IV SA/Wa 976/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia NSA Otylia Wierzbicka /spr./, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania zlikwidowania odpływu ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego W. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 3. nakazuje pobrać od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 300 złotych tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego na rzecz Kasy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Wójt Gminy W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. powołując się na art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne nakazał W. N. zam. w W. [...] , zlikwidowanie odpływu ścieków w terminie do dnia 15 czerwca 2004 r. z działki nr [...] położonej we wsi W., ze szkodą dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w tej samej wsi, w celu ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniem. Jednocześnie zobowiązał do przedłożenia sprawozdania z wykonanych prac do dnia 15 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 18 marca 2004 r. przeprowadzono wizję na gruncie, podczas której ustalono, że rura odprowadzająca ścieki z działki [...] umieszczona jest w obrębie tej działki, a jej wylot znajduje się na dole skarpy stanowiącej brzeg rowu melioracyjnego, leżącego w obrębie działki sąsiedniej [...]. Przy wylocie rury widoczny jest ślad po wypływających ściekach również na działce [...], będącej własnością M. K. Na podstawie powyższego organ stwierdził, że ścieki odprowadzane z działki [...] przedostają się na grunt sąsiedniej działki [...] i odbierane są przez wodę płynącą w rowie melioracyjnym w obrębie działki [...]. Od powyższej decyzji odwołał się W. N. zarzucając, że w czasie wizji wadliwie dokonano pomiarów działki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...].10.2004 r. po rozpatrzeniu odwołania powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy ustalony przez organ pierwszej instancji, a następnie treść art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – prawo wodne. Powołując się na ten przepis, stwierdził, że właściciel gruntu nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie, a jeżeli to już nastąpi, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Taka sytuacja w ocenie organu zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Wylot ścieków skierowany jest na działkę [...] w obrębie której odbiornikiem zanieczyszczeń jest woda płynąca rowem melioracyjnym. Zaskarżona decyzja zdaniem organu jest zgodna z prawem. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. N. W skardze zarzuca, że kwestionowana przez niego decyzja nie odnosi się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i podtrzymuje stanowisko o błędnym wyznaczeniu w czasie wizji granic działki nr [...]. Nadto dodaje, że odprowadzane ścieki stanowią tylko wodę zużytą w kuchni, co nie zostało w czasie wizji sprawdzone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji, które organ odwoławczy podzielił budzą wątpliwości. Podstawę ustaleń jak to wynika z uzasadnienia decyzji stanowi protokół wizji lokalnej z dnia 18.03.2004 r. Z protokołu tego można wnosić, że ścieki bytowe z działki [...] wprowadzane są do wody płynącej (rowu melioracyjnego) usytuowanego wzdłuż działki [...], nie zaś na grunt sąsiedni, jak to przyjęły organy obu instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne, który to przepis stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Przepis ten nie łączy zakazu odprowadzania ścieków ze szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie, ale nie wynika z niego czy i jakie uprawnienia przysługują organowi w przypadku, gdy odprowadzający ścieki narusza powyższy zakaz. W uprzednio obowiązującej ustawie prawo wodne z dnia 24.10.1974 r. przepis art. 49 ust. 2, dawał organowi w przypadku wprowadzania do wody przez właściciela gruntu nienależycie oczyszczonych ścieków uprawnienie, by nakazał wykonanie niezbędnych urządzeń zabezpieczających wodę przed zanieczyszczeniem lub zabronić wprowadzania tych ścieków do wody. Według komentatorów przepis ten miał zastosowanie również do wprowadzania ścieków do ziemi. Organ drugiej instancji dokonując w postępowaniu odwoławczym kontroli rozstrzygnięcia zobowiązującego właściciela działki [...] do zlikwidowania odpływu ścieków ze szkodą dla działki [...] w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy to rozstrzygnięcie powołał się na art. 29 ust. 3 cyt. ustawy. Przepis ten zakazuje właścicielowi gruntu zmiany stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, a jednocześnie stanowi, że w przypadku zaistnienia takiej sytuacji organ (wójt, burmistrz, prezydent miasta) może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Organ odwoławczy zajmując stanowisko, że do ustalonego stanu faktycznego ma zastosowanie art. 29 ust. 3 nie przytoczył żadnych argumentów na jego poparcie, a jedynie treść przepisu. Brak jest zatem uzasadnienia powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Brak ten jest uchybieniem istotnym zważywszy, że przywołany przepis dotyczy zmiany stanu wód na gruncie. Przepisy ustawy prawo wodne, dotyczące korzystania z wód stosuje się odpowiednio do wprowadzania ścieków do wód i do ziemi (art. 31 ust. 4). Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność. Zwykłym korzystaniem z wód jest według ustawy m. innymi wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich ilość nie jest większa niż 5 m³ na dobę (art. 36 ust. 1.3). Szczegółowe uregulowanie zakazujące wprowadzania ścieków do wód i do ziemi zawiera art. 39 ustawy, przy czym art. 41 określa wymogi jakim powinny odpowiadać oczyszczone ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi. Naruszanie zakazów opisanych w art. 39 i 41 podlega karze grzywny (art. 194). Postępowanie prowadzi się na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenie. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że ustawa prawo wodne zakazuje wprowadzania do wód i ziemi nieoczyszczonych ścieków. Zakaz ten obejmuje grunty i wodę własną jak i sąsiednie, przy czym zakaz obejmujący grunty sąsiednie dotyczy wprowadzania ścieków niezależnie od stopnia ich oczyszczenia. Okoliczności sprawy wskazują (choć nie zostało to jednoznacznie wyjaśnione), że właściciel działki [...] odprowadza do wody lub do ziemi nieoczyszczone ścieki bytowe o nieustalonym stopniu zanieczyszczenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien dokładnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy, a następnie dokonać oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Winien rozważyć postanowienia wynikające z ustawy z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 9a6.132.622 ze zm.). Rozdział 3 ustawy określa obowiązki właściciela nieruchomości, do których należy zapewnienie porządku, czystości m. innymi przez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych (art. 5 ust. 2 cyt. ustawy). Nadzór nad realizacją obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 – 4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zaś wykonanie obowiązków podlega egzekucji administracyjnej. Z powyższych względów wobec przeprowadzenia postępowania z naruszeniem art. 77 i art. 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia należało na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270), uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o kosztach oparto o przepis art. 200 cyt. ustawy.