IV SA/Wa 957/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi A. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2010 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2010 roku, Nr [...] Wójt Gminy D. ustalił wobec A. i J. M. obowiązek usunięcia odpadów w postaci porozbiórkowych płyt azbestowych o łącznej powierzchni 173,25 m2, z których wykonane zostało ogrodzenie działki nr [...] stanowiącej ich własność, położonej w miejscowości C., gmina D. oraz ustalił, że obowiązek ten ma być wykonany poprzez przewiezienie odpadów na składowisko przez uprawnioną firmę posiadającą zezwolenie na wytwarzanie, zbieranie i transport odpadów niebezpiecznych zawierających azbest. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy stwierdził, że ogrodzenie wykonane zostało z płyt azbestowych porozbiórkowych ponownie wykorzystanych, co jest zabronione prawem. Płyty te stanowią bowiem odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogu odpadów (kategoria 17 06 05* - materiały zawierające azbest). Posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami, z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Nadto domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 roku, Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2010 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. M. i A. M., podnosząc zarzut, iż zaskarżona decyzja jest bezprawna, niewłaściwa i stronnicza. Zdaniem skarżących, decyzja narusza art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77 i 85 k.p.a., gdyż nie udzielono im wyczerpującej informacji na temat stanu sprawy oraz nie udostępniono im obowiązującego rozporządzenia. Skarżący podnieśli również zarzut, że nie zapewniono im czynnego udziału w postępowaniu, nie podpisali żądnych protokołów i nie przyjmowano ich wyjaśnień. Wykonane pomiary są, w ocenie skarżących bezprawne, a wykonane zdjęcia Sygn. akt IV SA/Wa 957/10 bezprawnym zamachem na ich własność. Nie jest też, zdaniem skarżących, składowane, to co jest użytkowane. Wójt w ocenie skarżących nie ustalał obowiązków, gdyż wynikają one z mocy prawa, co oznacza, że sprawa winna być umorzona. Skarżący stwierdzili również, że ogrodzenie zostało zbudowane przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Skarżący wnieśli o ukaranie Kolegium za stronniczą i niekompetentną decyzję oraz zasądzenie na ich rzecz od Gminy kwoty 5000 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Nie zostały bowiem wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że organy administracji uznały, iż posiadany przez skarżących eternit, po wykorzystaniu go, jako pokrycia dachowego nie mógł być ponownie wykorzystany do budowy ogrodzenia. Aczkolwiek w uzasadnieniach decyzji brak jest wskazania przepisu prawa, z którego zakaz taki miałby wynikać, zdaniem Sądu, organy administracji, formułując ten pogląd, oparły się na treści art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 roku, Nr 25, poz. 150 - tekst jednolity ze zm.). Z przepisu tego wynika, że zabronione jest, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie i przepisach odrębnych, wprowadzanie do obrotu lub ponowne wykorzystanie substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska. Jedną z substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska jest azbest (art. 160 ust. 2 pkt 1 wymienionej wyżej ustawy). Z kolei z art. 164 pkt 1 tejże ustawy wynika, że ilekroć w art. 160 mowa jest o substancjach stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska - rozumie się przez to także substancje i przedmioty, w których zawarte są substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska. Art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach (Dz. U. z 2007 roku, Nr 39, poz. 251 - tekst jednolity ze zm.) stanowi, że wójt, burmistrz lub Sygn. akt IV SA/Wa 957/10 prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Podstawową przesłanką uznania substancji lub przedmiotu z odpad jest zaliczenie ich do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach. Oznaczenia zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1026) odnoszą się do substancji i przedmiotów, które zostały już uznane za odpad. Pod oznaczeniem Q13 wymienione zostały wszelkie substancje lub przedmioty, których użycie zostało prawnie zakazane. Ponieważ eternit, jest wyrobem zawierającym azbest, to tym samym wyrób taki może być zakwalifikowany, jako odpad z kategorii Q13. Oprócz zaliczenia przedmiotu lub substancji do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach konieczne jest także ustalenie, czy posiadacz substancji lub przedmiotu pozbył się ich, zamierzał się ich pozbyć lub do ich pozbycia jest zobowiązany. W ocenie Sądu obowiązek pozbycia się określonej substancji lub wyrobu nie musi być zapisany przepisach prawa sformułowaniem "nakazuje się pozbycie". Może on wynikać z wykładni określonych uregulowań prawnych. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wyrobów zawierających azbest, których ponowne wykorzystanie jest zabronione. Skoro wykorzystanie takich wyrobów jest zabronione, to naturalną konsekwencją takiego uregulowania prawnego jest obowiązek pozbycia się tego rodzaju wyrobów. Nie można uznać, że dopuszczalne jest samo posiadanie takich wyrobów bez ich ponownego wykorzystywania. Byłoby bowiem nieracjonalnym przyjęcie, iż ustawodawca zabrania wykorzystywania określonych wyrobów z uwagi na to, że są one niebezpieczne dla środowiska, a jednocześnie zezwala na posiadanie takich wyrobów. Posiadacz odpadu zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach zobowiązany jest do poddania go odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest on niemożliwy lub nie jest uzasadniony z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, to odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami. Sygn. akt IV SA/Wa 957/10 Eternit, który stał się odpadem może być składowany wyłącznie na składowisku odpadów. Niedopuszczalne byłoby jego składowanie na terenie nieruchomości należącej do skarżących. Okoliczność, iż eternit, który stał się odpadem, został wykorzystywany do budowy ogrodzenia nieruchomości, nie oznacza, że przestałby być on składowany na tej nieruchomości. Użytkowanie odpadu poprzez wykorzystanie go do budowy ogrodzenia byłoby takim przypadku także jego składowaniem. Wskazać jednak należy, iż zakaz ponownego wykorzystywania wyrobów zawierających azbest, wprowadzony został ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2001 roku (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. Nr 100, poz. 1085). Oczywistym jest, że zakaz ponownego wykorzystywania wyrobów zawierających azbest obowiązuje od daty wejście w życie ustawy dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska. Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na stwierdzenie, kiedy eternit został zdemontowany i ponownie użyty do budowy ogrodzenia. Konieczne jest ustalenie, czy nastąpiło to przed 1 października 2001 roku, czy po tej dacie. Skarżący twierdzą, iż to poprzedni właściciel zbudował ogrodzenie z eternitu. Konieczne jest więc ustalenie poprzedniego właściciela (lub właścicieli) nieruchomości należącej do skarżących i przesłuchanie go w charakterze świadka w celu ustalenia: 1. kiedy nieruchomość została zbyta, 2. czy to on dokonał demontażu eternitu, a jeżeli tak to, 3. czy to on zbudował ogrodzenie ze zdemontowanego eternitu i kiedy to nastąpiło? Dopiero ustalenie, iż do ponownego wykorzystania eternitu doszło po 1 października 2001 roku będzie upoważniało organy administracji do wydania decyzji, o której mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach. Za niezasadne uznać należało natomiast zarzuty podniesione przez skarżących. Sygn. akt IV SA/Wa 957/10 Obowiązek organów administracji informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych nie może być rozumiany, jako obowiązek przyjęcia przez organy administracji roli doradcy prawnego strony postępowania. Organ administracji mógłby oczywiście umożliwić stronie postępowania zapoznanie się z treścią przepisów prawa. Z akt sprawy nie wynika jednak, by skarżący występowali do organów administracji z takim wnioskiem. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący pozbawieni zostali możliwości czynnego udziału w sprawie. Organy administracji mają zapewnić stronom postępowania wyłącznie możliwość uczestniczenia w postępowaniu. Podejmowanie czynności przez organy administracji nie jest natomiast uzależnione do tego, czy strona postępowania z możliwości udziału w postępowaniu skorzysta. Skarżący zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania oraz o przeprowadzeniu dowodu z wizji lokalnej, o czym świadczą zwrotne poświadczenia odbioru korespondencji podpisane przez skarżących. Nieuczestniczenie przez skarżących w czynnościach procesowych było ich wyborem i nie może obciążać organów administracji. Bezpodstawne jest twierdzenie skarżących, iż wykonanie zdjęć należącej do nich nieruchomości było bezprawne. Czynność ta wykonana została podczas wizji lokalnej, do czego pracownicy organu administracji byli uprawnieni. Jej celem było udokumentowanie wyników tej wizji. Zgoda skarżących na wykonanie zdjęć nie była wymagana. Twierdzenie skarżących, iż dokonane w trakcie wizji pomiary są niezgodne z aktualnym stanem faktycznym, jest twierdzeniem gołosłownym i nieuzasadniony. Skarżący nie przedstawiają żadnych dowodów, które przynajmniej twierdzenie to by uprawdopodabniałyby. Dowolne i niczym nieuzasadnione jest też twierdzenie skarżących, iż organ administracji nie miały podstaw do wydania decyzji administracyjnej, tylko do pouczenia skarżących o obowiązku wynikającym z przepisów prawa. Stwierdzenie, czy skarżący wykorzystali odpad zawierający azbest do budowy ogrodzenia wymaga poczynienia ustaleń faktycznych. Dokonanie tych ustaleń ma miejsce w toku postępowania administracyjnego. Rezultatem tego postępowania jest decyzja administracyjna, w której organ administracji przedstawia swoje stanowisko i które to stanowisko strona postępowania może kwestionować, wykorzystując środki Sygn. akt IV SA/Wa 957/10 zaskarżenia. Podstawa prawna wydania decyzji została wskazana w jej treści i jest nią art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach. Odnośnie do wniosku skarżących o zasądzenie na ich rzecz odszkodowania w kwocie 5000 zł stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do wydawania rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest także uprawniony do karania organów administracji. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.