IV SA/Wa 945/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. G. działającego w imieniu własnym oraz jako opiekun prawny A. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Wojewoda [...] po rozpoznaniu zażalenia J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa utrzymał w mocy postanowienie Starosty W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działki o nr [...] w obrębie [...] oraz [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] m2 położone w M. – zajęte pod drogę publiczną (część ulicy [...]) do czasu ustalenia spadkobierców po M. G. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy. Przed Starostą W. toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działki o numerach [...] w obrębie [...] oraz [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] m2 położone w M. - zajęte pod drogę publiczną (część ulicy [...]) na zasadzie art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawię ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działki o numerach [...] w obrębie [...] oraz [...] w obrębie [...] położone w M. z uwagi na śmierć strony – M. G. Od powyższego postanowienia Starosty W. zażalenie złożył J. G. jako strona postępowania administracyjnego oraz jako opiekun prawny A. G. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że organ pierwszej instancji pominął wniosek zawarty na notatce służbowej o kontynuowanie postępowania w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji uchyla się od wydania decyzji merytorycznej w przedmiotowej sprawie oraz, że dokonał zaniechania w zakresie wyjaśnienia intencji strony w postępowaniu administracyjnym. Rozpatrując złożone zażalenie Wojewoda [...] wskazał, że zachodzi niespójność w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania, podanej w sentencji tego orzeczenia. Jako podstawę zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za powyżej opisany grunt podano zarówno art. 97 § 1 pkt 4 jak i art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Organ odwoławczy wskazał, że są to dwie odrębne podstawy zawieszenia postępowania. Przepis art. 97 § 1 pkt 1 kpa reguluje skutki procesowe śmierci strony w toku postępowania administracyjnego, jakim jest zawieszenie tego postępowania. O zaistnieniu podstawy zawieszenia postępowania decyduje łączne wystąpienie czterech następujących przesłanek: - śmierć strony lub jednej ze stron nastąpiła w toku postępowania; - nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu; - nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa; - postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Z kolei, przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa odnosi się do kwestii niemożności prowadzenia postępowania administracyjnego z uwagi na konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie innego organu bądź sądu w innej sprawie, która stanowi zagadnienie wstępne wobec pierwotnej sprawy. Organ drugiej instancji wskazał, biorąc pod uwagę treść oraz uzasadnienie postanowienia Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r. o zawieszeniu postępowania, iż intencją organu pierwszej instancji, pomimo błędnego podania jednocześnie dwóch przepisów stanowiących o odrębnych przesłankach było w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Zdaniem Wojewody [...] w tym zakresie należy dokonać w postępowaniu odwoławczym oceny prawidłowości zawieszenia postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w M. - jako, że powodem zawieszenia postępowania jest śmierć jednej ze stron postępowania – M. G. w jego toku. Organ drugiej instancji wskazał, że jednoczesne powołanie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 97 § 1 pkt 1 kpa nie wpływa na prawidłowość wydanego w kontrolowanej sprawie przez Starostę W. postanowienia. Wojewoda [...] podkreślił, że niniejszej bezsporne jest, iż M. G. była jedną z osób uprawnionych do udziału w niniejszym postępowaniu jako strona, która należała do kręgu dawnych właścicieli nieruchomości, stanowiącej przedmiot sprawy. Po pierwsze - strona zmarła w trakcie postępowania odszkodowawczego prowadzonego przez Starostę W. - wniosek o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] w M. złożony został w dniu 4 kwietnia 2003 r. a pierwszą czynnością podjętą w sprawie przez organ pierwszej instancji było wystosowanie pisma z dnia 20 czerwca 2005 r. do wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku. Z odpisu skróconego aktu zgonu M. G. nr [...] nadesłanego przy piśmie z dnia 15 września 2014 r. przez Urząd Stanu Cywilnego W. wynika, że M. G. zmarła w dniu [...] listopada 2010 r. Po drugie - wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu na obecnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie jest możliwe. Świadczy o tym przede wszystkim treść pisma J. G. z dnia 17 września 2014 r., w którym potwierdził aktualność adresów potencjalnych spadkobierców zmarłej strony, lecz jednocześnie podał, że "na dzień dzisiejszy nie ma w obiegu prawnym dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po M. G.". Także z zażalenia na postanowienie Starosty W. zawieszające postępowanie w sprawie skarżący nie wspomina o zmianie tego stanu rzeczy. Po trzecie, nie zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczność obligatoryjnego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na zasadzie art. 105 § 1 kpa gdyż M. G. nie jest jedyną stroną w sprawie a ponadto, po stwierdzeniu nabycia spadku po niej możliwe będzie kontynuowanie postępowania wobec osób, które wstąpią w prawa zmarłej strony w postępowaniu. Wojewoda [...] wskazał, że nie odnalazł w aktach sprawy notatki służbowej, w której znajdowałaby się prośba strony o kontynuowanie postępowania w przedmiotowej sprawie pomimo śmierci jednej ze stron. Nie zaistniała zatem potrzeba wyjaśnienia intencji strony przed wydaniem poszanowania o zawieszeniu postępowanie tym bardziej, że art. 97 § 1 pkt 1 kpa jest obligatoryjną podstawą zawieszenia postępowania, której organ prowadzący sprawę winien przestrzegać. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G., działając w imieniu własnym oraz jako opiekun prawny A. G. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że Wojewoda [...] powołał się na przepisy kpa dotyczące decyzji, a wydał postanowienie. Skarżący stwierdził, że w aktach sprawy brak notatki urzędowej, którą dołączył do skargi. Zdaniem skarżącego postępowanie powinno być kontynuowane, gdy tymczasem organy naruszyły art. 98 § 1, art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W sprawie bezspornym jest, że przed Starostą W. toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działki o nr [...] w obrębie [...] oraz [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] m2 położone w M. – zajęte pod drogę publiczną (część ulicy [...]). Wniosek o ustalenie odszkodowania złożony został w dniu 4 kwietnia 2003 r. Jedną z wnioskodawczyń była M. G., która zmarła w dniu [...] listopada 2010 r., co potwierdza odpis skróconego aktu zgonu M. G. nr [...]. W tym stanie faktycznym, w swoim rozstrzygnięciu, organ odwoławczy wskazał, że przyczyną zawieszenia postępowania było ustalenie, że jedna ze współwłaścicielek działek, co do której toczy się postępowanie administracyjne o ustalenie odszkodowania zmarła, a zatem nie ma możliwości prowadzenia postępowania z zagwarantowaniem udziału w nim wszystkich stron postępowania. Organ odwoławczy także wyraził stanowisko, że przyczyną zawieszenia postępowania jest niemożność prowadzenia postępowania bez osoby będącej stroną w postępowaniu z powodu jej śmierci. Jak przy tym wskazał organ drugiej instancji, również wezwanie spadkobierców do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa art. 30 § 5 kpa. W ocenie Sądu konstatacja ta jest prawidłowa. Stosownie bowiem do art. 97 § 1 pkt 1 kpa, organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie nie jest możliwe. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Ustalenie to powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mającego skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (obowiązujący od dnia 2 października 2008 r. art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). Stosownie do art. 1025 § 2 kc, domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, natomiast zgodnie z art. 1025 § 3 kc przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. I choć spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925-926 kc), to jednak dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wykazują jego dziedziczenie. W tej sytuacji nie można skutecznie postawić organowi odwoławczemu zarzutu naruszenia przepisów prawa wobec ustalenia braku możliwości skutecznego jego prowadzenia. Niezasadne są wskazane w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowości zastosowania przez organ przepisów dotyczących decyzji, w sytuacji gdy organ wydaje postanowienie ponieważ rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w kwestii zawieszenia postępowania przybiera postać postanowienia administracyjnego, wynika to z treści art. 101 § 1 oraz art. 101 § 3 kpa. Art. 101 § 3 kpa stanowi, że na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Z takiej możliwości skorzystał skarżący składając zażalenie na postanowienie Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r. Rozpatrując powyższe zażalenie i utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy organ drugiej instancji Wojewoda [...] prawidłowo jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 144 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z art. 144 kpa w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego wymienia natomiast art. 138 § 1 i § 2 kpa. Są to: 1) utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, 2) uchylenie tej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy lub też uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania I instancji, 3) umorzenie postępowania odwoławczego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy ppsa oddalił skargę.