IV SA/Wa 960/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. P. z dnia 21 grudnia 2015 r. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2015 r. w przedmiotowej sprawie ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] pełnomocnikiem strony wyznaczyła radcę prawnego M. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 960/15 oddalił skargę T. M. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. przyznał radcy prawnemu M. P. kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. Wyznaczony pełnomocnik wniósł o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono mu 20 listopada 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 94 akt sprawy). W dniu 23 grudnia 2015 r. radca prawny M. P. złożył do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 października 2015 r. Jednocześnie zwrócił się o przyznanie kosztów sporządzenia rzeczonej opinii, oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości, ani w części. W piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r. wezwano wyznaczonego pełnomocnika do wykazania w terminie 7 dni, że sporządzona przez niego opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przekazana skarżącej. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 3 lutego 2016 r., radca prawny M. P. stwierdził, że przed wejściem w życie (15 sierpnia 2015 r.) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która znowelizowała m.in. art. 177 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opinia o braku podstawo do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo że występowała w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jednak nie była obarczona żadnymi wymogami formalnymi, w tym terminem do jej wniesienia. Ponieważ skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., to w ocenie pełnomocnika, nie był on zobowiązany do wykazania, że sporządzona przez niego opinia została doręczona skarżącej. Radca prawny M. P. dołączył do pisma z dnia 3 lutego 2016 r. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię potwierdzenia nadania opinii na adres skarżącej w dniu 2 lutego 2016 r. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wniosek radcy prawnego M. P. obejmuje przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2015 r. Ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 24 lutego 2015 r., to znajduje w niej zastosowanie art. 177 § 4 ppsa w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej przez art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r., poz. 658), co wynika z art. 2 tej ustawy. Wyznaczony pełnomocnik nie był zatem zobowiązany do złożenia w Sądzie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, wraz z odpisem tej opinii dla strony. Niemniej jednak należy wskazać, że treść art. 250 § 1 ppsa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił takiej pomocy. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar. Jeżeli pomoc prawna polega na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to opinia taka powinna być sporządzona, a także przedstawiona stronie niezwłocznie tak, aby umożliwić jej podjęcie czynności zmierzających do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Opinia, o jakiej mowa, powinna być sporządzona i przekazana stronie najdalej w terminie odpowiadającym terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 910/08. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik zobowiązany jest natomiast wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93). Jak tymczasem wynika z akt przedmiotowej sprawy opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2015 r. została sporządzona 21 grudnia 2015 r., zatem w ostatnim dniu terminu przewidzianego na wniesienie skargi kasacyjnej. Wyznaczony pełnomocnik nie przekazał jej jednak niezwłocznie skarżącej. Przesyłkę pocztową zawierającą rzeczoną opinię oddał w urzędzie pocztowym dopiero 2 lutego 2016 r., zatem prawie półtora miesiąca po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, kwestionując zarazem obowiązek wykazania tej okoliczności na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomocy prawną. Przekazanie stronie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z prawie półtoramiesięcznym opóźnieniem nie może być uznane za udzielenie stronie rzeczywistej pomocy prawnej, ponieważ pozbawia ją realnej możliwości oceny sytuacji procesowej i podjęcia działań zmierzających do zabezpieczenia jej praw. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.