IV SA/Wa 936/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki,, sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2004 r. [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej. - oddala skargę- IV SA/Wa 936/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dn. [...].02.2003 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa we [...] z dnia [...].07.1967 r., przejmującej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną o pow. 9,08 ha zapisaną w KW [...] tom II wykaz liczba 29, położoną we wsi R., należącą w chwili przejęcia do L. S.. W uzasadnieniu stwierdzono, że Z. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji przejmującej nieruchomość rolną na podstawie art. 7 i 27 ustawy z dn. 28.06.1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166). Art. 7 cyt. ustawy stanowił, że nieruchomość rolna może być przejęta na własność Państwa na wniosek właściciela. Wniosek taki zaś został złożony [...] maja 1966 r. przez M. i L. S. - właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 27 ust. 2 powoływanej ustawy w decyzji o przejęciu ustalono wartość gruntów i budynków oraz wartość gruntów podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości. Oceniana decyzja - zdaniem Wojewody - zawiera takie informacje. Przede wszystkim jednak zgodnie z art. 13 ustawy renta starcza przysługiwała, jeżeli przed przejęciem nieruchomości lub w ciągu 5 lat od jej przejęcia właściciel osiągnął stosowny wiek: mężczyzna - 65 lat, kobieta - 60 lat. Małżonkowie S. wymogów tych nie spełniali. Z tych powodów organ I instancji nie dopatrzył się, aby oceniana decyzja z dn. [...].07.1967 r. rażąco naruszała prawo. M. S. w dn. [...].11.1976 r. przyznana została emerytura jako świadczenie wyjątkowe z tytułu przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa. Nie była to jednakże emerytura za przekazane gospodarstwo rolne. L. S. natomiast był zatrudniony w PGR w S., gdzie wypracował sobie emeryturę. Wskutek odwołania wniesionego przez Z. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dn. [...].10.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż Z. S. jako następca prawny M. i L. S. w imieniu własnym oraz pozostałych następców: T. S. i Z. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości ziemskiej. Następnie w odwołaniu podniósł, że rodzice jego nie spełniali warunków określonych w ustawie, stąd też nie było podstaw do przejęcia nieruchomości stanowiącej ich własność. Zdaniem organu II instancji zostały spełnione wymagania do przejęcia nieruchomości. M. i L. S. złożyli wniosek o przejęcie gospodarstwa w całości. W decyzji ustalono wartość gruntów i budynków wchodzących w skład nieruchomości oraz obszar gruntów podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do zaopatrzenia emerytalnego i jego wysokości. Renta starcza nie przysługiwała właścicielom z tego powodu, iż nie spełniali wymogów odnośnie ukończenia wieku. Wniosek o przyznanie im renty z tytułu przekazania gospodarstwa został przez ZUS Oddział w P. załatwiony odmownie (decyzja ZUS z dn. [...].10.1976 r.). M. S. została jednak przyznana emerytura jako świadczenie wyjątkowe. Wobec powyższego oceniana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności. W skardze do sądu administracyjnego Z. S. oświadczył, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zarzucił, iż w toku postępowania o przejęcie nieruchomości jego rodzice zostali wprowadzeni w błąd - urzędnik wówczas nawet nie sprawdził ich dowodów osobistych. Wiek rodziców zaś wykluczał możliwość przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa, co zostało potwierdzone w decyzji ZUS odmawiającej przyznania renty. Urzędnik natomiast winien posiadać wiedzę i poinformować rodziców w sposób wyczerpujący o przysługujących im prawach. Podniósł, iż o przejęciu decydowały względy polityczne tzn. polityka "powiększania sektora socjalistycznego". Rodzice nie otrzymali żadnego odszkodowania z tytułu przejęcia gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie organy podniosły, iż stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia ostatecznych decyzji, stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do stwierdzenia nieważności nie jest wystarczające ustalenie, iż doszło do naruszenia prawa mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Koniecznym jest stwierdzenie, iż wskutek wydania takiej decyzji doszło do kwalifikowanego, oczywistego naruszenia prawa, które to naruszenie powoduje, iż dotknięte taką wadą rozstrzygnięcie nie może pozostać w obrocie prawnym. Inaczej - naruszenie prawa o rażącym charakterze występuje wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że rozstrzygnięcie nie może być zaakceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagając się stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej powołuje się na fakt, iż w zamian rodzice nie otrzymali ani renty, ani też odszkodowania. Ustawa z dn. 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166 ze zm.) przewidywała możliwość przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej. Jedynym warunkiem takiej czynności było złożenie przez właściciela stosownego wniosku. W przedmiotowej sprawie rodzice skarżącego M. i L. S. złożyli w dniu [...] maja 1966 r. wniosek o przejęcie gospodarstwa w całości wraz z zabudowaniami. Wymagana zatem przez ustawę przesłanka została spełniona. Skarżący przy tym nie wykazał, iż oświadczenie woli o przejęciu złożone przez rodziców było dotknięte wadą, która skutkowałaby jego nieważnością. W szczególności, aby wnioskodawcy działali pod wpływem błędu bądź groźby. Twierdzenia zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności nie mogą być uznane za dowód, iż wniosek o przejęcie był wadliwy, a zatem nie wystąpił warunek wymagany przez ustawę do wydania decyzji o przejęciu. Trafnie zatem organy przyjęły, iż prawidłowo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej orzekło, iż wobec istnienia po stronie właścicieli woli przekazania gospodarstwa, przechodzi ono na rzecz Państwa w oparciu o art. 7 ust. 1 powołanej ustawy. Przepisy te zaś nie uzależniały przekazania gospodarstwa od przyznania właścicielom w zamian świadczenia emerytalnego w formie rent: starczej, inwalidzkiej, rodzinnej bądź świadczeń w naturze. Art. 10 ust. 1 ustawy stanowił jedynie, iż właściciel nieruchomości rolnej przejętej na własność Państwa oraz członkowie jego rodziny mają prawo do zaopatrzenia emerytalnego po spełnieniu ściśle określonych wymogów. Obowiązujące wówczas przepisy nie wiązały faktu przekazania gospodarstwa z przyznaniem automatycznie prawa do renty. Nie przyznawały tegoż uprawnienia w zamian za przekazanie gospodarstwa Państwu. Aby nabyć takie uprawnienie należało spełnić warunki, m.in. osiągnięcie stosownego wieku bądź uzyskanie statusu inwalidy. Wobec powyższego nie można przyjąć, iż przy wydaniu ocenionej w postępowaniu nieważnościowym decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby jej nieważnością. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.