IV SA/Wa 939/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego - skargę oddala - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1993 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ naczelny podał, iż w/w decyzją z dnia [...] marca 1993 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] maja 1949 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] w B. z dnia [...] stycznia 1949 r. uznającego, że nieruchomość ziemska [...] w powiecie C., objęta księgami wieczystymi: [....] o łącznej powierzchni 110,2851 ha, stanowiąca własność W. i B. małż. W., podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazana powyżej decyzja była przedmiotem kontroli sądowej i wyrokiem z dnia 10 listopada 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę wniesioną przez J. W. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J. W. i pozostałych spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 1993 r. W ocenie organu, wskazane przez stronę dowody mające stanowić nowe dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. kopia oświadczenia J. S. z dnia [...] grudnia 1990 r. o dokonaniu przez niego przed wybuchem wojny wpisu do księgi wieczystej nabycia od hipotecznych właścicieli małżonków W. części nieruchomości, nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu brak jest podstaw do uznania za dowód zasadniczy w sprawie kopii oświadczenia J. S., ponieważ jest to kserokopia, a nie oryginał i ujawniona dopiero po śmierci składającego oświadczenie. Ponadto z treści tego oświadczenia wcale nie wynika, że J. S. dokonał wpisu własności nieruchomości w księdze IV SA/Wa 939/08 wieczystej przed 1 września 1939 r. Poza gołosłownym stwierdzeniem, że J. S. wpisu takiego dokonał, brak jest podania lub przybliżonej daty i okoliczności w jakich wpis miał nastąpić, zaś z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J. S. stał się właścicielem nabytej w roku 1936 od W. i B. małż. W. nieruchomości dopiero na podstawie decyzji wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] maja 1969 r. Podobnie inni nabywcy części majątku, na podstawie aktów notarialnych zawartych w latach 1935-1936, nie uzyskali w okresie przed 1 września 1939 r. przewłaszczenia stosownie do wymogów obowiązującego na tym terenie Kodeksu cywilnego niemieckiego. W konsekwencji organ naczelny uznał, iż wnioskodawcy nie wykazali w postępowaniu wznowieniowym, że zawarte przez W. i B. małż. W. notarialne umowy sprzedaży w świetle obowiązujących na terenie województwa [...] przepisów Kodeksu cywilnego niemieckiego były skuteczne, bowiem zgodnie z przepisami powyższego Kodeksu, przeniesienie własności na rzecz nabywców następowało z chwilą ujawnienia tych praw w księgach wieczystych, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że małżonkowie W. w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej byli właścicielami nieruchomości ziemskiej o powierzchni 110,2851 ha, która z mocy samego prawa przeszła na własność Państwa. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż przedstawione przez stronę dowody nie dają podstawy do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1993 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J. W. Skarżący podniósł, iż po 1997 r. do sprawy dołączył nowe dowody -autentyczne, oryginalne dokumenty, z którymi organ nie zapoznał się przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., a które nie były znane stronie w dacie wydawania decyzji w 1993 r. Zdaniem skarżącego nabywcy części majątku tj. J. i J. S., którzy w dniu [...] kwietnia 1936 r. kupili od małż. W. aktem notarialnym parcelę nr [...] z karty [...] o obszarze 16,9010 ha, musieli być wpisani do księgi wieczystej jako właściciele. Fakt ten wynika z pisma z dnia [...] stycznia 1949 r. skierowanego przez adwokata P. L. do J. IV SA/Wa 939/08 S. W piśmie tym adwokat powołał się na umowę kupna nieruchomości, na której J. i J. S. w latach 1937-38 wybudowali budynek mieszkalny, którego byli właścicielami. Zdaniem skarżącego, odtwarzając księgi wieczyste zgodnie z przepisami, można było odliczyć ten grunt od nieruchomości małż. W. Według strony skarżącej uznać można również akty notarialne sprzedaży na rzecz J. K., który nabył parcelę o pow. 2,5 ha i na przewłaszczenie otrzymał zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] w T., co stanowiło podstawę do wpisu do księgi wieczystej. Ponadto w skardze wskazano na znajdujący się w aktach sprawy oryginalny, dotąd nieznany dokument - zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] maja 1939 r. dla S. W. na przeniesienie własności 10,75 ha gruntów, czym dokonał wpisu do księgi wieczystej (księgi uległy zniszczeniu podczas wojny) a dowód przeniesienia własności, który nie został ujawniony znajduje się w aktach sprawy. Zdaniem skarżącego również kopia mapy katastralnej z dnia [...] maja 1937 r. potwierdza, że mogli być wpisani do księgi wieczystej nowi właściciele, którzy nabyli parcele od W., tym bardziej, że przy sporządzaniu aktu notarialnego sprzedający udzielili zezwolenia na zapisanie na rzecz nabywców nieruchomości ich praw własności. Ponadto skarżący podniósł, iż W. W. był właścicielem części przedmiotowej nieruchomości, o obszarze 89,801 ha objętych kartą [...], natomiast pozostała część nieruchomości o obszarze 20,4841 ha była własnością jego ojca –J. W., który prawdopodobnie zapisał ją na rzecz pozostałych swoich dzieci tj. trzech córek i czterech synów. Powyższy stan własności - zdaniem skarżącego - potwierdza zarządzenie Królewskiego Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 1907 r. i wypis z księgi wieczystej Sądu Grodzkiego w C. z dnia [...] listopada 1929 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację i stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. IV SA/Wa 939/08 Uprawienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie można zarzucić jej naruszenia prawa. Przede wszystkim należy wskazać, iż kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, służące wzruszaniu ostatecznych decyzji administracyjnych. Postępowanie to można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 kpa) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia, wymienione w art. 145 § 1 kpa, oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 kpa, prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jest to etap, na którym możliwy jest wgląd w materialno-prawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy. W niniejszej sprawie z wnioskiem z dnia [...] listopada 1997 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1993 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] maja 1949 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] w B. z dnia [...] stycznia 1949 r. uznającego, że nieruchomość ziemska [...], objęta księgami IV SA/Wa 939/08 wieczystymi [...] o łącznej powierzchni 110,2851 ha stanowiąca własność W. i B. małż. W., podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wystąpił pełnomocnik J. W., wskazując jako podstawę wniosku art. 145 § 1 kpa. W uzasadnieniu wniosku podał, iż nowym dowodem w sprawie jest uzyskanie od C. S. - syna J. S. - oświadczenia z dnia [...] grudnia 1990 r., w którym składający je stwierdził, że jeszcze przed wojną tj. w 1939 r. uzyskał wpis do ksiąg wieczystych prawa własności do nabytych od małż. W. i B. W. nieruchomości oraz że księgi te zaginęły w czasie wojny. Wnioskodawca podniósł, iż okoliczność ta wiąże się z treścią pisma z dnia [...] stycznia 1949 r. adwokata P. L. - pełnomocnika W. i B. małż. W., w którym wzywa on J. S. do wyjaśnienia stanu swojej własności. Zdaniem pełnomocnika J. W., skutkiem przyjęcia, że J. S. przewłaszczył nabytą nieruchomość, będzie zmniejszenie nieruchomości małż. W. do obszaru poniżej 100 ha. To oznacza, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega pod dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ponadto wnioskodawca wskazał na zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] w T. dnia [...] czerwca 1939 r., podnosząc iż treść jego nie była rozpoznawana podczas postępowania administracyjnego. Jednocześnie strona zwróciła uwagę na uchybienia w prowadzonym dotychczas postępowaniu administracyjnym. W piśmie z dnia [...] grudnia 1997 r., uzupełniającym wniosek o wznowienie postępowania strona podniosła, iż Urząd Wojewódzki w B. w piśmie z dnia [...] października 1992 r. – [...] poinformował Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o tym, że na dzień 1 września 1939 r. ogólna powierzchnia nieruchomości wynosiła 79,8690 ha oraz, że cyt: "umowy kupna-sprzedaży zostały wyznaczone na gruncie i uwidocznione na mapach (zarysach katastralnych)". Ponadto strona jako nowy dowód w sprawie wskazała na zaświadczenie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1997 r. stwierdzające, że księgi IV SA/Wa 939/08 wieczyste prowadzone dla parceli wchodzących w skład majątku [...] uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. W wyniku dokonania wstępnego zbadania wniosku, tj. legitymacji wnioskodawcy, jak również zachowania terminu do złożenia wniosku (art. 148 § 1 kpa) i podanej przyczyny wznowieniowej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1993 r. Organ uznał, że wniosek został złożony z zachowaniem jednomiesięcznego terminu, bowiem o nowym dowodzie tj. oświadczeniu J. S. z dnia [...] grudnia 1990 r. strona dowiedziała się [...] października 1997 r. od jego syna C. S. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia oświadczenia C. S. opatrzonego datą [...] października 1997 r., w którym składający je podał, iż w tymże dniu wydał J. W. oświadczenie J. S. z dnia [...] grudnia 1990 r. w sprawie kupna ziemi. Zatem termin wskazany w art. 148 § 1 kpa upływał w dniu [...] listopada 1997 r., z uwagi na fakt, że koniec terminu przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy. Skoro wniosek wpłynął do organu [...] listopada 1997 r., to prawidłowo organ przyjął, że został zachowany termin do jego wniesienia. Podstawą prawną wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie był art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 kpa postanowienie o wszczęciu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz 1 w razie pozytywnego wyniku tych czynności -przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego-w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem podlegającej weryfikacji decyzji ostatecznej. W tej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że jakkolwiek strona przedłożyła nowy dowód istniejący w dniu [...] marca 1993 r. tj. w dacie wydania decyzji, której uchylenia w postępowaniu wznowieniowym żąda strona, to jednak nie można na jego podstawie przyjąć, że J. S. uzyskał wpis do ksiąg wieczystych prawa własności nieruchomości nabytych od W. i B. IV SA/Wa 939/08 małż. W. Wiarygodność tego dowodu w ocenie organu budzi wątpliwości zwłaszcza, że to tylko kserokopia, a nie oryginał oświadczenia, a nadto osoba, która złożyła je, już nie żyje. Należy podzielić stanowisko organu, iż w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie brak podstaw do przyjęcia, że J. S. uzyskał w okresie przed 1 września 1939 r. przewłaszczenie oraz, że ujawnił w księdze wieczystej prawo własności nabytej części nieruchomości ziemskiej [...] zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, iż J. i J. S. decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] maja 1969 r. nabyli własność tej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.