IV SA/Wa 971/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej K. T. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].02.2014r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. -Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997r., Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. Nr 28, poz. 319) oraz art. 127 §2 i art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę [...] K. T., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013r. Nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 19 czerwca 2012r. pani K. T. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku cudzoziemka powołała się na polskie pochodzenie ze strony dziadka W. T. ur. 1939r. Do przedmiotowego wniosku został dołączony m.in. akt urodzenia ojca wnioskodawczyni- S. T. nr [...] zawierającego adnotację o polskiej narodowości jego ojca W. T. Z powodu zaistniałych wątpliwości co do autentyczności powyższego aktu urodzenia, organ pierwszej instancji przekazał go w celu zbadania do [...] Oddziału Straży Granicznej, który stwierdził prawdopodobieństwo sfałszowania tego dokumentu. W związku z powyższym, w dniu [...] stycznia 2013r. Wojewoda [...] wydał decyzję orzekającą o odmowie udzielenia zainteresowanej żądanego zezwolenia. W ustawowym terminie pełnomocnik wnioskodawczyni - pan D. K. wniósł do Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołanie od wyżej wskazanej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia wszystkich istotnych jej elementów i wydanie orzeczenia naruszającego słuszny interes strony, naruszenie art. 75 Kpa poprzez nieuwzględnienie jako dowodów dokumentów zbieranych przez cudzoziemkę, których uzyskanie wymaga czasu, naruszenie art. 81 Kpa poprzez uznanie, iż dokumenty przedłożone przez wnioskodawczynię są przerobione w sytuacji gdy cudzoziemka nie miała możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał, że Pani K. T. wywodzi w przedmiotowym postępowaniu swoje polskie pochodzenie od jej dziadka – W. T. a jako dowód w tym przedmiocie cudzoziemka przedstawiła akt urodzenia jej ojca - pana S. T. nr [...], który zawiera adnotację o polskiej narodowości wyżej wymienionego dziadka wnioskodawczyni. Należy jednak zważyć, że w toku postępowania odwoławczego Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej przeprowadziło ekspertyzę kryminalistyczną wyżej wskazanego dokumentu która wykazała, iż został on sfałszowany. Ekspertyza ta została przesłana do Prokuratury Rejonowej W., w której toczy się postępowanie w tej sprawie. Dokument zawierający informację w tym przedmiocie znajduje się w aktach sprawy. Wobec powyższego, niezależnie od wyników postępowania prokuratorskiego należy uznać, że strona nie udowodniła, iż w sprawie został spełniony warunek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, albowiem przedstawiony przez cudzoziemkę materiał dowodowy w postaci aktu urodzenia jej ojca nr [...] został sfałszowany i jako taki jest niewiarygodny. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani K. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 2. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie udzielenia Skarżącej zezwolenia na osiedlenie się w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...]; 2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co miało wpływ na błędne zastosowanie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności niedokonanie dokładnej analizy ekspertyzy kryminalistycznej będącej podstawą rozstrzygnięcia i jej samodzielnej oceny, a oparcie się jedynie na ustaleniach innego organu, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, niewyjaśnienie stronie przesłanek, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, brak oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy okoliczność spełnienia przesłanek udzielenia zezwolenia na osiedlenie się w niniejszej sprawie zachodzi, co spowodowało nieuzasadnioną odmowę udzielenia Skarżącej zezwolenia na osiedlenie się; 3. naruszenie art. 81 K.p.a. oraz art. 10 §1 K.p.a. poprzez uznanie okoliczności faktycznej za udowodniona, tj. sfałszowania aktu urodzenia ojca Skarżącej, bez umożliwienia Skarżącej wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu, na podstawie którego organ ustalił powyższą okoliczność faktyczną oraz ograniczenia prawa Skarżącej do czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których organ stwierdził sfałszowanie aktu urodzenia ojca Skarżącej; 4. naruszenie art. 75 §1 K.p.a. w zw. z art. 84 §1 K.p.a., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez nie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność autentyczności aktu urodzenia ojca Skarżącej, co przyczyniłoby się do wyjaśnienia niniejszej sprawy; 5. naruszenie art. 107 §3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentowi stanowiącemu akt urodzenia ojca Skarżącej, w szczególności nie wskazanie, na podstawie jakiej opinii dokument ten został uznany za sfałszowany. 6. Naruszenie art. 10 §1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów poprzez niedoręczanie pełnomocnikowi będącego radcą prawnym pism i wezwań w niniejszym postępowaniu, mimo że pełnomocnictwo dla radcy prawnego zostało złożone w aktach sprawy a strona wypowiedziała wcześniej udzielone mu pełnomocnictwo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że ustalenia co do fałszywości kwestionowanego w toku postępowania aktu urodzenia jest przedwczesne albowiem nie zostało oparte na wystarczających dowodach zebranych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sąd uznał za zasadne. Powołany w zaskarżonej decyzji art. 52 ust. 5 Konstytucji RP stanowi, że "osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe", a zatem ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie (zgodnie z ustawą) stwierdzone prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, natomiast nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. W ocenie Sądu, zarówno Szef Urzędu, jak i wcześniej Wojewoda [...], słusznie wywiedli że wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania pochodzenia polskiego osoby, która w myśl art. 52 ust. 5 Konstytucji ma prawo osiedlić się na terytorium RP, do realizacji tego prawa winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.), która reguluje m.in. kwestie zasad i trybu udzielania zezwoleń na osiedlenie się, ale nie daje preferencji przy ubieganiu się o udzielenie takiego zezwolenia cudzoziemcom polskiego pochodzenia, oraz przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004r. Nr 53 poz.532 ze zm.), która jako jedyna określa kryteria, w oparciu o które ustalane jest polskie pochodzenie. Zgodnie z art. 5 za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów (ust. 1). Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. (ust. 2). Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3). Stosownie zaś do art. 6 dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: 1) polskie dokumenty tożsamości; 2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; 3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1). Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: 1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; 2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2). Jak wynika z akt sprawy powodem odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się było zakwestionowanie przez organy autentyczności dokumentu - aktu urodzenia ojca skarżącej nr [...], przez co niemożliwe stało się potwierdzenie jej polskiego pochodzenia. Analiza akt sprawy wskazuje, że w toku postępowania przed organem I instancji zwrócono się do [...] Oddziału Straży "Granicznej o zbadanie tego dokumentu pod kątem autentyczności (podobnie jak pozostałych dokumentów). Ów dokument, wraz z pozostałymi dokumentami, został w dniu [...] listopada 2012 r. poddany analizie w Laboratorium Kryminalistycznym Straży Granicznej. Badanie to zostało utrwalone w aktach sprawy w formie uwierzytelnionej kopii notatki urzędowej funkcjonariusza dokonującego badania (k. 34). W czasie badania stwierdzono, że pod istniejącym ręcznymi zapisami danych osobowych widoczne są w podczerwieni inne zapisy. Wniosek z badania był taki, że dokument najprawdopodobniej został sfałszowany. Na te wnioski, jak również na fakt wszczęcia przez Wydział Operacyjno-Śledczy [...]OSG postępowania przygotowawczego w sprawie o posłużenie się przerobionym dokumentem nr [...], powołał się w swojej decyzji Wojewoda [...] i w oparciu o nie odmówił mocy dowodowej temu dokumentowi, co miało bezpośredni wpływ na kluczowe ustalenia faktyczne, relewantne z punktu widzenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Mianowicie, dowód ten nie mógł posłużyć za podstawę ustalenia wprost narodowości dziadka Cudzoziemki (wpisanego w akcie urodzenia ojca cudzoziemki z adnotacją o narodowości polskiej). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ustalenia co do autentyczności aktu urodzenia ojca Skarżącej oparł na tych dowodach, jak również na informacjach przekazywanych bezpośrednio przez Wydział Operacyjno-Śledczy [...]OSG w przedmiocie toczącego się postępowania przygotowawczego w sprawie o czyn z art.270 §1 K.k. W chwili wydawania decyzji ostatecznej organ odwoławczy dysponował jednak jedynie uwierzytelnioną kopią notatki urzędowej z badania dokumentu w Laboratorium Kryminalistycznym Straży Granicznej, jak również pismami z Wydziału Operacyjno-Śledcze [...]OSG co do trwającego postępowania przygotowawczego w sprawie o czyn z art. 270 § 1 K.k.. Pisma te powołują się zaś na to, że w toku postępowania karnego biegły jednoznacznie stwierdził, że ów akt urodzenia został sfałszowany oraz że została wykonana techniczna ekspertyza dokumentu. W ocenie Sądu informacje te nie mogły zaś stanowić podstawy ścisłych ustaleń faktycznych postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Są to bowiem jedynie informacje o dowodach zgromadzonych w innym postępowaniu, przytaczające niejako ich treść. Dla poczynienia ustalenia faktycznego co do fałszywości dokumentu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców powinien jednak samodzielnie ocenić ekspertyzę kryminalistyczną. Przy tej ocenie nie powinien korzystać z pośrednictwa innego organu, przytaczającego treść tych dowodów. Dlatego też ustalenie faktyczne poczynione w oparciu o materiał znajdujący się w chwili orzekania w II instancji uznać należy za przedwczesne. Stąd zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 7, art 77 §1 i art. 80 K.p.a.. jak również art. 107 §3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie powinno być poprzedzone ponownym postępowaniem wyjaśniającym, mającym przede wszystkim na celu uzupełnienie już posiadanego materiału dowodowego o materiały zgromadzone w postępowaniu karnym, w tym wspomnianą już ekspertyzę, z uwzględnieniem zasad udostępniania akt postępowania przygotowawczego wynikających z Kodeksu postępowania karnego. Zebranie i ocena także tych materiałów (o ile strona skarżąca nie przedstawi innych dokumentów prawnie dopuszczalnych potwierdzających jej polskie pochodzenie), stanowić winno wystarczającą podstawę do dokonania ustaleń w przedmiocie autentyczności aktu urodzenia ojca Skarżącej. Tym samym wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie nie istnieje konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Organy mają bowiem możliwość oceny autentyczności zakwestionowanego aktu urodzenia posiłkując się już wykonaną ekspertyzą kryminalistyczną i opinią biegłych sporządzonymi w postępowaniu karnym. Sąd nie uwzględnił także zarzutu skargi w zakresie naruszenia przez organy art. 10 §1 K.p.a. poprzez niedoręczanie pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym jakichkolwiek pism i wezwań w niniejszym postępowaniu. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentu wskazującego na wypowiedzenie przez skarżącą pełnomocnictwa udzielonego przez nią r.pr. D. K. Samo zaś przedłożenie do akt sprawy dokumentu o udzieleniu przez Skarżącą pełnomocnictwa r. pr. P. J. (k. 23 akt organu II instancji) nie mogło stanowić podstawy do uznania przez organ, że pełnomocnictwo z dnia [...] czerwca 2012 r. udzielone przez Cudzoziemkę Panu D. K. zostało wypowiedziane. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na mocy art. 200 tej ustawy.