IV SA/Wa 957/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: oddalić wniosek. S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], w której utrzymana w mocy została decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. W skardze wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wykonanie decyzji spowoduje niemożliwe do odwrócenia skutki, ponieważ zostanie on wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jego zdrowie i życie będą zagrożone. Zobowiązanie skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utrudni sądową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Wykonanie decyzji może prowadzić do naruszenia praw człowieka, dlatego powinno nastąpić dopiero po wyczerpaniu środków ochrony prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji czy postanowienia. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Powyższy przepis zawiera dwie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, mianowicie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog tych przesłanek jest więc zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia Sąd nie bada zasadności samej skargi. Z treści powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że to strona, która żąda "ochrony tymczasowej" jest zobowiązana do wskazania przesłanek jej zastosowania. Oczywiście, na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia sąd powinien wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności, jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek przyczyn mających uzasadniać wstrzymanie wykonania i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia nie stanowi wymogu formalnego, lecz jest materialnoprawną argumentacją wniosku. Dlatego treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia, natomiast jest oceniana z punktu widzenia zasadności wniosku. Cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.)], lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). W podobnym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniach z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1384/14 oraz z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15. Z kolei stanowisko przeciwne zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OZ 65/15, z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 218/15. Sąd, rozpatrując przedmiotową sprawę, przychyla się do stanowiska, że zaskarżona decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącego. Nie ma zatem prawnej możliwości wstrzymania wykonania wydalenia skarżącego czy nawet zobowiązania do powrotu, gdy przedmiotem postępowania jest decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż wystąpienie ewentualnych konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana w przyszłości. Skarżący nie przedstawił innych argumentów, które nie odnosiłyby się do skutków zaskarżonej decyzji. Tym samym skarżący nie uzasadnił swojego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Argumenty przywoływane w uzasadnieniu zarzutów skargi w żaden sposób nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania aktu, nie wskazują też, by okoliczności sprawy mogły spowodować zaistnienie ustawowej przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dodatkowo należy zauważyć, że zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania aktu nie może być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, sprowadzającą się do przedsądu. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje także bez wpływu na sądową kontrolę jej legalności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.