wspólnością ustawową albo stanowiące odrębną własność małżonka – w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw – mogły być przekazane na własność Państwa tylko za zgodą obojga małżonków. Według ust. 2 powyższego przepisu nie była jednak wymagana zgoda małżonka, dla którego praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania. Nieruchomości obciążone dożywociem mogły być przekazane na własność Państwa tylko za zgodą dożywotnika (art. 5 ustawy o przekazywaniu gospodarstw). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw, państwo mogło na wniosek rolnika przejąć na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto:
1) osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, 60 lat kobieta albo
2) zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
W sprawie bez wątpienia zostały spełnione przesłanki do przejęcia wyżej opisanego gospodarstwa rolnego. Z dokumentów archiwalnych zgromadzonych w trakcie postępowania zwykłego wynika, iż W. R. na podstawie aktu własności ziemi z [...] października 1976 r. stał się właścicielem nieruchomości o nr [...] i [...] o powierzchni [...] ha położonych we wsi T., woj. [...]. Jednocześnie z tytułu nabycia nieruchomości z mocy samego prawa powstało prawo dożywocia na rzecz A. i S. R. (rodziców rolnika). Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] maja 1977 r. W. R. został uznany za inwalidę i zaliczony do III grupy inwalidzkiej. W orzeczeniu tym stwierdzono, iż inwalidztwo istnieje od 1976r., wyznaczono termin badania kontrolnego na maj 1979 r., zaś we wskazaniach dotyczących zatrudnienia zalecono pracę lekką w rolnictwie. Podaniem wniesionym do Urzędu Gminy G. 28 czerwca 1977 r. W.R. wystąpił o przejęcie za rentę wyżej opisanego gospodarstwa po wszystkich zbiorach – od 1 sierpnia 1977r. Nadto w podaniu tym podał, iż ma na utrzymaniu 5 osób, w tym jedno dziecko, żonę i rodziców, którzy nie nadają się do żadnej pracy; prosi o pozytywne załatwienie podania, ponieważ jest chory i nie może pracować. Dożywotnicy w osobach rodziców wnioskodawcy oświadczyli na piśmie, iż zgadzają się na przekazanie gospodarstwa rolnego na własność Państwa. W dniu [...] sierpnia 1977 r. wydano decyzję o przejęciu nieruchomości na własność Państwa w zamian za rentę, w której rozstrzygnięciu m. in. wskazano, iż poziom produkcji gospodarstwa jest wyższy niż średni w gminie na podobnych glebach oraz, że praca w gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania W. R., zaś w uzasadnieniu podano, iż rolnik nie może wykonywać ciężkich prac polowych. Niniejszą decyzję W. R. otrzymał [...] sierpnia 1977 r., a ostateczną stała się [...] września 1977 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją z [...] listopada 1977 r. przyznał W. i J. R. rentę, określając jej bieżącą wysokość na kwotę 1 510 zł.
Przytoczone okoliczności świadczą o tym, iż zostały spełnione wszystkie warunki z art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw, do przejęcia na własność Państwa spornego gospodarstwa za rentę oraz, że nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw. W tym stanie rzeczy
decyzjom kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym nie można zarzucić, iż ich wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca – pomimo przedstawionych powyższe okoliczności - uważa, iż przedmiotową decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa, bowiem bez jej zgody – jako małżonki rolnika - na przekazanie gospodarstwa na rzecz Państwa, jakiej wymagał art. 3 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw.
Istotnie należy zgodzić się ze skarżącą, iż w aktach sprawy brak dokumentu, w którym ona - jako małżonka właściciela gospodarstwa - udzieliłaby zgody na przejęcie gospodarstwa. Przedstawionemu twierdzeniu nie zaprzeczył również organ. Z drugiej jednak strony organ prawidłowo stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zgoda małżonka, o jakiej mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw, nie była wymagana. Stanowisko to organ oparł przede wszystkim na treści wniosku W. R. o przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa w zamian za rentę. Otóż w podaniu tym W. R. wyraźnie napisał, iż na utrzymaniu ma 5 osób, w tym jedno dziecko, żonę i rodziców, którzy nie nadają się do żadnej pracy; jest chory i nie może pracować. Dowodzi to, że W. R. był jedyną osobą pracującą w przekazywanym gospodarstwie, na którego utrzymaniu było dziecko, żona i rodzice. Skarżąca w momencie składania wniosku o przejęcie w gospodarstwie nie pracowała. Praca w przekazywanym gospodarstwie nie stanowiła więc dla skarżącej nie tylko głównego źródła utrzymania, ale i w ogóle źródła utrzymania, jako że skarżąca w ówczesnym czasie w gospodarstwie nie pracowała. W sytuacji gdy skarżąca utrzymywała się z pracy męża w gospodarstwie, to jej zgoda na przejęcie gospodarstwa nie była wymagana.
Twierdzenia skarżącej, w których podniosła, iż jej praca w gospodarstwie była podstawowym źródłem utrzymania całej rodziny; wobec inwalidztwa męża, leciwych i cierpiących na poważne schorzenia teściów, to ona była jedyną osobą, która mogła zajmować się prowadzeniem gospodarstwa, nie zostały poparte żadnymi dowodami (w szczególności w postaci dokumentów) przemawiającymi za ich prawdziwością, zatem są gołosłowne. Okoliczności powołanych przez skarżącą nie potwierdzają dokumenty, które skarżąca załączyła do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i na które powołała się w skardze, mianowicie:
- aneks do umowy na produkcję i dostawę mleka z 8 maja 1976 r. zawarty pomiędzy W. R. a Spółdzielnią Mleczarską w L.,
- karta gospodarstwa specjalistycznego z 1973 r. poświadczająca, iż W. R. specjalizuje się w produkcji żywca wieprzowego,
- orzeczenie Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w C. z [...] maja 1979 r., z którego wynika iż mąż jest inwalidą III grupy (inwalidztwo istnieje od 1975 r.) i wskazanie na pracę siedzącą, która wykonywanie nie wymaga dobrego wzroku. Dowody te, jak słusznie zauważył organ, nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Informacje w nich zawarte nie potwierdzają faktu pracy skarżącej w przekazywanym gospodarstwie, a w konsekwencji i tego, że praca ta stanowiła jej główne źródło utrzymania. W sposób szczególny należy odnieść się do orzeczenia z [...] maja 1979 r., którego pominięcie zarzuca skarżąca i podkreślić, że jest to dokument wydany dopiero w 1979 r., co oznacza że w chwili wydawania decyzji z [...] sierpnia 1977 r. dokument ten nie istniał. W tej sytuacji należy, powtórzyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 4 stycznia 1999 r. (sygn. akt IV SA 1342/98, publ. Lex nr 45699), iż brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 K.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia.
Z powyższego wynika, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1977 r., powołując się na przesłankę wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Organ słusznie wywiódł, iż tak kwalifikowaną wadą nie jest dotknięta ta decyzja, dowodząc iż nie istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanego wówczas przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Nie można także zarzucić ówczesnemu organowi, iż orzekł wbrew temu co wynikało z materiału dowodowego sprawy. Ponadto oceniając legalność zaskarżonej decyzji zawsze należy pamiętać o zasadzie trwałości decyzji wynikającej z fundamentalnej zasady pewności obrotu prawnego i to że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od tej zasady. Zatem w przypadku, gdy brak dowodów aby decyzja wydana była wbrew woli ówczesnych stron postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu naruszenia prawa ze względu na zasadę trwałości aktów administracyjnych byłoby niedopuszczalne. W ocenie Sądu rażąca wadliwość aktu nie może być domniemana, a taką tezę należałoby postawić, w sytuacji gdyby organ uwzględnił argumentację skarżącej, nie popartą żadnym dowodem, podważającym ustalenia organu. Konkludując podkreślić należy, iż gołosłownym argumentom skarżącego, czy przypuszczeniom,
które miałyby zaważyć na stabilności decyzji posiadającej walor ostateczności, nie można było przypisać większej mocy prawnej niż decyzji stanowiącej akt stosowania prawa.
Zauważyć także należy, iż pełnomocnik skarżącej w załączeniu pisma z 15 września 2009r., złożył pismo własne skarżącej, w którym skarżąca podała pięcioro mieszkańców wsi T. mogących potwierdzić fakt jej pracy w gospodarstwie męża i że praca ta była jej jedynym źródłem utrzymania; jednocześnie wskazał, iż dowód z zeznań świadków winien przeprowadzić organ po uchyleniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do powyższego wskazać po pierwsze należy, że zaskarżona decyzja wobec uznania za zgodną z prawem nie została uchylona; po wtóre postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy dany akt administracyjny dotknięty został jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., a nie ponowne rozpoznawanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania oczywistych, widzialnych – jak zostało ugruntowane w orzecznictwie - gołym okiem uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego; po trzecie jeżeli skarżąca uważa, że dysponuje nowymi dowodami nieznanymi organowi w chwili wydawania decyzji, to może podjąć ewentualne kroki celem zainicjowania postępowania wznowieniowego.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1977 r., w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z prawem, zatem i z przepisami, których naruszenie zarzuciła skarżąca. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło