IV SA/Wa 986/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego M. P. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 127 §2 oraz art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (J. t. Dz. U. z 2013r. poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pana J. Z. pełnomocnik obywatela [...] pana M. P.ur. [...].07.1993r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2013r. Nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia mu zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 25.09.2013r. pan M. P. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się powołując się na polskie pochodzenie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].10.2013r. Nr [...] orzekło umorzeniu postępowania w w/w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że kwestia udzielenia panu M. P. zezwolenia na osiedlenie się z uwagi na pochodzenie polskie została już rozstrzygnięta inną decyzją z dnia [...].01.2012r o sygnaturze [...], mocą której Wojewoda [...] odmówił Panu M. P. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...].03.2012r., która stała się ostateczna. Dodatkowo w sprawie należy zauważyć, iż Cudzoziemiec w dniu [...].05.2012r. ponownie wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia osiedlenie się na terytorium RP ze względu na posiadanie polskiego pochodzenia. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2012r., umorzył powyższe postępowanie jako bezprzedmiotowe ze względu na to, iż w oparciu o te same przesłanki wydał już w dniu [...].01.2012r., rozstrzygnięcie. Od niniejszego rozstrzygnięcia Wnioskodawca złożył odwołanie do organu II instancji, który decyzją z dnia [...].03.2012r., Nr [...] utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie. Na rozstrzygnięcie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która to sprawa zakończyła się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25.07.2013r., oddalającym skargę Pana M. P. W dniu 25.10.2013r., Pan J. Z. pełnomocnik cudzoziemca wystąpił z odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.2013r. Nr [...].W odwołaniu tym wnosi o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.2013r., oraz wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP, zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa formalnego poprzez naruszenie treści art. 105 1 kpa, oraz art. 61 § 1 kpa. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik cudzoziemca podnosi, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości, upływ czasu, jaki minął od momentu pierwotnego złożenia wniosku powoduje, iż mocodawca posiada związki z polskością niezbędne do udzielenia mu przedmiotowego zezwolenia. Dodatkowo w piśmie z dnia 09.12.2013r., Pan J. Z. powołując się na uzasadnienie wyroku WSA podnosi, iż upływ czasu jaki minął od pierwszego wniosku do trzeciego spowodował, iż należałby wszcząć postępowanie raz jeszcze. W ocenie organu II instancji, Wojewoda [...] słusznie umorzył niniejsze postępowanie z uwagi na fakt, iż sprawa o udzielenie panu M. P. zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Przedmiotowa sprawa dot. udzielenia panu M. P. zezwolenia na osiedlenie się z uwagi polskie pochodzenie jest tożsama ze sprawą, zakończoną decyzją ostateczną organu II instancji z dnia [...].03.2012r. Organ wskazał także, że w niniejszej sprawie, kwestią sporną nie jest brak potwierdzenia polskiego pochodzenia cudzoziemca, lecz brak posiadania przez niego związków w polskością, co zostało określone w decyzji ostatecznej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Cudzoziemiec nie przedstawił nowych dokumentów, które mogłyby stanowić potwierdzenie posiadania przez niego związków z polskością, a tym samym uzasadniałyby merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił jej naruszenie: 1. art. 105§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (.k.p.a."). poprzez jego błędną wykładnię przez organ II instancji, skutkującą utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji administracyjnej organu I instancji: 2. art. 7 i 80 zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 k.pa., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało niewyjaśnieniem przez organ administracji II instancji stanu faktycznego sprawy w zakresie braku podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego oraz dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazuje, że decyzja organu I instancji z 2012r. stwierdzała, że Skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, podczas gdy organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie wykazał związków z polskością (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji). W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego złożenie kolejnego wniosku było konieczne - w ramach nowego postępowania administracyjnego, pragnął on wykazać swoje związki z polskością, a więc tożsamość przedmiotową obu wniosków jest odmienna. Skarżący stwierdził także że jego zdaniem przedmiot pierwszego wniosku o udzielenie zezwolenia a przedmiot drugiego wniosku nie jest tożsamy, gdyż jak stwierdził sam organ II instancji Wojewoda [...], jako organ I instancji stwierdził, iż Skarżący nie posiada polskiego pochodzenia, zaś organ II instancji stwierdził rzecz "całkowicie odmienną", co powoduje, iż dopiero stwierdzenie łącznika w postaci pielęgnowania mowy i tradycji jest kwintesencją całego postępowania. Skarżący stwierdził także, że przyjęcie przez organ administracyjny, że żądanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie pozwała na jego umorzenie z tego powodu. W tego typu przypadkach należy zatem wydać decyzję merytoryczną, odmawiającą uwzględnienia wniosku i nie można wiązać bezprzedmiotowości sprawy z negatywną oceną faktów dokonaną w toku prowadzonego postępowania . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezspornie decyzją z dnia [...].01.2012r o sygnaturze [...], Wojewoda [...] odmówił Panu M. P. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...].03.2012r., która stała się ostateczna. Zgodzić się zatem należy, z orzekającymi organami, że celem zasady trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Warunkiem nie pozwalającym na rozstrzygnięcie tej samej sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją administracyjną, jest uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Należy jednak mieć na uwadze, iż aby na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną i z drugiej strony wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę nowego żądania. Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Brak więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu. To czyni nowe postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i wymaga umorzenia postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie orzekające organy nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, iż w mamy w niej do czynienie z tą samą sprawą, zakończoną w 2012r. ostateczną decyzją. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP "osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe", a zatem ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie (zgodnie z ustawą) stwierdzone prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, natomiast nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. Wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania pochodzenia polskiego osoby, która w myśl art. 52 ust 5 Konstytucji ma prawo osiedlić się na terytorium RP, do realizacji tego prawa winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.), która reguluje m.in.. kwestie zasad i trybu udzielania zezwoleń na osiedlenie się, ale nie daje preferencji przy ubieganiu się o udzielenie takiego zezwolenia cudzoziemcom polskiego pochodzenia, oraz przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004r. Nr 53 poz.532 ze zm.), która jako jedyna określa kryteria, w oparciu o które ustalane jest polskie pochodzenie. Zgodnie z art. 5 za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów (ust. 1). Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. (ust. 2). Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3). Stosownie zaś do art. 6 dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: 1) polskie dokumenty tożsamości; 2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; 3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1). Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: 1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; 2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2). Jak wynika z akt sprawy powodem wcześniejszej odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się było nie wykazanie przez skarżącego związku z polskością. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 lipca 2013r. Sygn. akt IV SA/Wa 126/13, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania na zasadzie art. 153 p.p.s.a wiążą Sąd oraz orzekające w sprawie organy, okoliczność, iż skarżący w toku postępowania jakie toczyło się w 2012r. nie spełniał warunku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji - istnienia u niego związku z polskością, generalnie mogła ulec zmianie w czasie, zatem obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie istnienia związku skarżącego z polskością. Powyższe wskazuje, tak jak przyjął wówczas Sąd, iż - w przebiegu ponownie wszczętego postępowania obowiązkiem organu było ustalenie, czy istotnie związek skarżącego z polskością istnieje. Powyższych ustaleń w ocenie Sądu nie dokonały orzekające w sprawie organy. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w marcu 2012r. zgodę na osiedlenie się w Polsce uzyskała matka skarżącego, sam zaś skarżący od kilku lat przebywa w Polsce. Powyższe uzasadnia przyjęcie, iż w okresie jaki upłynął od wydania pierwotnej, ostatecznej decyzji w sprawie (marzec 2012r.) w przypadku skarżącego- mając na uwadze chociażby potwierdzenie związku z polskością przez jego matkę- zasadne było ustalenie przez orzekające w sprawie organy, czy w toku niniejszego postępowania nie mamy do czynienia z innym stanem faktycznym sprawy w zakresie możliwości wykazania przez stronę skarżącą związku z polskością, przyjmując zgodnie z w/w wyrokiem Sądu, iż jest to okoliczność, która może ulec zmianie w czasie. Wskazać bowiem należy, iż istotna z punku rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zmiana stanu faktycznego, uzasadnia prowadzenie postępowania administracyjnego. Bez dokonania powyższych ustaleń nie można było zatem przyjąć, iż spełniony został warunek tożsamości spraw, co stanowiło podstawę umorzenia postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na mocy art. 200 tej ustawy.