IV SA/Wa 964/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman,, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.),, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. znak [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. V., kuratora obywatela [...] - małoletniego A. V., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu małoletniego cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na: - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu; - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji na wypadek, jeżeli w terminie w niej określonym nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący: Kurator skarżącego – T. V. wjeżdżając wraz z rodziną na terytorium [...] w dniu [...] września 2013r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej m.in. skarżacemu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...].10.2013r. i [...] z dnia [...].11.2013 r. umorzył postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z faktem, iż zainteresowani nie stawili się w ośrodku dla cudzoziemców w terminie 2 dni od dnia przyjęcia wniosku przez organ przyjmujący wniosek. Jak potem ustalono - małoletni skarżący udał się wówczas wraz z bratem i Jego rodziną do [...] skąd w dniu [...] lutego 2014r. został przekazany do [...]. Po przekazaniu do [...] ww. decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania została uchylona a postępowanie w sprawie zostało podjęte na nowo. Decyzją z dnia [...].09.2015 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].02.2016 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji; skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie złożono. T. V., złożył w imieniu małoletniego A. V. kolejny (drugi) wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Decyzją nr [...] z dnia [...].01.2017 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Decyzją z dnia [...].07.2017r. [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy ww. decyzję Szefa do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W/w rozstrzygnięcie również nie zostało zaskarżone. W dniu [...] lipca 2017 r. został złożony kolejny (trzeci) wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w imieniu skarżącego. Przedmiotowe postępowanie jest aktualnie w toku. W dniu [...] września 2016r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] przeprowadzili wobec małoletniego A. V. kontrolę legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku której stwierdzono, że przebywa on na terytorium kraju bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na tym terytorium i pobytu na nim. W dniu [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 310 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania małoletniego cudzoziemca do powrotu. Tego samego dnia T. V. złożył w imieniu małoletniego cudzoziemca zeznania, oświadczając, iż skarżący przyjechał do [...] wraz z nim i jego rodziną, bez rodziców. Celem przyjazdu było złożenie przez cudzoziemców wniosków o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący przebywa cały czas pod opieką starszego brata, uczęszcza do szkoły podstawowej w [...]. Z zeznań złożonych przez T. V. wynika, że w [...] jego małoletni brat nie był prześladowany, nie grozi mu tam niebezpieczeństwo, nie był poddawany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Nie był również zmuszany do pracy, jak też pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego. W [...] nie jest zagrożone jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...].09.2016r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzjami z dnia [...].12.2016r. odpowiednio nr [...] i nr [...] orzekł o zobowiązaniu T. V. i jego rodziny do powrotu. Powyższe rozstrzygnięcia organu I instancji zostały utrzymane w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzjami z dnia [...].11.2017 r. (nr [...] - w sprawie E. K. wraz z małoletnimi dziećmi oraz [...] - w sprawie T. V.). W dniu [...] lipca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wydał decyzję nr [...] orzekającą o zobowiązaniu małoletniego A. V. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na: - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu; - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji na wypadek, jeżeli w terminie w niej określonym nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W dniu [...] lipca 2017r. kurator małoletniego cudzoziemca złożył odwołanie od powyższej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W treści ww. odwołaniu cudzoziemiec zarzucił organowi 1 instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia małoletniemu A. V. zgody na pobyt ze względów humanitarnych, bądź tolerowany; oraz przepisów prawa procesowego, tj.: - art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez dowolne uznanie, iż powrót do kraju pochodzenia jest możliwy wobec stwierdzenia, iż w sprawie brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, bądź pobyt tolerowany na terytorium RP; - art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez brak analizy ustawowych przesłanek dotyczących praw dziecka w rozumieniu Konwencji o prawach dziecka i brak uzasadnienia decyzji w tym zakresie, w szczególności mając na względzie fakt wieloletniego pobytu małoletniego na terytorium RP; - art. 7 i 77 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez niedokonanie analizy, na ile w sprawie małoletniego będą spełnione warunki, o których mowa w art. 332 ustawy o cudzoziemcach, tj. czy po powrocie do kraju pochodzenia będzie on znajdował się pod opieka rodziców, innych osób pełnoletnich lub instytucji opiekuńczych, zgodnie ze standardami określonymi w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...].07.2017 r. nr [...] Jako przesłankę zobowiązania do powrotu organ powołał treść art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach wskazując, że małoletni cudzoziemiec w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie nadania mu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany nie wykonał ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy, tj. do dnia [...].03.2016 r. nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności przesłanki udzielenia stronie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Z takim stanowiskiem nie zgodził się A. V. wnosząc - reprezentowany przez kuratora - skargę na w/w decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił jej: 1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. - naruszenie art.7 w zw. z art. 77§ 1 oraz 107§3 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia przesłanek z art. 332 ustawy o cudzoziemcach (opieka w kraju pochodzenia, podróż wraz z. opiekunem prawnym), w szczególności zaniechanie podjęcia prób kontaktu z przedstawicielami ustawowymi małoletniego A., jak i przesłuchanie kuratora i jego żony na okoliczności wskazane w tym przepisie, jak i poprzez zaniechanie poczynienia na ww. okoliczność ustaleń faktycznych. - naruszenie art. 8, 9 11 oraz 15 kpa poprzez, zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność przesłanek z art. 332 ustawy o cudzoziemcach i brak ustosunkowania się do nich w treści uzasadnienia decyzji, jakkolwiek przepisu lego dotyczyła powoływana przeze mnie argumentacja w odwołaniu od decyzji organu I instancji - naruszenia art. 7 w zw. art 77 § 1 oraz art. 84 § 1kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa dziecięcego na okoliczność wpływu ewentualnego powrotu tło kraju pochodzenia na stan psychofizyczny małoletniego, podczas gdy jest tu okoliczność istotna w sprawie, wymagająca wiadomości specjalnych, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania mnie oraz mojej małżonki na okoliczność integracji skarżącego z polskim społeczeństwem - naruszenia art. 7 w zw. z art. 77§ 1 oraz 78§ 1 kpa oraz 15 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jakkolwiek był on powołany w treści odwołania od decyzji organu I instancji na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy, na tezę dowodową korzystną dla strony, podczas gdy organ przyjął tezę odmienną W związku z powyższymi naruszeniami skarżący reprezentowany przez kuratora wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tj.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (j.t.Dz.U. z 2017r. poz.2206 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec: a) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2, albo b) przebywa w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...].09.2015r. odmówił nadania małoletniemu skarżącemu statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i nie udzielił zgody na pobyt tolerowany, a Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].02.2016r. nr [...] utrzymała w mocy w/w rozstrzygnięcie, które nie zostało dotąd uchylone. Powyższa decyzja nie została wzruszona w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w inny przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego sposob. Przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy została zatem prawidłowo przywołana przez orzekające w sprawie organy. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 302 ust. 1 w/w ustawy tj. "Decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy..." podjęcie rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji jest obligatoryjne, o ile nie zachodzą wyraźne ustawowe wyjątki, wskazane w art. 303 ust. 1 omawianej ustawy, których w sprawie nie stwierdzono. W świetle aktualnego brzmienia przepisów związany charakter decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie podlega dyskusji. Jest to rozstrzygnięcie, które ma obligatoryjny charakter tj. nie pozostawiające organom żadnej możliwości jego zmiany, czy też odstąpienia od jego wykonania. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne ", a zatem właściwy organ ma obowiązek, zgodnie z tym uregulowaniem ustawowym, wydania decyzji w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Zatem w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wystąpi któraś z ww. przesłanek, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary ", lecz organ zobowiązany jest do wydania orzeczenia zgodnego z treścią ww. artykułu, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu." Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 26 maja 2017 r. sygn. akt. II OSK 2250/16, iż decyzja wydawana w oparciu o art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Wskazuje na to użyty w tym przepisie zwrot "wydaje się", tym samym organ pozbawiony został przez ustawodawcę swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionej w przepisie. Kontrolując pozostałe punkty części dyspozytywnej zaskarżonej decyzji, także należy stwierdzić, że odpowiadają one prawu. Stosownie do art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat. Przechodząc do rozpoznania zarzutu zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność przesłanek art. 332 ustawy o cudzoziemcach należy uznać go za bezpodstawny. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaną małoletniemu cudzoziemcowi wykonuje się jeżeli: 1) cudzoziemiec ten ma w państwie, do którego został zobowiązany powrócić, zapewnioną opiekę rodziców, innych osób pełnoletnich lub instytucji opiekuńczych, zgodnie ze standardami określonymi w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.; 2) powrót odbywa się pod opieką przedstawiciela ustawowego lub cudzoziemca tego przekaże się jego przedstawicielowi ustawowemu albo przedstawicielowi właściwych władz państwa, do którego nastąpi powrót. Organ bezspornie ustalił, że rodzice skarżącego przebywają w państwie pochodzenia, utrzymywany jest z nimi regularny kontakt i nie ma przeszkód, żeby zapewnili małoletniemu opiekę. Okoliczność ta wypelnia przesłankę wskazaną w pkt 1) art. 332 ustawy o cudzoziemcach. Ustalono jednocześnie, że wobec aktualnych opiekunów skarżącego, a w szczególności wobec jego starszego brata pełniącego obowiązki kuratora, w dniu [...] lutego 2016r. została wydana prawomocna decyzja Rady do Spraw Uchodźców nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] września 2015r. nr [...] odmawiającą kuratorowi skarżącego T. V. nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, a także odmawiającej zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Tą decyzją objęta była także bratowa skarżącego E. K. oraz ich małoletni syn. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] września 2016r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowania administracyjne w sprawie zobowiązania do powrotu T. V. oraz E. K. i ich małoletnich dzieci. Następnie decyzjami z dnia [...].12.2016r. odpowiednio nr [...] i nr [...] organ 1 instancji orzekł o zobowiązaniu ww. cudzoziemców do powrotu. Powyższe rozstrzygnięcia organu I instancji zostały utrzymane w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzjami z dnia [...] listopada 2017 r. (nr [...] - w sprawie E. K. wraz z małoletnimi dziećmi oraz [...] - w sprawie T. V.). Powyższe okoliczności spełniają przesłankę określoną w pkt. 2) art. 332 ustawy o cudzoziemcach, zatem nie ma podstaw, żeby uznać omawiany w tym miejscu zarzut skargi za słuszny. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, które uzasadniałyby jej uwzględnienie. Czyni to niezasadnymi zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie stosując art. 7 i 77 Kpa. Także - zgodnie z dyspozycją art. 8 Kpa- z pełnym poszanowaniem reguł administrowania i konieczna wnikliwością przeprowadził postępowanie. W myśl przepisu art. 80 Kpa organ oparł swoją ocenę na przekonywujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia. - zgodnie z przepisem art. 107 par. 3 Kpa. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił zarzutu naruszenia zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania ujętej w art. 9 kpa ani zasady przekonywania wynikającej z treści art. 11 kpa. Sąd z urzędu nie dopatrzył się w procedowaniu organów naruszeń wskazanych przepisów, zatem zarzuty te należy uznać za bezpodstawne. Podobnie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności wynikający z art. 15 kpa. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku