IV SA/Wa 961/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 24 lutego 2015 r. P. M. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania P. M., urodzonemu [...] czerwca 1959 r. w [...], obywatelowi [...], narodowości [...], statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i nie udzielającej zgody na pobyt tolerowany. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ skutki prawne z jakimi wiązałoby się niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sprowadziłoby na skarżącego bezpośrednie niebezpieczeństwo w kraju pochodzenia represjom odpowiadającym prześladowaniu, poważnej krzywdzie albo nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu, co w ocenie skarżącego w pełni odpowiada przesłance zagrożenia wyrządzeniem znacznej szkody. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że na skutek wydalenia go z terytorium RP nie pozostawałby wówczas pod jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej i znajdowałby się na obszarze państwa, w którym doświadczał i najprawdopodobniej nadal doświadczałby represji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Wstrzymaniu wykonania podlegają decyzje, które nadają się do wykonania i mogą być wykonywane, zwłaszcza w trybie egzekucji. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Tymczasem zaskarżona decyzja nie ma takiego charakteru. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdzającej, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielnie zgody na pobyt tolerowany. Decyzją tą nie orzeczono zatem o wydaleniu skarżącego z terytorium Polski. Skarżący, składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, był świadomy tego, że zaskarżona decyzja nie orzeka o jego wydaleniu z terytorium Polski. Skarżący nie przytoczył żadnych takich okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, że wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Zauważyć trzeba, że stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 z późn. zm.) cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Pomimo, że mocą art. 514 ust. 2 pkt 2 tej ustawy w decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany kończącej postępowanie wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończone do tego dnia decyzją ostateczną nie orzeka się o wydaleniu, to skutek tej decyzji polegający na nałożeniu na cudzoziemca obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni jest analogiczny do skutków ostatecznych decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy wydawanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 z późn. zm.), w brzmieniu przed zmianami dokonanymi powołaną wyżej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Stosownie bowiem do treści art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tym brzmieniu integralną część decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy – w okolicznościach powołanych w treści wskazanego przepisu – stanowiło orzeczenie o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl natomiast art. 48 ust. 4 pkt 1 tej ustawy cudzoziemiec był obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy decyzja zawierała orzeczenie o wydaleniu. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). Dopiero ta decyzja nakłada na stronę obowiązek i podlega egzekucji, a więc może być wstrzymane jej wykonanie. Udzielenie ochrony tymczasowej nie jest natomiast możliwe w stosunku do decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy. Nie można przy tym antycypować ochrony, wstrzymując wykonanie decyzji już w tym postępowaniu. Ponadto, nie zasługuje na uwzględnienie argument, że należy wstrzymać wykonanie zaskarżonej obecnie decyzji, gdyż decyzja zobowiązująca do powrotu, wydana w przyszłości, może zostać wykonana przed zakończeniem jej kontroli przed sądem. Wskazać bowiem trzeba, że w celu uniknięcia takiego stanu rzeczy skarżący może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania tej w przyszłości wydanej decyzji do czasu zakończenia postępowania przed sądem. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż wystąpienie ewentualnych konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana w przyszłości. W tym tonie już wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach: z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1384/14 i z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 41/15 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – a wyrażone w nich stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Jeżeli natomiast pojawia się rozbieżność orzecznictwa w sądzie drugiej instancji i chwiejność poglądów, można wskazywać na możliwość wdrożenia procedury przewidzianej w art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Jednakże o rzeczywistej rozbieżności można mówić wówczas, gdy różne sposoby interpretacji dają się uzasadnić z jednostkową mocą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, LEX nr 229287). Przedstawione wyżej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie poruszonej problematyki, niezależnie od tego, że posiada walor ujednolicający orzecznictwo sądowoadministracyjne, dostrzega i chroni te wartości prawne, które w istocie stanowią motyw wniosku. Wyrazem przedstawionego kierunku orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest także niniejsze postanowienie. Wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia też ocena, która niedoprowadzenie do opuszczenia przez skarżącego terytorium Polski w drodze skorzystania z ochrony tymczasowej łączy z uznaniem, że standardy rzetelnej procedury i prawo do sądu wymagają osobistego uczestnictwa skarżącego jako strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze charakter postępowania przed sądem administracyjnym, w ramach którego w zasadzie nie ustala się faktów w sprawie, lecz zajmuje się wyłącznie kwestiami prawnymi, jak również okoliczność, że skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, nie można uznać, że ewentualna nieobecność skarżącego w postępowaniu ograniczy mu dostęp do sądu. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.