IV SA/Wa 983/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-05

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Alina Balicka, Jakub Linkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma - protokołu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej, wydane na podstawie art. 61a § 1 KPA, jest zgodne z prawem, gdy strona domaga się zwrotu nieruchomości, a nie stwierdzenia nieważności aktu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w drodze postanowienia na podstawie art. 61a § 1 KPA jest zasadna, gdy sprawa nie mieści się w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. ma charakter cywilnoprawny lub wynika z mocy samego prawa. W niniejszej sprawie, przejęcie nieruchomości leśnych na własność Skarbu Państwa nastąpiło z mocy prawa na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., a protokół przejęcia stanowił jedynie dowód tego faktu, a nie indywidualny akt administracyjny podlegający ocenie w trybie KPA. Spory o zwrot takich nieruchomości należą do właściwości sądów powszechnych.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności pisma – protokołu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej z 1944 r. Minister Środowiska odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że protokół nie jest aktem administracyjnym podlegającym ocenie w trybie KPA, a spory o zwrot nieruchomości leśnych należą do właściwości sądów powszechnych. Skarżący zarzucił organowi nierozpoznanie istoty sprawy, błędne przyjęcie, że przedmiotem wniosku było stwierdzenie nieważności protokołu, a nie żądanie zwrotu nieruchomości, oraz naruszenie przepisów KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma - protokołu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. Nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku S. P. z dnia 6 kwietnia 2001 r. utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że cytowanym w sentencji postanowieniem odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie nieważności pisma - protokołu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. z dnia [...] grudnia 1944 r. Wnioskiem z dnia 21 lutego 2012 r. Adwokat B. O. - pełnomocnik S. P. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organowi nierozpoznanie istoty sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przedmiotem wniosku z dnia 6 kwietnia 2001 r. było żądanie stwierdzenie nieważności pisma - protokołu z dnia [...] grudnia 1944 r., podczas gdy przedmiotem wniosku było orzeczenie zwrotu na rzecz Wnioskodawcy wymienionych w nim nieruchomości, a tylko w przypadku istnienia decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości leśnej, żądanie stwierdzenia jej nieważności. Ponadto Strona wskazała na przekroczenie art. 7, art. 11, art. 12 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ wskazał, że nieruchomość leśną - lasy [...] położoną w Nadleśnictwie L. przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., jak również rozporządzenie wykonawcze do dekretu -rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. (Dz.U. Nr 4, poz. 16) nie przewidywały wydania decyzji właściwego organu administracji państwowej. Podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2006 r. (sygn. akt SK 8/04) stwierdzając, że "Upaństwowienie lasów i gruntów leśnych nastąpiło z mocy samego prawa i miało charakter powszechny, co powoduje, że nie istnieją indywidualne akty stosowania 1 prawa rozstrzygające o przejęciu przez Skarb Państwa nieruchomości leśnych." Przejście następowało ex lege, a protokół przejęcia sporządzany w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. stanowił jedynie dowód tego, że dana nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. Taki pogląd przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1994 r. (sygn. akt III.CZP 50/94) oraz w uchwale w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 r. (sygn. akt III.CZP 54/94). W przedmiotowej sprawie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie została wydana decyzja administracyjna, a jedynie został spisany protokół z dnia [...] grudnia 1944 r. przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. Zatem nie istnieje decyzja administracyjna, której ważność należy poddać ocenie w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego w ocenie organu zaskarżonym postanowieniem słusznie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie nieważność pisma - protokołu z dnia z dnia [...] grudnia 1944 r. przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. Ponadto odpowiadając na argumenty Strony organ wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym spory o zwrot nieruchomości leśnych przejętych na podstawie art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa powinny być rozstrzygane w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Takie stanowisko przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 r. (sygn. akt III.CZP 54/94) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 1997 r. (sygn. akt IV SAB 58/97). Zatem organ administracji publicznej nie ma możliwości w myśl obowiązujących przepisów prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości leśnej przejętej na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. Ponadto wyjaśniono Stronie, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z póź. zm.) można wystąpić z roszczeniem o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. W odpowiedzi na zarzut, że prowadząc postępowanie przekroczono art. 7, art. 11, art. 77 1 oraz art. 80 k.p.a. organ wskazał, iż jest on bezpodstawny. Postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. oraz interesem społecznym i słusznym interesem strony, zatem nie może być mowy o naruszeniu ww. artykułów. Organ administracji publicznej prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie zbierał skrupulatnie materiał dowodowy nie pomijając żadnego dostępnego dowodu w sprawie oraz dopuszczał i analizował dostarczany przez Stronę materiał dowodowy. W ocenie organu prowadzącego postępowanie zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla rozpoznania sprawy, dlatego organ nie występował o dodatkowe dowody. Ponadto ustosunkowując się do zarzutu przekroczenia art. 12 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że z poczynionych w Ministerstwie ustaleń wynika, że Strona otrzymała odpowiedź pismem w ustawowo przewidzianym terminie. Jednak ze względu na upływ czasu oraz mające miejsce w tym okresie reorganizacje struktury organizacyjnej Ministerstwa oraz rotacje pracowników zajmujących się sprawą nie zachowała się dokumentacja dotycząca przedmiotowego wniosku. Skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2012 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: a) art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 §3 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że istnieją podstawy do utrzymania w mocy postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 roku; b) art. 61 a § 1 w zw. z art. 156 §1 oraz art. 157 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w odmowie wszczęcia postępowania na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że wniosek S. P. z dnia 6 kwietnia 2001 roku dotyczył stwierdzenia nieważności pisma - protokołu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. z dnia [...] grudnia 1944 roku, podczas gdy przedmiotem ww. wniosku było żądanie orzeczenia zwrotu nieruchomości, c) art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nierozstrzygnięcie sprawy decyzją administracyjną, pomimo istnienia ku temu podstaw; d) art. 65 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie sprawy sądowi powszechnemu, w sytuacji stwierdzenia, że sprawa nie podlega rozpoznaniu przez organy administracji państwowej lecz sądy powszechne. e) art. 107 § 3 w zw. z art. 124 §2 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w sposób lakoniczny i niewyjaśniający zasadności przesłanek, którymi kierował się Organ administracji, f) art. 7 oraz art. 77 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania całości materiału dowodowego sprawy; g) art. 10 §1 w zw. z art. 35 §1 i 3 oraz art. 36 §1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą budowania zaufania obywateli do władzy publicznej; W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wniósł o : 1) uchylenie w całości postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2012 roku oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 roku, 2) zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że rzeczywistym żądaniem zawartym we wniosku było orzeczenie zwrotu wymienionych w nim nieruchomości - co było wielokrotnie przez pełnomocnika Wnioskodawcę wyjaśniane Organowi administracji (m.in. w piśmie pełnomocnika Wnioskodawcy z dnia 4 stycznia 2012 roku oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 21 lutego 2012 roku). Założenie to wpłynęło na sposób rozstrzygnięcia wniosku i nie zostało skorygowane przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Skutkiem takiego założenia było oparcie rozstrzygnięcia na niewłaściwej podstawie prawnej, a mianowicie art. 61 a §1 k.p.a. i wydanie na jego podstawie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie skarżącego odstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winien być zaś art. 104 k.p.a., a formą prawną rozstrzygnięcia - decyzja administracyjna. Postępowanie winno być przy tym zakończone decyzją administracyjną niezależnie od treści rozstrzygnięcia. Brak było bowiem jakiejkolwiek podstawy do zastosowania art. 61 a § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie. Zastosowanie tego przepisy nastąpiło bowiem na skutek całkowitego zignorowania przez Organ administracji rzeczywistej treści żądania zawartego we wniosku z dnia 6 kwietnia 2001 roku, tj. żądanie orzeczenia zwrotu na rzecz Wnioskodawcy oznaczonych nieruchomości. Wobec powyższego aktualny pozostaje zarzut sformułowany już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 21 lutego 2012 roku, że Organ administracji nie rozpoznał istoty sprawy. Co więcej, odmowa wszczęcia postępowania, dokonana po 11 latach od złożenia wniosku nie daje się pogodzić z zasadą budowania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), ani również z wyznaczonymi przez art. 35 k.p.a. terminami załatwienia sprawy. Niezrozumiałe dla Wnioskodawcy jest dlaczego Organ administracji po przeprowadzeniu długoletniego postępowania, w toku którego prowadzona była korespondencja z pełnomocnikiem Wnioskodawcy, postanowił o odmowie wszczęcia postępowania skoro postępowanie było faktycznie prowadzone, to brak jest podstaw do odmowy jego wszczęcia. Ponadto Organ administracji nie informował Wnioskodawcy o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie wskazywał nowych terminów jej załatwienia, do czego jest zobligowany na mocy art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Także treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zdaniem skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności odnośnie uzasadnienia odmowy uwzględnienia przez Organ administracji postawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 21 lutego 2012 roku zarzutów naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie w tym zakresie jest lakoniczne. Organ przy tym nie wskazał, jakie dowody, które zostały zebrane, były wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy oraz co przemawiało za tym, że dowody te były wystarczające dla rozstrzygnięcia. Zaznaczyć trzeba, że zarzuty naruszenia przez Organ administracji przepisów art. 7 oraz 77 §1 k.p.a. pozostają nadal aktualne. Organ administracji zaniechał bowiem ustalenia, czy w związku z przejęciem na własność Skarbu Państwa lasów [...] została kiedykolwiek wydana decyzja administracyjna, która mogłaby być przedmiotem badania pod kątem spełnienia przesłanek do stwierdzania jej nieważności. Organ w tym zakresie posłużył się bowiem nieuprawnionym domniemaniem, że skoro przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa to nie istnieje żadna decyzja administracyjna w tym zakresie. Twierdzenie to nie zostało jednak w żaden sposób dowiedzione i wykazane przez Organ administracji, który jest zobligowany do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego sprawy. Ponadto z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ administracji uznał się niewłaściwym do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości. Organ wielokrotnie dawał wyraz temu przeświadczeniu wskazując m.in. drogę postępowania przed sądem powszechnym jako właściwy tryb do dochodzenia przez Wnioskować swych praw. Poczynienie zatem takich ustaleń i uznanie przez Organ administracji, że nie jest uprawniony na podstawie obowiązujących przepisów prawa rozpoznać, w ramach postępowania administracyjnego, wniosku o zwrot nieruchomości, obligowało Organ, zgodnie z dyspozycją art. 65§1 k.p.a. do przekazania sprawy organowi właściwemu. Zaniechanie tego obowiązku stanowiło naruszenie prawa i miało rzeczywisty wpływ na treść rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ ustosunkowując się do zawartych w niej zarzutów, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadą materialną lub procesową uzasadniającego uchylenie, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się, jeżeli zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wprawdzie nie wymieniono w tym przepisie wprost przesłanek, które miałyby przesądzać o odmowie wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn"., nie mniej - mając na uwadze charakter i usytuowanie tej wstępnej fazy poprzedzającej postępowanie właściwe - nie ma podstaw do przyjęcia, żeby wydając takie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ rozstrzygał w nim kwestie materialnoprawne. W postanowieniu tym organ może np. wskazać jako przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia to, że sprawa będąca przedmiotem wniosku nie mieści się w ogóle w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Do tej kategorii zaliczyć trzeba sprawy o charakterze cywilnym, dla których nie przewidziano administracyjnoprawnej formy rozstrzygania, albo też sprawy należące wprawdzie do spraw publicznoprawnych, ale dla załatwienia których nie przewidziano żadnej formy aktu administracyjnego. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych powodów" dotyczy zatem przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji (ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji). Por. W. Chróścielewski Zeszyty Naukowe NSA 9/4/2011, Lex 35465/5. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania nadzorczego bada zatem, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. W razie zaś gdy pismo strony zawierające żądanie nie spełnia przesłanek formalnych i procesowych, organ administracji publicznej powinien podjąć czynności przewidziane w art. 63 i 64 k.p.a. Gdy strona uzupełni braki formalne i procesowe pisma w terminie, postępowanie uważa się za wszczęte z dniem doręczenia pisma lub z dniem uzupełnienia braków. Natomiast w razie nieuzupełnienia tych braków w terminie podanie pozostawia się bez rozpoznania, co oznacza, że postępowanie w tej sprawie nie zostało wszczęte. Por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wróbel, Lex. Wobec zaś stwierdzenia, że właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej jest inny organ, po wykazaniu jego kompetencji, żądanie wszczęcia postępowanie zostanie przekazane pismem do organu właściwego, jak stanowi art. 65 k.p.a. W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie. Załatwienie takiego żądania następować powinno w drodze wydania decyzji. Może to być decyzja o umorzeniu postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że orzekający w niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił wniosek skarżącego. Analiza akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że w dniu [...] grudnia 1944 r. został spisany protokół przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. (obecnie Nadleśnictwo L.). W protokole jako podstawę przejęcia podano dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego - Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 grudnia 1944 r. Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2001 r., ponowionym pismem z dnia 21 września 2010 r. adwokat B. O. - pełnomocnik S. P., wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w związku ze stosowaniem dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Jak słusznie wskazał organ dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., oraz rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. do tego dekretu nie przewidywały wydania decyzji właściwego organu administracji państwowej. Podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2006 r. (sygn. akt SK 8/04) stwierdzając, że "Upaństwowienie lasów i gruntów leśnych nastąpiło z mocy samego prawa i miało charakter powszechny, co powoduje, że nie istnieją indywidualne akty stosowania prawa rozstrzygające o przejęciu przez Skarb Państwa nieruchomości leśnych." Przejście następowało ex lege, a protokół przejęcia sporządzany w trybie przepisów wykonawczego stanowił jedynie dowód tego, że dana nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94 (OSN Nr 11 z 1994 r. poz. 212) oraz w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 r., III CZP 54/94 (OSN Nr 11 z 1994 r. poz. 215) - ponieważ dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321) i nie ma przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu - spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zasadnie zatem zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w toku całego postępowania wyjaśniającego organ wskazywał stronie, iż właściwym do rozpoznania jego żądania jest sąd powszechny. Reasumując należy wskazać, iż podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przez Ministra Środowiska art. 7, 10 § 1, 77§1, 107§3 w zw. z art. 124§ 3 i 126 k.p.a, są nieuzasadnione. Przede wszystkim nie można podzielić zarzutu strony dotyczącego niewyjaśnienia przez organ istoty postępowania tj. kwestii dotyczącej rzeczywistego żądania skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że w przesłanym przy piśmie z dnia 17 czerwca 2011 r. wniosku z dnia 6 kwietnia 2001 r. skarżący domagał się zwrotu majątku w nim określonego. Należy jednak wskazać, że w/w piśmie z 17 czerwca 201Or. pełnomocnik skarżącego oświadczyła także w sposób nie budzący wątpliwości, że cyt. "wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji w związku ze stosowaniem przepisów dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa". Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. wobec podtrzymywania przez pełnomocnika skarżącego żądania wydania decyzji w sprawie w/w wniosku organ zwrócił się do strony o przesłanie decyzji o stwierdzenie nieważności której wnosi. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłała protokół przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...] położonych w Nadleśnictwie L. (obecnie Nadleśnictwo L.) z dnia [...] grudnia 1944 r. Mając zatem na uwadze, iż jak wskazano na wstępie ani dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., ani rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. do tego dekretu nie przewidywały wydania decyzji administracyjnej, a skarżący nie wskazał wprost decyzji, której stwierdzenia nieważności się domagał, słusznie przyjął organ, że w niniejszej sprawie nie istnieje żadna decyzja administracyjna, której nieważność należy poddać ocenie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym w ocenie Sądu zasadnie wydał on zaskarżone postanowienie na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważność pisma - protokołu z dnia [...] grudnia 1944 r. dot. przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej - lasów [...], a nie rozstrzygną sprawę w drodze decyzji administracyjnej, tak jak się tego domaga skarżący. Podkreślić także należy, że z akt sprawy wynika również pośrednio, że już w 2001 r. skarżący otrzymał odpowiedź pismem z Biura Orzecznictwa Administracyjnego Ministerstwa Środowiska, w którym został poinformowany, że w aktualnym stanie prawnym spory o zwrot nieruchomości leśnych przejętych na podstawie art. 1 ww. dekretu PKWN powinny być rozstrzygane w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 66 § 3 k.p.a obowiązującym w 2001 r. Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Wobec tego, że nie zachowały sie akta sprawy, słusznie organ wobec jej reaktywacji pismem pełnomocnika skarżącego z dnia 21 września 201Or. uznał za zasadne odnieść się do wniosku skarżącego z 2001 r. ponownie i pouczył go, że jego żądanie ma charakter cywilnoprawny. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ art. 65 § 1 k.p.a należy wskazać, iż w ocenie Sądu jest on chybiony. Zgodnie z tym przepisem jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W rozpoznawanej sprawie nie mamy jednak do czynienia z sytuacją o której jest mowa w niniejszym przepisie, tj. skierowania podania do niewłaściwego organu administracji publicznej. Roszczenia związane ze zwrotem nieruchomości leśnych przejętych w oparciu o dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku, rozstrzyga sąd powszechny, o czym strona była wielokrotnie pouczana przez organ w trakcie niniejszego postępowania. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez pełnomocnika skarżącego przepisy k.p.a nie przewidują możliwości przekazania podania bezpośrednio do Sądu, a jedynie obligują organ do tego aby zwrócił je wnoszącemu wraz z odpowiednim pouczeniem. Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie mógł mieć wpływu także zarzut naruszenia przez organ art. 35 § 1 i 3 i 36 §1 k.p.a., które obligują organ do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (1 miesiąc, a sprawy szczególnie skomplikowanej 2 miesiące), zaś w przypadku niezałatwienia sprawy we wskazanym powyżej terminie zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, iż myśl art. 37 § 1 k.p.a na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przysługuje skarżącemu możliwość wniesienia (odrębnej) skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który następnie został trafnie oceniony przez organ odwoławczy, w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów postępowania. Wobec tego skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ) należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło