IV SA/Wa 975/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-11
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Krystyna Napiórkowska, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obawa przed powołaniem do wojska, zagrożenie wynikające z działań zbrojnych i bojówek politycznych, a także narodowość skarżącego stanowią uzasadnioną obawę przed prześladowaniem w rozumieniu Konwencji Genewskiej i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, uzasadniającą nadanie statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obawa przed powołaniem do wojska sama w sobie nie stanowi naruszenia praw człowieka, a proces poboru jest uregulowany przepisami. Analiza sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego, w tym możliwość osiedlenia się w bezpieczniejszych regionach i brak dowodów na prześladowanie z powodu narodowości, wykluczyła istnienie uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. W związku z tym, skarżący nie spełniał przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani zgody na pobyt tolerowany.Stan faktyczny
Skarżący, M.V., obywatel kraju X, narodowości Y, złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, powołując się na obawę przed powołaniem do wojska, zagrożenie ze strony działań zbrojnych i bojówek politycznych, a także prześladowanie z powodu narodowości. Organy administracji odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany, uznając, że obawy skarżącego nie są uzasadnione obiektywnie, a w kraju pochodzenia istnieją bezpieczne regiony do osiedlenia się. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę sytuacji w kraju pochodzenia i niewystarczające uzasadnienie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi M. V. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. - oddala skargę -
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. nr [...], orzeczono o odmowie nadania M.V. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, odmowie udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że M. V. - obywatel [...], deklarujący narodowość [...], w dniu [...] kwietnia 2014 r. złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy na terytorium RP. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że obawia się powołania do wojska, zagrożenia wynikającego z działań oddziałów zbrojnych oraz bojówek rozmaitych ugrupowań politycznych, ponadto ocenił, że był prześladowany w kraju pochodzenia i jednocześnie oświadczył, że był poddany przemocy na terytorium [...] - kierowano wobec niego groźby; nie uczestniczył w działaniach wojennych. Posiada wykształcenie wyższe i był zatrudniony jako pracownik socjalny.
Organ odwoławczy podał, że cudzoziemiec w toku postępowania oświadczył, że po raz pierwszy przybył na terytorium RP w 2010 r. w ramach wymiany studenckiej we wrześniu 2013 r. przyjechał do Polski do pracy. Po raz ostatni był na [...] w lutym 2014r., natomiast wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył [...] dni przed upływem ważności wizy. Mieszkał w [...] na [...], w latach 2008-2013 studiował na tamtejszym uniwersytecie pracę socjalną. Cudzoziemiec wyraził obawę przed niestabilną sytuacją w swoim regionie zamieszkania, a także przed zemstą aktywistów rozmaitych ugrupowań politycznych, z uwagi na fakt, że jest narodowości [...]. Wyraził ponadto obawę przed powołaniem do wojska. W kraju pochodzenia pozostała matka Cudzoziemca, która wprawdzie obawia się zagrożenia, ale jednocześnie nie chce opuścić nieruchomości - nie wychodzi po zakupy i nie pracuje. Wnioskujący wykluczył osiedlenie się w innej części [...], bowiem nie mógłby liczyć na pomoc i wsparcie w zagospodarowaniu się i ułożeniu sobie życia. Podczas wywiadu pojawiły się też pytania o rozbieżności - m.in. o przynależność do "Związku [...]" i o kierowane groźby - Cudzoziemiec wyjawił, że nikt mu bezpośrednio nie groził z "prawego sektora", lecz wiedzę o zagrożeniu powziął z transmisji telewizyjnej.
Rada - po zapoznaniu się z wnioskiem, oświadczeniami Cudzoziemca, a także materiałami opisującymi sytuację w kraju pochodzenia Wnioskodawcy, stwierdziła, że M. V. nie jest zagrożony w kraju pochodzenia żadnymi prześladowaniami. Wspomniane przez Cudzoziemca okoliczności nie stanowią przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Organ uznał, że M.V. posiada możliwość osiedlenia się w innej części kraju pochodzenia. Deklarowana w mediach niechęć do oponentów politycznych nie przekłada się na żadne formy dyskryminacji lub prześladowań. Brak wiarygodnych doniesień medialnych lub opracowań stosownych ośrodków badających sytuację społeczno-polityczną, aby na [...] dochodziło do prześladowań [...] lub osób [...]. Organ podał, że już samo wykształcenie kierunkowe (pracownik socjalny) stawia go w lepszej sytuacji od innych migrantów, posiada on zarówno wiedzę merytoryczną o efektywności pomocy (z zakresu pracy socjalnej, pedagogiki społecznej oraz polityki społecznej), jak również podstawy prawne udzielania wsparcia.
Ponadto Rada nie dostrzegła w ewentualnym poborze do wojska czynu o znamionach naruszających prawa człowieka. Proces poboru uregulowany jest stosownymi przepisami na [...]. M. V. nie podjął najmniejszych starań, aby oddalić pobór lub zostać przeniesionym do rezerwy.
W ocenie Rady M. V. nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na to, że był (lub będzie) prześladowany z przyczyn, o których mówi Konwencja Genewska. W świetle postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji i zebranych w sprawie dowodów, stwierdzono, że M.V. nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Złożone oświadczenia nie pozwalają na stwierdzenie, iż doświadczał on prześladowań w kraju pochodzenia. Rada podkreśliła, że składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy M. V. nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę do uznania, że reemigracja na [...] oznaczałaby dla niego narażenie na prześladowania lub dyskryminację.
Rada wywiodła, że Strona nie przedstawiła żadnych argumentów, które pozwoliłyby uznać za realne i zasadne jej obawy przed powrotem do kraju pochodzenia. Oceniając treść wypowiedzi Cudzoziemca Rada nie miała wątpliwości, że podjął on świadomą decyzję o migracji w poszukiwaniu lepszych warunków do życia.
Organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Rada prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie oparła się na treści przepisu art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2012r., poz. 680). Kluczowym elementem oceny, czy cudzoziemiec spełnia przesłanki materialno-prawne warunkujące z mocy prawa nadanie statusu uchodźcy jest ocena jego oświadczeń nie tylko z punktu widzenia subiektywnego (stan jego umysłu), ale wskazanie, czy stan ten jest uzasadniony przez sytuację obiektywną. Ponadto w przypadku, gdy w wyniku postępowania zostanie ustalone, że obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia nie istnieje - w myśl przepisu art. 19 ust. 1 pkt. 1 cytowanej ustawy odmawia się nadania status uchodźcy w RP.
Rada podała, że w procesie analizy okoliczności sprawy wzięła pod uwagę pełny materiał dowodowy, w tym przede wszystkim oświadczenia M. V., dochodząc do wniosku, że powody, dla których Strona obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za "uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania jej statusu uchodźcy. Cudzoziemiec nie udowodnił, jak też nie uprawdopodobnił, że władze [...] bądź inne podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt. 2-3 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec niego jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych.
Rada do Spraw Uchodźców analizując deklaracje M. V. doszła do wniosku, że Cudzoziemiec nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z [...] i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co jest przesłanką dla nadania statusu uchodźcy. W związku z tym Rada podkreśliła, że nie uznaje, aby mogła być ona prześladowana na obszarze [...] z powodów konwencyjnych i wyczerpała przesłanki art 1 A Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego oraz art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W ocenie Rady do Spraw Uchodźców wnioskodawca nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego. Cudzoziemiec nie wykazał bowiem, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej, to jest z powodu jego rasy, narodowości, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub poglądów politycznych. Przedstawione w odwołaniu od decyzji Szefa Urzędu argumenty, zdaniem Rady, nie mogą zostać uznane za przesłankę do zmiany rozstrzygnięcia. W sprawie została zbadana indywidualna i zobiektywizowana sytuacja Cudzoziemca. Opuszczenie terytorium [...] Pan M.V. traktował jako możliwość poprawy sytuacji swego gospodarstwa domowego.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia Strona nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Rada podniosła, że nie można uznać za wiarygodne, iż w przypadku powrotu M. V. na [...] mogłoby grozić mu orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie czy karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenia dla życia i zdrowia. Zdaniem Rady cudzoziemiec może osiedlić się w różnych częściach [...], która jest krajem jego pochodzenia. Rada ocenia, że nie jest on poszukiwany przez władze swego kraju. Ponadto w żaden sposób nie uzasadnił niemożności życia w innym miejscu/regionie kraju pochodzenia.
W ocenie Rady potwierdzony został brak związku przyczynowego między doznanymi zdarzeniami a wyjazdem z kraju pochodzenia do Polski. W konkluzji przeprowadzonego postępowania Rada stwierdziła, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez Wnioskodawcę poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Z tych też względów Rada do Spraw Uchodźców uznała, że M. V. nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą na terytorium RP.
Rada do Spraw Uchodźców po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdziła, że w przypadku powrotu cudzoziemca do kraju pochodzenia nie można uznać za wiarygodne, aby znalazł się w sytuacji rzeczywistego ryzyka zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też aby został poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, zmuszany do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego czy ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela sporządzonej Rzymie dnia 4.11.1950r., zaś Strona ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju, pochodzenia.
W ocenie Rady nie ma żadnych rzeczywistych powodów, oprócz zamiaru osiedlenia się na obszarze Unii Europejskiej powstrzymujących M. V. przed reemigracją do kraju pochodzenia. Wnioskodawca posiada prawo pobytu na terytorium [...] i jak zostało wykazane w wyniku postępowania nie był - i w przypadku powrotu do kraju pochodzenia - nie będzie z powodów konwencyjnych, przedmiotem żadnych działań represyjnych, czy też dyskryminacyjnych ze strony władz czy innych podmiotów.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. V., zarzucając:
Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
1. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy narodowość [...] Skarżącego może stanowić podstawę do obiektywnego poczucia zagrożenia i obawy przed prześladowaniem ze strony mieszkańców zachodniej i centralnej części [...].
2. art. 8 i 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego kwestia narodowości [...] Skarżącego nie stanowi dostatecznej podstawy do obiektywnej obawy o prześladowania przez mieszkańców zachodniej lub centralnej [...] z uwagi na fakt, iż panują tam nastroje radykalnie [...].
II. Naruszenie przepisu prawa materialnego
1. art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, iż przesłanka uzasadnionej obawy przed prześladowaniem ze względu na narodowość w przedmiotowej sprawie nie została spełniona, pomimo, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący wyraża obawę obiektywną, gdyż każda przeciętna rozsądna osoba w sytuacji powrotu do strefy objętej zagrożeniem działaniem wojennym wyrażałaby obawę jak również podsiadając narodowość [...] wyrażałaby obawę przed osiedleniem się w miejscach gdzie ludność miejscowa jest nastawiona radykalnie [...].
2. art. 15 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, iż art. 15 przedmiotowej ustawy nie może być zastosowany wobec Skarżącego, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że Cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia - co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego niezastosowania art. 15 przedmiotowej ustawy,
3. art. 97 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, iż art. 97 ust 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy nie może być zastosowany wobec Skarżącego, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że Zgoda na pobyt tolerowany jest wydawana, jeżeli wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić tylko do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka - co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego nie zastosowania art. 97 ust 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy.
Skarżący w uzasadnieniu podał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, gdyż żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem ze względu na narodowość i jest to obawa obiektywna, gdyż każda przeciętna rozsądna osoba w sytuacji powrotu do strefy objętej zagrożeniem działaniem wojennym wyrażałaby obawę. Skarżący z uwagi na fakt, iż ma narodowość [...] będzie czuł się nieustannie zagrożony jeżeli zamieszka w części zachodniej lub centralnej [...], gdyż panujące tam nastroje społeczne są skrajnie [...]. Jednocześnie gdyby Skarżący wrócił do [...] czyli na wschód [...] będzie narażony na możliwość konfliktu zbrojnego czyli na ryzyko utraty życia, zdrowia czy wolności. Skarżący nie może zatem bezpiecznie wrócić i zamieszkać na [...] ani w części wschodniej ani w zachodniej ani w centralnej.
Ponadto oparcie się przez organ na opracowaniach Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia DPU UdSC, Ośrodka Studiów [...] oraz informacji z Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP sporządzonych w sierpniu i wrześniu 2014 r. są już nieaktualne. Sytuacja na wschodniej [...] zmienia się bardzo dynamicznie i to na niekorzyść. Ludność cywilna wschodniej [...] w tym [...] jest zagrożona z uwagi na narastający konflikt zbrojny.
Dodatkowo Skarżący podniósł, że obecnie obce wojska otaczają [...] w taki sposób, że nie i ma możliwości wjazdu do miasta. Wobec tego fizycznie nie jest możliwe aby Skarżący wrócił do rodzinnych stron.
Zdaniem skarżącego, organ nie wyjaśnił czy jego narodowość [...] może stanowić podstawę do obiektywnego poczucia zagrożenia i obawy przed prześladowaniem ze strony mieszkańców zachodniej i centralnej części [...]. Skarżący podkreśla iż jest narodowości [...] co naraża go na prześladowanie ze strony ludności nastawionej [...]. Jeżeli przedmiotowe nastroje [...] są nawet nagłaśniane w mediach, w których były pokazywane groźby dla obywateli narodowości [..] może to budzić uzasadniona obawę o swoje życie, zdrowie czy wolność.
Skarżący podnosi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno wskazywać fakty które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ, zdaniem skarżącego, nie dokonał odpowiedniej analizy stanu faktycznego jakim są nastroje radykalnie [...] w części zachodniej i centralnej [...] jak również nie odniósł się szczegółowo do gróźb jakie są wygłaszane w mediach zastraszając ludność narodowości [...].
3. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej skarżący podał, że wyraża obawę obiektywną, gdyż każda przeciętna rozsądna osoba w sytuacji powrotu do strefy objętej zagrożeniem działaniem wojennym wyrażałaby obawę jak również podsiadając narodowość [...] wyrażałaby obawę przed osiedleniem się w miejscach gdzie ludność miejscowa jest nastawiona radykalnie [...]. Skarżący podnosi, iż powrót do [...] narazi go na utratę zdrowia i życia z uwagi na konflikt zbrojny, natomiast osiedlenie się na innych rejonach [...] narazi go na prześladowania z uwagi na fakt, iż ludność miejscowa jest nastawiona wrogo do narodowości [...]. Wobec powyższego Skarżący spełnia przesłanki wskazane w Konwencji Genewskiej oraz art 13 ust 1 wyżej wskazanej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. naruszenia art. 15 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej skarżący podał, że wracając do [...] zostanie narażony na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia ze względu na konflikt zbrojny. W związku z powyższym zarzut należy uznać za trafny i uzasadniony.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej skarżący podniósł, iż sytuacja na [...] jest niestabilna i nawet, jeżeli obecnie rejon walki zbrojnej jest wyłącznie na terenach wschodniej [...], nawet najwyższe władze państwowe [...] wyrażają w mediach obawę, iż konflikt zbrojny może się rozszerzyć na inne rejony [...].
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.), jak i prawa materialnego (art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, w odniesieniu do aktualnej sytuacji na Ukrainie.
Zaskarżona decyzja obejmuje swoim rozstrzygnięciem trzy różne formy ochrony cudzoziemców na terytorium RP - nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Odnosząc się do pierwszej z form ochrony należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze, ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Po drugie, musi być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania (art. 13 ust. 3 ustawy). Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przeprowadzenie oceny oświadczeń ubiegającego się o tą ochronę. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Nie wystarcza jedynie stan uczuć osoby zainteresowanej i jej subiektywne przekonanie, lecz konieczne jest aby obawa ta została potwierdzona obiektywną oceną sytuacji cudzoziemca w odniesieniu do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.
Z ustalonego i niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że M. V., urodzony [...] lipca 1991 r., jest obywatelem [...] deklarującym narodowość [...]. W dniu [...] kwietnia 2014r. złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy na terytorium RP z obawy powołania do wojska, ponadto zagrożenia wynikającego z działań oddziałów zbrojnych oraz bojówek rozmaitych ugrupowań politycznych, jego narodowości [...] oraz z powodu kierowania wobec niego gróźb. Mieszkał w [...] na [...], w latach 2008-2013 studiował na tamtejszym uniwersytecie pracę socjalną.
W ocenie Sądu, wskazane okoliczności w połączeniu z materiałami opisującymi sytuację w kraju pochodzenia wnioskodawcy, dają podstawy do przyjęcia, jak to uczyniły organu orzekające w sprawie, że skarżący nie jest zagrożony w kraju pochodzenia żadnymi prześladowaniami. Podane zaś przez cudzoziemca okoliczności nie stanowią przesłanki do objęcia ochroną międzynarodową na terytorium RP.
Zgromadzone przez organ opracowania wskazują, że sytuacja na [...] nie jest jednolita, jeśli idzie o stan bezpieczeństwa oraz narażenia na prześladowania przeciwników politycznych aneksji [...] przez [...]. Regiony zachodnie [...] dają możliwość schronienia się i tym samym w obwodach tych nie ma sytuacji, aby zachodziły okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy. Wobec tego Prawo do życia skarżącego w przypadku powrotu na [...] nie będzie zagrożone, a konflikt mający miejsce na [...] nie dotyczy tych miejsc, w których może bezpiecznie zamieszkać skarżący. Ponadto z informacji wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC (aktualizowanej na dzień [...] września 2014 r.) wynika, że każdym regionie [...] [...] stawią określny procent społeczeństwa o kilku do kilkudziesięciu procent. W rejonach uważanych za bezpieczne – czyli o okręgach północno zachodnich [...] stanowią np.: 2,4 % w obwodzie [...], 6 % w obwodzie [...], 3,6% w obwodzie [...]. Nie ma przy tym doniesień co do prześladowania tych grup narodowościowych. Wobec tego organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że cudzoziemiec może osiedlić się w różnych częściach [...], która jest krajem jego pochodzenia. Ponadto z powszechnie dostępnych opracowań wiadomo, że władze [...] pomagają przesiedleńcom z [...] w nowym zorganizowaniu życia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych, uruchomiono "gorące linie" telefoniczne w Ministerstwie Polityki Społecznej oraz w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem UNHCR. Ponadto w dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący ma ukończone studia, w dodatku był pracownikiem socjalnym, zatem stawia go to w lepszej sytuacji od innych migrantów, na co słusznie wskazał organ odwoławczy.
Za całkowicie trafne wobec tego Sąd uznał twierdzenie organów, że M. V. nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na to, że był lub będzie prześladowany z przyczyn, o których mówi Konwencja Genewska.
Jednocześnie należy wskazać, że oczywistym jest, że sytuacja w miejscu, gdzie prowadzone są działania zbrojne może zmieniać się bardzo dynamicznie. Wobec tego nawet dane dotyczące sytuacji na takich terenach pochodzące sprzed miesiąca mogą być nieaktualne. Jednak, w ocenie Sądu, organ przy rozpatrywaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy kieruje się przede wszystkim informacjami na temat traktowania ludności cywilnej. W ocenie Sądu te, w niniejszej sprawie, pozostają nadal aktualne. Ponadto cudzoziemiec ma możliwość złożenia ponownego wniosku o nadanie statusu uchodźcy w przypadku istotnej zmiany okoliczności.
Zgodnie z art. 48 cyt. ustawy w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w której imieniu wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20.
Odnosząc się natomiast do drugiej z form ochrony - udzielenia ochrony uzupełniającej należy wskazać, że podobnie jak nadanie statusu uchodźcy ma ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Powrót do kraju pochodzenia nie narazi go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji. Brak jest także podstaw do uznania, że skarżący może być poddany torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, skoro w kraju pochodzenia nie jest poszukiwany, w dodatku nie brał czynnego udziału w działaniach wojennych. Nie zachodzi także przesłanka poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikająca z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy orzekające w sprawie na podstawie materiałów dotyczących sytuacji na [...] ustaliły, że nie występuje tam zjawisko bezkarnie prowadzonego terroru, którego celem byłaby ludność cywilna. W takim wypadku podzielić należy stanowisko organu o braku rzeczywistego ryzyka doznania przez skarżącego poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Odnosząc się zaś do trzeciej z form ochrony - udzielenia zgody na pobyt tolerowany, wskazać należy, że zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, zgodnie z którymi cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczpospolitej polskiej gdy jego wydalenie:
- mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;
- naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Powyższy przepis, mimo iż co do zasady nie obowiązywał w dniu orzekania przez organy obu instancji, miał zastosowanie ze względu na treść art. 513 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
W ocenie Sądu sytuację skarżącego w niniejszej sprawie organy przeanalizowały pod kątem każdej z powołanych przesłanek.
Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu dowodowym został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski i dano im wyraz w uzasadnieniu decyzji. W toku prowadzonego postępowania skarżący miał możliwość wypowiedzienia się co do zebranych materiałów, zaś przesłuchania prowadzono w zrozumiałym dla niego języku. Zatem za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. Organ II. instancji odniósł się także w sposób prawidłowy do podnoszonych w odwołaniu okoliczności. Trafnie zauważył również organ, że obawa przed ewentualną służbą wojskową nie stanowi naruszenia praw człowieka. Proces poboru uregulowany jest na [...] stosownymi przepisami, a M.V. nie podjął najmniejszych starań, aby oddalić pobór lub zostać przeniesionym do rezerwy.
Dlatego nie mogły zostać uwzględnione zarzuty podniesione w skardze.
Sąd nie dostrzegł także w zaskarżonych decyzjach takiego naruszenia prawa, które nakazywałoby uwzględnienie skargi z urzędu.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło