IV SA/Wa 96/20
WyrokWSA w Warszawie2020-09-04
Skład orzekający: Kaja Angerman, Katarzyna Golat, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji o warunkach zabudowy dla elektrowni wiatrowej, opierając się na zmianie przepisów prawa materialnego (wejście w życie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych)?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze, ponieważ wejście w życie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych spowodowało, że lokalizacja elektrowni wiatrowych może następować wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia wydanie decyzji o warunkach zabudowy, co czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić nowy stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji odwoławczej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy turbiny wiatrowej. SKO umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w związku z wejściem w życie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, która wymaga lokalizacji takich inwestycji wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stowarzyszenie kwestionowało prawidłowość umorzenia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 104, art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), określanej dalej jako k.p.a., po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia "[...]" w [...] (określanego dalej jako strona skarżąca), od decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], znak [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie turbiny wiatrowej o numerze [...], wraz z urządzeniami towarzyszącymi (przyłącze energetyczne 30 kV i przyłącze światłowodowe) oraz terenami utwardzonymi (plac serwisowy i droga dojazdowa i zjazd), przewidzianej do realizacji na działkach o nr ewidencyjnych gruntów [...], [...] i [...] w obrębie miejscowości [...], gmina [...], umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że wnioskiem z dnia 11 lutego 2015 r. [...] Sp. z o.o., wystąpiła do Wójta Gminy [...] o ustalenie warunków zabudowy dla budowy turbiny wiatrowej o numerze [...], wraz z urządzeniami towarzyszącymi (przyłącze energetyczne 30 kV i przyłącze światłowodowe) oraz terenami utwardzonymi (plac serwisowy, droga dojazdowa i zjazd) na działkach nr [...], [...], [...], położonych w miejscowości [...], gmina [...].
W dniu 15 kwietnia 2015 r. do akt sprawy wpłynął wniosek z dnia 13 kwietnia 2015 r. Stowarzyszenia "[...]" o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Wójt Gminy [...] odmówił ww. Stowarzyszeniu dopuszczenia na prawach strony do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...], Wójt Gminy [...] ustalił warunki zabudowy dla inwestycji objętej wnioskiem.
Zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r., w ustawowym terminie, złożyło Stowarzyszenie "[...]".
W wyniku rozpoznania ww. zażalenia, SKO w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Kolegium złożyło Stowarzyszenie "[...]".
Wyrokiem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2967/15, WSA w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r wskazując, iż Stowarzyszenie wykazało interes społeczny w dopuszczeniu do udziału w postępowaniu.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. wyrok złożyła Spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r, sygn. akt II OSK 1306/16 oddalił skargę kasacyjną przesądzając, słuszność stanowiska Stowarzyszenie "[...]" wystarczająco wykazało istnienie interesu społecznego w dopuszczeniu do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
W dniu 13 listopada 2017 r. Stowarzyszenie "[...]", wystąpiło do Wójta Gminy [...] o rozpoznanie jego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., ustalającą warunki zabudowy dla działek nr: [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gmina [...], dla inwestycji polegającej na budowie turbiny wiatrowej o numerze [...], wraz z urządzeniami towarzyszącymi oraz terenami utwardzonymi. Ponadto, pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o doręczenie mu decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] maja 2015 r.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku Stowarzyszenia "[...]" z dnia 13 kwietnia 2015 r. o dopuszczenie na prawach strony do postępowania, toczącego się z wniosku [...] Sp. z o.o. o ustalenie warunków zabudowy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało na konieczność rozpoznania wniosku Stowarzyszenia.
Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka [...] Sp. z o.o., a wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r, sygn. akt IV SA/Wa 1784/18, WSA w Warszawie oddalił skargę. Skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Wójt Gminy [...] dopuścił do udziału w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie "[...]".
W dniu 2 stycznia 2019 r. organ i instancji doręczył Stowarzyszeniu "[...]" decyzję z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
W ustawowym terminie odwołanie od ww. decyzji złożyło Stowarzyszenie "[...]", zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 293, powoływana dalej jako "u.p.z.p."), poprzez brak zastosowania przywołanego przepisu w toku wydawania decyzji, co doprowadziło do wydania decyzji, która narusza istniejący na sąsiadujących terenach ład przestrzenny; 2. art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez brak zastosowania przywołanych przepisów i pominięcie analizy przesłanek, oznaczonych w tym przepisie, wynikających z obowiązku stosowania zasady "dobrego sąsiedztwa" w toku wydawania decyzji o warunkach zabudowy; 3. art. 61 ust. 2 u.p.z.p. poprzez błędne zakwalifikowanie wnioskowanej decyzji do urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu tego przepisu, który może być stosowany do urządzeń przesyłu energii, a nie jak w decyzji do wytwarzania energii, co w konsekwencji spowodowało błędne odstąpienie od weryfikacji przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p.; 4. art. 10 ust. 2a, w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez brak zastosowania tych przepisów i wydanie decyzji, mimo istnienia ustawowej delegacji w u.p.z.p. do oznaczenia wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszarów posadowienia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW; naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 10 § 1, w zw. z art. 78, 79, 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie Stowarzyszeniu czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy Stowarzyszenie dostatecznie udowodniło istniejący interes społeczny oraz zgodność wstąpienia Stowarzyszenia do postępowania z jego celami statutowymi. Mając na uwadze powyższe, odwołujące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych umorzenie postępowania, w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o odmowie wydania decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu 5 lutego 2019 r. wpłynął wniosek [...] Sp. z o.o. o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie z odwołania Stowarzyszenia "[...]" w [...], od przedmiotowej decyzji Wójta Gminy [...]. Jako podstawę zawieszenia postępowania wskazano konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, polegającego na rozstrzygnięciu skargi kasacyjnej Spółki od wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1784/18 oraz konieczność zbadania zgodności z Konstytucją RP ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach, w zakresie elektrowni wiatrowych, będącego przedmiotem toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach K 51/16 i K 54/16, tj. do czasu orzeczenia o zgodności z Konstytucją RP przepisów tej ustawy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło zawieszenia postępowania w sprawie.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odwołanie złożone przez Stowarzyszenie "[...]" nie zasługuje na uwzględnienie, zaś postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie należało, w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyć, jako bezprzedmiotowe.
SKO wskazało, ze decyzja, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), bo nie kształtuje żadnego stosunku prawnego, a jedynie znosi prowadzone postępowanie. Bezprzedmiotowość, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a. wiąże się bowiem z sytuacją braku któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Ta ostatnia może wiązać się z brakiem możliwości ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego, ze względu na brak przepisów prawa, stanowiących podstawę prawną do wydania merytorycznej decyzji, przy czym istotny jest stan prawny z chwili wydawania danej decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji organ administracji publicznej powinien umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe.
Okoliczności, stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w I instancji a rozpatrzeniem odwołania, zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego. Jeżeli zatem nowe przepisy nie dopuszczają możliwości wydania decyzji w sprawach określonego rodzaju, to organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie (wyrok SN z 7 maja 2002 r., III RN 59/01, OSNP 2003, nr 3, poz. 56; zob. także wyrok Sądu Antymonopolowego z 12 maja 1999 r., XVII Ama 3/99, "Wokanda" 2000, nr 11, s. 54, oraz W. Chróścielewski, Glosa do wyroku NSA z 23 listopada 1995 r.t SA/Kr 95/95, OSP 1997, nr 4, poz. 81), bądź też - w sytuacji, z którą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie - umorzyć postępowanie odwoławcze.
Dalej SKO w [...] zauważyło, iż przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, które pojawiły się na etapie postępowania odwoławczego, nie dają organowi II instancji podstaw do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w I instancji. W tej sytuacji powinno nastąpić umorzenie postępowania odwoławczego (teza druga wyroku NSA z 15 lutego 2002 r., IV SA 752/00, LEX nr 657365).
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, możliwe jest wydanie decyzji jedynie w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a to z uwagi na treść ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz. U. 2019, 654) - dalej u.i.e.w. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać daną sprawę w oparciu o stan prawny, obowiązujący na datę wydawania przez niego decyzji, stąd też zastosowanie znajdzie tu między innymi art. 14 ww. ustawy. Ustawodawca w treści tegoż przepisu postanowił: "1. Postępowania w przedmiocie wydania decyzji WZ, dotyczące budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy prowadzi się przez 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów dotychczasowych. 2. Postępowania w przedmiocie wydania decyzji WZ, dotyczące budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych przez 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. 3. W przypadku decyzji WZ wydanej na podstawie postępowań, o których mowa w ust. 1 i 2, przesłanki odmowy przez organ administracji architektoniczno-budowlanej wydania pozwolenia na budowę lub, w przypadku zgłoszenia, wniesienia sprzeciwu, nie stanowi fakt, iż inwestycja ta nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4. 4. Decyzje WZ dotyczące budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, zachowują moc. 5. Postępowania w przedmiocie wydania decyzji WZ, dotyczące elektrowni wiatrowych, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy umarza się. 6. Decyzje WZ dotyczące elektrowni wiatrowych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy tracą moc, chyba że przed dniem wejścia w życie ustawy wobec inwestycji nimi objętych wszczęto postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. 7. Utrata mocy decyzji, o których mowa w ust. 6, nie wymaga stwierdzenia ich wygaśnięcia w trybie określonym w art. 162 Kodeksu postępowania administracyjnego". Ponadto na uwagę zasługuje art. 3 ustawy, w którym wskazano, iż lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 oraz z 2019 r., poz. 60), zwanego dalej "planem miejscowym".
Zwrot "wyłącznie", użyty przez ustawodawcę w treści art. 3 ustawy – w ocenie SKO - oznacza, iż w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwa lokalizacja elektrowni wiatrowej w oparciu o decyzję w warunkach zabudowy. Potwierdza to treść przepisów przejściowych do ustawy z 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. W ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych brak jest przepisu przejściowego, z którego by wynikało, iż do wniosków o wydanie warunków zabudowy, złożonych (wniesionych) przed dniem w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczas obowiązujące. Ustawodawca w art. 3 i art. 14 ust. 5 ustawy wprost wykluczył możliwość rozstrzygania o lokalizacji elektrowni wiatrowych w drodze decyzji administracyjnych.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Po 173/17, od dnia 16 lipca 2016 r. brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji o warunkach zabudowy, dotyczącej elektrowni wiatrowych. Od tej daty brak jest zatem podstawy do wszczynania postępowań administracyjnych w tych sprawach, a wszczęte postępowania podlegają umorzeniu jako bezprzedmiotowe, bowiem nie mogą się zakończyć wydaniem decyzji merytorycznej (ustalającej lub odmawiającej ustalenia warunków zabudowy). Taka decyzja merytoryczna obarczona byłaby istotną wadą, o której mowa w ar 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem prowadzonym przed organem odwoławczym, a zatem z postępowaniem drugoinstancyjnym. Doszło do niego w wyniku dopuszczenia do udziału w sprawie Stowarzyszenia "[...]" na mocy postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., którym Wójt Gminy [...] dopuścił do udziału w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie "[...]". Ww. postanowienie nie zostało wydane w toku procedowania sprawy przed organem I instancji, a już po rozstrzygnięciu przez ten organ sprawy co do Istoty i uzyskaniu przez decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie turbiny wiatrowej o numerze [...] wraz z urządzeniami towarzyszącymi (przyłącze energetyczne 30 kV i przyłącze światłowodowe) oraz terenami utwardzonymi (plac serwisowy i droga dojazdowa I zjazd), przewidzianej do realizacji na działkach o nr ewidencyjnych gruntów [...], [...] i [...] w obrębie miejscowości [...], gmina [...], przymiotu ostateczności. Postanowienie o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w sprawie zostało wydane w następstwie rozstrzygnięć zapadłych przez sądami administracyjnymi w tej sprawie - w wyroku z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2967/15, WSA w Warszawie podniósł, iż Stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego w dopuszczeniu do udziału w postępowaniu; NSA wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1306/16 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku wskazując, iż słusznie wskazał Sąd I instancji, że Stowarzyszenie "[...]" wystarczająco wykazało istnienie interesu społecznego. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do formalnie ostatecznie zakończonego postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a następnie doręczenie Stowarzyszeniu decyzji spowodowało, iż dla Stowarzyszenia otworzył się termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...], a w stosunku do tegoż Stowarzyszenia decyzja ta utraciła przymiot ostateczności.
Dalej Kolegium wyjaśniło, że w dniu złożenia przez Spółkę wniosku o wydanie warunków zabudowy dla opisanej wyżej inwestycji, dotyczącej elektrowni wiatrowej, obowiązywały przepisy, przewidujące rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji administracyjnej (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). Niemniej po 16 lipca 2016 r. możliwość tak upadła, a w ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych brak jest przepisu przejściowego, z którego by wynikało, iż do wniosków o wydanie warunków zabudowy złożonych (wniesionych) przed dniem w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczas obowiązujące. Jak zaznaczono wyżej, ustawodawca wart. 3 i art. 14 ust. 5 ustawy wprost wykluczył możliwość rozstrzygania o lokalizacji elektrowni wiatrowych w drodze decyzji administracyjnych, a wszczęte i niezakończone przed 16 lipca 2016 r. postępowania w tym przedmiocie podlegają umorzeniu. Zatem na dzień złożenia wniosku oraz uzyskania przez wydaną w sprawie decyzję przymiotu ostateczności obowiązywały przepisy legitymujące organy do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy u.p.z.p.
Na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] przed dniem 16 lipca 2016 r. zostało zainicjowane postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę, w związku z czym decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocy prawa (art. 14 ust. 6 i 7), nadto decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana, zgodnie z pismem Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.
SKO wywodziło, że skoro zaś postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie wynikło z postępowania wpadkowego, brak jest podstawy prawnej do rozstrzygnięcia żądania Stowarzyszenia w formie decyzji administracyjnej, prowadzenie postępowania byłoby bezprzedmiotowe, bowiem nie mogłoby się ono zakończyć rozstrzygnięciem merytorycznym sprawy, gdyż ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych nie dopuszcza obecnie rozpoznawania tego rodzaju spraw w toku postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy. Odwołanie Stowarzyszenia podlega formalnemu rozpoznaniu, decyzji Wójta Gminy [...] nie można natomiast wzruszyć, gdyż nie pozwalają na to obecnie obowiązujące przepisy, których brzmienie organ odwoławczy musi uwzględniać na datę rozpoznawania sprawy.
SKO odwołało się do wyroku NSA z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 775/15, w którym Sąd wskazał, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest warunkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę jest związany decyzją o warunkach zabudowy (art. 55 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem inwestora jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy przed podjęciem działań polegających na zmianie zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy. Wymóg dołączenia do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę decyzji o warunkach zabudowy nie jest tylko wymogiem o charakterze formalnym. Wprawdzie dołączenie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu warunkuje formalną poprawność wniosku o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane), jednak uprzednie wydanie omawianej decyzji jest materialne - prawną przesłanką ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę. Decyzja o warunkach zabudowy określa bowiem dopuszczalność danego zamierzenia inwestycyjnego z punktu widzenia ładu przestrzennego. Konstrukcja procesu inwestycyjnego, zakładająca że wydanie pozwolenia na budowę musi być poprzedzone ustaleniem warunków zagospodarowania przeznaczonego pod daną inwestycję terenu przesądza o tym, że w chwili wydawania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę decyzja ustalająca warunki zagospodarowania musi być ostateczna. Tylko decyzja posiadająca taki walor wywołuje bowiem trwałe skutki prawne w zakresie rozstrzyganych tą decyzją zagadnień. Powyższe oznacza, że przez sformułowanie użyte w art. 14 ust. 6 u.i.e.w. z dnia 20 maja 2016 r. "decyzje WZ dotyczące elektrowni wiatrowych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy" należy rozumieć wyłącznie ostateczne decyzje w przedmiocie warunków zabudowy, które to decyzje wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nie tracą mocy, o ile przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. Użycie przez ustawodawcę w art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. sformułowania, iż decyzje tracą moc wyraźnie wskazuje, iż odnosi się ono co do zasady do decyzji ostatecznych, albowiem tylko takie decyzje definitywnie kształtują sytuację prawną stron postępowania administracyjnego, a na tym właśnie polega moc decyzji administracyjnej.
Nadto SKO podkreśliło, że NSA w wyroku z dnia 15 marca 2018 r, sygn. akt II OSK 2305/17, a mianowicie: "w świetle powołanej regulacji, od dnia 16 lipca 2016 r. brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji o warunkach zabudowy, dotyczącej elektrowni wiatrowych. Od tej daty brak jest zatem podstawy do wszczynania postępowań administracyjnych w tych sprawach, a wszczęte postępowania - jak w przypadku przedmiotowej sprawy - podlegają umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Decyzja merytoryczna byłaby zaś obarczona istotną wadą, o której mowa w ar 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podnoszony więc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 14 ust. 5 nie był zasadny". Skoro zatem decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie turbiny wiatrowej stała się ostateczna przed dniem 16 lipca 2016 r. i również przed tą datą zainicjowano postępowanie w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę, a tylko na skutek postępowania wpadkowego podlegała doręczeniu Stowarzyszeniu "[...]", to zdaniem organu odwoławczego, w związku z brzmieniem przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych nie jest dopuszczalne wydanie jakiejkolwiek merytorycznej decyzji w sprawie. Stąd też postępowanie odwoławcze należało umorzyć na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stowarzyszenie "[...]" w skardze, wywiedzionej dnia 28 czerwca 2019 r. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdy tymczasem prawidłowym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie powinno być zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w konsekwencji wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie w i instancji;
b) art. 138 § 1 pkt 3, w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe stwierdzenie zaistnienia w niniejszej sprawie administracyjnej przesłanek do umorzenia postępowania odwoławczego, które mogłyby wyniknąć wyłącznie z cofnięcia odwołania lub utraty przez wnoszącego odwołanie przymiotu strony postępowania odwoławczego, natomiast w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania wynika ze zmiany przepisów prawa, skutkującej odpadnięciem podstawy prawnej wydania decyzji WZ, co w konsekwencji potwierdza zasadność wniosku o wydanie przez SKO decyzji, uchylającej decyzję WZ i umarzającej postępowanie w I instancji;
c) art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i na skutek umorzenia postępowania odwoławczego bez merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji WZ naruszenie naczelnej zasady kpa dwuinstancyjności postępowań;
d) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., w zw. z art. 8 § 2 k.p.a., wskutek naruszenia zasady umacniania zaufania do organów administracji publicznej, polegającej na umorzeniu postępowania, bez merytorycznego rozpoznania odwołania i tym samym odmowie Skarżącej realizacji prawa do uczestniczenia i zaskarżenia decyzji WZ, pomimo iż na wcześniejszym etapie sprawy w toku postępowania incydentalnego o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji WZ, zarówno NSA, jak i WSA w Warszawie bezwarunkowo potwierdziły zasadność wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu;
e) art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. u.i.e.w. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż postępowanie dotyczące wydania decyzji WZ przed wejściem w życie niniejszego przepisu zostało ostatecznie zakończone, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia odnosi się do całej sprawy administracyjnej, obejmującej postępowanie główne, jak i postępowania wpadkowe, dotyczące dopuszczenia do udziału uczestnika postępowania;
f) art. 14 ust. 6 u.i.e.w., poprzez przyjęcie rzeczonej normy za podstawę rozstrzygnięcia, gdy tymczasem wobec utraty przez decyzję WZ prymatu ostateczności, ewentualne zastosowanie powinien znaleźć art. 14 ust. 5 Uiew;
g) art. 14 ust. 6 u.i.e.w., art. 138 § 1 pkt 3 Kpa poprzez przyjęcie, iż warunkiem zgodności z prawem decyzji o warunkach zabudowy i pozostawianiem rozstrzygnięcia w obrocie prawnym miałaby być wyłącznie okoliczność późniejszego wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, bez zważenia na ewentualne wady prawne, jakimi jest dotknięta decyzja o warunkach zabudowy, wynikającymi z faktu wydania decyzji WZ z pominięciem uprawnionych uczestników postępowania;
h) art. 14 ust. 5 u.i.e.w., w zw. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez dokonanie wykładni rzeczonej normy, której wynik narusza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania w taki sposób, iż Skarżący - uczestnik postępowania w zakresie wydania decyzji WZ nie tylko nie miał możliwości uczestnictwa w postępowaniu I - instancyjnym, a także pozbawiony jest prawa do kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia, co
stanowi rażące naruszenia gwarancji konstytucyjnej wynikającej z art. 78 Konstytucji RP;
Skarżąca podniosła ponadto, że doszło do naruszenia prawa materialnego:
a) art. 3 u.i.e.w., poprzez brak zastosowania i w konsekwencji odstąpienie od generalnej zasady ustanowionej przepisami Uiew, iż elektrownie wiatrowe powinny być lokalizowane według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie decyzji o warunkach zabudowy;
b) art. 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.z.p. wskutek braku zastosowania przywołanego przepisu w toku wydawania decyzji WZ, co doprowadziło do wydania decyzji, która jest niezgodna z naczelną zasadą planowania i gospodarowania przestrzennego w taki sposób, w jaki oznaczone w decyzji przeznaczenie terenów narusza istniejący na sąsiadujących terenach ład przestrzenny;
c) art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez brak zastosowania przywołanych przepisów i pominięcie w toku wydawania decyzji WZ analizy przesłanek oznaczonych w tym przepisie, wynikających z obowiązku stosowania zasady "dobrego sąsiedztwa" w toku wydawania decyzji o warunkach zabudowy;
d) art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w wyniku błędnego zakwalifikowania wnioskowanej inwestycji: budowa turbiny wiatrowej [...]" o mocy do 4500 kW, wraz z urządzeniami towarzyszącymi i terenami utwardzonymi do urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu przywołanego przepisu, który może być stosowany do urządzeń przesyłu energii, a nie jak w przypadku decyzji WZ wytwarzania energii, co w konsekwencji spowodowało błędne odstąpienie od weryfikacji przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p.;
e) art. 10 ust. 2a, w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez brak zastosowania tych przepisów i wydanie decyzji WZ, mimo istnienia ustawowej delegacji w u.p.z.p. do oznaczania wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszarów posadowienia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW.
W oparciu o przytoczone wyżej zarzuty wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Spór w sprawie odnosi się do sposobu wykładni przepisów intertemporalnych, dotyczących lokalizowania elektrowni wiatrowych.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja ustalająca warunki zabudowy do czasu wejścia w życie powoływanej wcześniej ustawy o elektrowniach wiatrowych (tj. do 16 lipca 2016 r.) korzystała z domniemania ostateczności, co pozwoliło inwestorowi na złożenie wniosku o wydanie decyzji budowlanej przez organ architektoniczno-budowlany. Ten fakt, niesporny między stronami, wywiera z kolei wpływ na uznania zaskarżonego rozstrzygnięcia za zasadne. Sąd aprobuje stanowisko organu odwoławczego, że możliwe było wydanie decyzji, jedynie w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a to z uwagi na treść powoływanej wcześniej ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Rozpoczynając zatem od kwestii ogólnych, dotyczących wykładni celowościowej tychże przepisów, Sąd zauważa, że w piśmiennictwie wskazano, że "Konstrukcja systemu planowania przestrzennego określa identyfikacja podstawowych jego elementów, relacji zachodzących między nimi oraz sposoby funkcjonowania systemu jako całości. Wyróżnikiem elementów systemu jest specyfika planowania przestrzennego dla każdego poziomu samorządowej administracji terytorialnej oraz administracji rządowej na szczeblu centralnym. Cechą charakterystyczną podziału jest zróżnicowanie poszczególnych poziomów pod względem agregacji i szczegółowości problematyki" (zob. A. Potoczek, Polityka regionalna i gospodarka przestrzenna, Toruń 2003, s. 262.).
Konsekwencją przyjęcia takiego założenia jest określenie przedmiotu u.i.e.w., określonego w art. 1 ust. 1. Są nim warunki i tryb lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych oraz warunki lokalizacji elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie istniejącej albo planowanej zabudowy mieszkaniowej.
Zgodnie z nową, ważką dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 u.i.e.w., lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje tylko (wyłącznie) na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Z treści zasady wyrażonej w art. 3 u.i.e.w. wynika wprost obowiązek lokalizacji elektrowni wiatrowej na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
NSA w wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (II OSK 926/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA) wyjaśnił, że zasada lokalizacji elektrowni wiatrowej wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uzupełnia katalog zasad ogólnych planowania i zagospodarowania przestrzennego, uregulowanych w przepisach u.p.z.p. NSA zaaprobował wyrażany w piśmiennictwie pogląd, zgodnie z którym przepisy u.i.e.w. stanowią materialne prawo administracyjne będące jednocześnie lex specialis, w stosunku do ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawa nosi też znamiona tzw. specustawy (ustawy odnoszącej się w sposób szczególny do zasad przygotowania i realizacji inwestycji w danym zakresie. W piśmiennictwie wskazano również, że wejście w życie u.i.e.w. wprowadza zasadę lokalizacji elektrowni wiatrowych wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. M. Przybylska, Prawne uwarunkowania lokalizacji elektrowni wiatrowych – uwagi de lege lata po wejściu w życie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, ST 2017, nr 11, s. 26). Z zasady tej wynika wprost obowiązek prawny skierowany do organu uchwalającego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Argumentacja przedstawiona przez skarżącą podtrzymałaby – bez podstawy prawnej – dotychczasowy sposób wydania decyzji w przedmiocie lokalizowania elektrowni wiatrowych, powodując sprzeczność z założenie ustawodawcy. Od dnia wejścia w życie u.i.e.w. powstał bowiem zakaz lokalizowania elektrowni wiatrowych na podstawie decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z art. 14 ust. 5 u.i.e.w., postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy, dotyczące elektrowni wiatrowych, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy umarza się. Wejście w życie u.i.e.w. spowodowało, że organy są zobowiązane do jej bieżącego zastosowania i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie przepisów tego aktu prawnego. Według NSA, "Przyczyny, dla których niniejsza sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła w trakcie jej toku charakter sprawy administracyjnej wynikły z woli ustawodawcy, który w art. 3 ww. ustawy przyjął, że lokalizacja elektrowni wiatrowych począwszy od dnia 16 lipca 2016 r. następuje wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Znaczenie zwrotu "wyłącznie" w kontekście przyjętej regulacji oznacza, że w przypadku barku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwa lokalizacja elektrowni wiatrowej w oparciu o decyzję w warunkach zabudowy" (zob. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. II OSK 2305/17, LEX nr 2497787).
Nie jest prawidłowo wykładnia skarżącej dotycząca jej uprawnień, jako strony w postępowania. Nie mogą one być realizowane wbrew obowiązującym przepisom prawa. Prawa procesowe strony są pochodną postępowania, dla którego, z uwagi na przywołane wcześniej przepisy, ipso iure nie przewidziano podstawy prawnej. Skarżąca nie może się na uprawnienia więc skutecznie powoływać. Wynika to również z faktu, że uprawnienia powstały w związku z wcześniej powoływanymi wyrokami, które - jako uchylające – a nie stwierdzające nieważność, wywierają skutek ex nunc.
Odnośnie do przepisów przejściowych Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych sformułowano zasady, dotyczące zagadnień intertemporalnych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał na potrzebę uwzględniania trzech zasad, dotyczących rozstrzygnięcia kwestii intertemporalnych w procesie stosowania prawa. Mają one zastosowanie zarówno do sytuacji, w której ustawodawca nie zajął stanowiska co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń, mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, jak i do sytuacji gdy ustawodawca te kwestie rozstrzygnął. Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych w procesie stosowania prawa może polegać na przyjęciu jednej z trzech zasad: 1) zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wszelkie zdarzenia z przeszłości); 2) zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; 3) zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa, pozostawia się zainteresowanym podmiotom (zob. wyrok NSA z 18 marca 2016 r., sygn. II OSK 1452/14, CBOSA).
W piśmiennictwie zwrócono także uwagę na metodę, która polega na ustanawianiu przez prawodawcę specjalnych przepisów przejściowych, które powinny być stosowane do spraw z elementem dawnym (J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretyczno-prawne, Poznań 2000, s. 62).
Skoro przepisy u.i.e.w. tej kwestii wyraźnie nie regulują, należy przyjąć zasadę bezpośredniego zastosowania nowej ustawy. Przepisy u.i.e.w. będą zatem miały zastosowanie do zdarzeń, stosunków prawnych czy stanów zarówno powstałych po dniu jej wejścia w życie, jak też do tych które co prawda miały miejsce wcześniej, ale trwają dalej, a więc nie zostały zamknięte w przeszłości.
Wskazać należy, że wybór lokalizacji elektrowni wiatrowej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ma doniosłe znaczenie i pociąga za sobą wiele różnorodnych oraz długotrwałych skutków prawnych. Lokalizacja farmy wiatrowej ma ponadto wpływ na otoczenie jej funkcjonowania. Cechą charakterystyczną wyboru lokalizacji elektrowni wiatrowej jest długotrwałość skutków, jakie powstają oraz trudność ich poprawienia w trakcie jej eksploatacji. Wybór lokalizacji elektrowni wiatrowej powinien zatem uwzględniać różnorodne przesłanki prawne i ekonomiczne, a także środowiskowe i społeczne. Lokalizacja elektrowni wiatrowej ze względu na wielość skutków, ich różnorodność i długotrwałość oraz brak jednoznacznego rachunku korzyści oraz ujemnych skutków danej lokalizacji powoduje konieczność uwzględnienia przepisów u.i.e.w.
Celem zasady zachowania minimalnej odległości uregulowanej w art. 4 u.i.e.w. jest zapewnienie, aby elektrownia wiatrowa nie stwarzała zagrożenia w postaci negatywnego oddziaływania na budynek mieszkalny, budynek o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa, formy ochrony przyrody i leśne kompleksy promocyjne. Dotyczy to w szczególności emisji powodowanej przez instalację jaką jest elektrownia wiatrowa. Zasada odległościowa ma zasadniczo zapobiec takim problemom, jak zajmowanie przez elektrownie wiatrowe gruntów najlepszych klas bonitacyjnych, sytuowanie ich zbyt blisko zabudowań i w związku z tym niedostatecznego uwzględniania wpływu "wiatraków" na zdrowie mieszkańców oraz ich negatywnego wpływu na krajobraz (zob. M. Przybylska, Zasada odległościowa w procesie inwestycyjnym elektrowni wiatrowej i zabudowy mieszkaniowej a działania organów samorządowych, PiP 2018 nr 4, s. 101).
Sąd orzekający w tym składzie podziela pogląd, wyrażony w cytowanym wyżej wyroku NSA z 15 marca 2018 r., sygn. II OSK 2305/17 według którego "od dnia 16 lipca 2016 r. brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej elektrowni wiatrowych. Od tej daty brak jest zatem podstawy do wszczynania postępowań administracyjnych w tych sprawach, a wszczęte postępowania" (...) podlegają umorzeniu jako bezprzedmiotowe".
Organ administracyjny I instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego (por. uzasadnienie uchwały NSA z 18 stycznia 1998 r. OPK 38/97, CBOSA).
Zgodnie z przywołanym wcześniej art. 14 ww. ustawy, postępowania w przedmiocie wydania decyzji WZ, dotyczące elektrowni wiatrowych, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy umarza się. Decyzje WZ odnoszące się do elektrowni wiatrowych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy tracą moc, chyba że przed dniem wejścia w życie ustawy wobec inwestycji nimi objętych wszczęto postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. Ponadto Sąd przypomina, w czym była mowa wcześniej, że stosownie do art. 3 ustawy, w którym wskazano, iż lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym".
W rozpatrywanej sprawie skutkuje to koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego.
Jak słusznie wywodził organ, zaszła tu bowiem przeszkoda do jego prowadzenia, w postaci odpadnięcia podstawy prawnej. Skoro bowiem ustawodawca zadecydował, że kwestie dotyczące elektrowni, będę rozpatrywane w innym trybie, to postępowanie toczące się w dotychczasowym, nie może – zgodnie z zasadą praworządności, zakładającą zakaz domniemywania kompetencji i działania bez podstawy prawnej – być kontynuowane.
Należy podkreślić, że ustawodawca nie uczynił to żadnego wyłomu, dla stowarzyszeń, przeciwnie o pewnej tendencji odwrotnej mogą świadczyć kolejne nowelizacje ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.), co może mieć dodatkowe, systemowe znaczenie.
Tym samym za niezasadne Sąd uznał podnoszone przez Skarżącą w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Za nieuzasadnione Sąd uznał również zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta bowiem nie stanowiła podstawy wydania zaskarżonego orzeczenia. Rozstrzygnięcie, które przez Kolegium zostało wydane było rozstrzygnięciem proceduralnym, a nie merytorycznym. Tym samym organ nie mógł naruszyć przepisów wskazanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani innych przepisów materialnoprawnych, skoro ich nie stosował w sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło