IV SA/Wa 988/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-17
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Piotr Korzeniowski, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydane ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na obszar Natura 2000, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji zasadnie odmówiły uzgodnienia warunków zabudowy, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na cele ochrony obszaru Natura 2000, w szczególności na populację orlika krzykliwego. W takich przypadkach, zgodnie z zasadą przezorności, wątpliwości co do ryzyka negatywnego oddziaływania należy interpretować na korzyść środowiska.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Działka inwestycyjna znajduje się w granicach obszaru Natura 2000 oraz Parku Krajobrazowego. Organy administracji odmówiły uzgodnienia, wskazując na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na chronione gatunki ptaków, takie jak orlik krzykliwy, żuraw, kszyk, gąsiorek i lerka. Skarżący kwestionował te ustalenia, podnosząc m.in. argumenty dotyczące istniejącej zabudowy i charakterystyki działki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy oddala skargę
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej kpa), oraz art. 60 ust. 1 w zw. art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm. - dalej upzp) - po rozpatrzeniu zażalenia J.J. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...], którym odmówiono uzgodnienia warunków zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z publicznej drogi gminnej, na działce o nr ewid. [...] obręb C., położonej w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...] (PLH200006) oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003), a także Parku Krajobrazowego [...] - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. Burmistrz Gminy C. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z publicznej drogi gminnej na działce o nr ewid. [...] obręb C.
Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003), obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...] (PLH200006), a także Parku Krajobrazowego [...] . Przedstawił charakterystykę powierzchni terenu i działek sąsiadujących wskazując, iż obszar planowanej inwestycji położony jest w zachodniej części polany śródleśnej [...] , gdzie wyróżnione zostały zarówno grunty orne jak i nieużytki. W skład krajobrazu wchodzą lasy stanowiące własność prywatną, zwarta zabudowa wiejska (C. ) i zabudowa rozproszona. Teren przedmiotowej działki i działek sąsiadujących jest częściowo porośnięty lasami łęgowymi, a częściowo zakrzaczonymi turzycowiskami i płatami ziołorośli, natomiast sukcesja wtórna zmierza w kierunku odtworzenia zbiorowisk łęgowych.
W zakresie oddziaływania na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...] (PLH200006), Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. wskazał że otwarte, rozległe tereny rolnicze z wprowadzoną rozproszoną zabudową stanowią barierę migracyjną dla rysi, a ponadto obszar planowanej inwestycji wchodzi w skład brzeżnej części areału wilczej rodziny.
Odnosząc się do ewentualnego wpływu przedmiotowej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003), organ pierwszej instancji ustalił, że w odległości ok. 100 m od południowo - zachodniej granicy przedmiotowej działki znajduje się rewir lęgowy orlika krzykliwego Aquila pomarina z wyznaczoną strefą ochronną. Podkreślił, że działka ta znajduje się w granicach aktywnie wykorzystywanego żerowiska w ciągu całego okresu lęgowego. Ponadto podniósł, iż w sąsiedztwie planowanej inwestycji znajdują się tereny podmokłe, trudno dostępne dla człowieka, dlatego w sąsiedztwie obszaru wnioskowanego wytworzyły się tereny siedlisk lęgowych dla kolejnych dwóch gatunków podlegających ochronie – na terenach mokradłowych sąsiadujących z obszarem inwestycji gnieździ się żuraw Grus grus oraz kszyk Gallinago gallinago.
Organ pierwszej instancji podkreślił również, że w opinii Polskiego Towarzystwa [...] wskazano na znaczące negatywne oddziaływanie inwestycji na dwa kolejne gatunki ptaków: gąsiorka Lanius collurio oraz lerkę Lulula arborea. Zauważył, iż na podstawie informacji zebranych podczas wizji terenowej stwierdzono, że w sąsiedztwie obszaru planowanej inwestycji występują potencjalne siedliska lęgowe i żerowiskowe dla takich gatunków ptaków, jak: kropiatka Porzana porzana, błotniak łąkowy Circus pygargus, jarzębatka Sylvia nisoria, derkacz Crex crex. Organ odniósł się również do opinii Dyrektora Parku Krajobrazowego [...] , który zwrócił uwagę na potrzebę prowadzenia prac o dużym natężeniu hałasu poza okresem lęgowym ptaków.
Podsumowując organ pierwszej instancji wskazał, że istnieje ryzyko znacznego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji, tj. zagospodarowania obszaru całorocznym budynkiem mieszkalnym wraz z infrastrukturą techniczną, na przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] . Ryzyko to potęguje fakt, iż o warunki zabudowy dotyczące budynku mieszkalnego inwestor wystąpił również dla sąsiedniej działki nr ew. [...].
Na powyższe postanowienie złożył zażalenie J.J. Inwestor podniósł, że specjalny charakter obszaru Natura 2000 nie wyklucza budowy oraz podkreślił, iż planowany budynek mieszkalny będzie miał powierzchnię ok. 100 m2. Zwrócił uwagę na fakt, że decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. została wyznaczona strefa ochronna orlika krzykliwego, jednak nie podano szerokości tej strefy. Skarżący podniósł, że inwestycja znajduje się w odległości 200 m od rewiru lęgowego orlika krzykliwego oraz 360 m od najbliższego gniazda. Stwierdził, iż planowana inwestycja nie jest odosobniona na tym terenie - działka nr [...] posiada warunki zabudowy oraz pozwolenie na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego, natomiast działka nr [...] położona w odległości ok. 160 m od planowanej inwestycji jest zagospodarowana budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi. Skarżący wskazał, że planowana inwestycja nie graniczy z łąkami stanowiącymi kluczowe żerowiska orlików krzykliwych, tylko z łąką na dz. nr [...], na której jest planowana inwestycja zajmująca powierzchnię 0,045 ha. Ponadto nie zgodził się z twierdzeniem, że działka położona jest w miejscu trudno dostępnym oraz w sąsiedztwie terenów podmokłych.
W tych okolicznościach, w wyniku rozpatrzenia zażalenia J.J., zostało wydane opisane na wstępie postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że w związku z położeniem planowanej inwestycji w obszarze Parku Krajobrazowego [...] w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy wprowadzone rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]. Zakazy ustanowione ww. rozporządzeniem dotyczą: umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu, likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, pozyskiwania do celów gospodarczych skał, wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej, budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, likwidowania, zasypywania i przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodnobłotnych, wylewania gnojowicy, prowadzenia chowu i hodowli zwierząt metodą bezściółkową, utrzymywania otwartych rowów ściekowych i zbiorników ściekowych, organizowania rajdów motorowych i samochodowych. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie skutkować złamaniem któregokolwiek z wyżej wymienionych zakazów odnoszących się do Parku Krajobrazowego. Jednakże, zdaniem organu drugiej instancji, oprócz kwestii wynikających z położenia terenu objętego wnioskiem w obszarze Parku Krajobrazowego [...] , należy odnieść się także do aspektów związanych z jego położeniem w granicach obszarów Natura 2000.
Organ drugiej instancji podkreślił, że w przypadku obszarów Natura 2000, organ działając na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ogranicza się do badania ryzyka wystąpienia znacząco negatywnego wpływu na ten obszar, a więc do zbadania, czy dane przedsięwzięcie mieści się w granicach określonych w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 33 ustawy o ochronie przyrody zabrania się podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Wskazał, że przedmiotowa inwestycja, oprócz usytuowania w granicach Parku Krajobrazowego [...] , znajduje się również na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003) oraz obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...] (PLH200006). Powołując się na informacje zawarte w Standardowym Formularzu Danych - dalej SDF, dostępnym na stronie http://natura2000.gdos.gov.pl zauważył, że w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003) występuje co najmniej 38 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Rady 79/409/EWG. W bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej działki, zgodnie z inwentaryzacją ptaków przeprowadzoną przez Polskie Towarzystwo [...], swoje siedliska mają takie gatunki ptaków, jak: gąsiorek, żuraw, kszyk, lerka oraz orlik krzykliwy, który w sąsiedztwie planowanej inwestycji posiada rewir lęgowy. Do głównych zagrożeń dla tego gatunku należy zaliczyć zanik terytoriów łowieckich, w skład których wchodzi mozaika terenów rolniczych (łąk kośnych, nieużytków i użytków rolnych).
GROŚ podał, że zgodnie z informacjami w SDF, obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] (PLH200006) obejmuje rozległy kompleks leśny [...] , którego wiele fragmentów zachowało naturalny charakter, rozcięty przez użytkowane rolniczo doliny niewielkich rzek i polany, otoczony przez obszary o ekstensywnej gospodarce rolnej, o mozaikowatym krajobrazie, z licznymi torfowiskami. W sąsiedztwie przedmiotowej działki znajdują się niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (kod 6510), które są dogodnym środowiskiem życia i żerowania dla takich gatunków ptaków, jak: gąsiorek, orlik krzykliwy, derkacz oraz błotniak łąkowy. W odległości ok. 100 m na zachód od przedmiotowej działki znajduje się siedlisko łęgów wierzbowych, topolowych, olszowych i jesionowych. Łęgi stabilizują stosunki wodne i są miejscami gniazdowania dla takich gatunków ptaków, jak: gąsiorek, orlik krzykliwy, żuraw. Wymienione siedliska są przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...] .
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że w analizowanej sprawie słusznie organ pierwszej instancji nie uzgodnił projektu decyzji o warunkach zabudowy ze względu na możliwe negatywne oddziaływanie inwestycji na obszar Natura 2000. Wskazał, iż w przypadku braku pewności wystąpienia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie ma tzw. "zasada przezorności". Zasada ta nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Dodatkowo podkreślił, iż wykazanie braku negatywnego oddziaływania jest obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność, zaś wątpliwości co do ryzyka wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania zawsze interpretuje się "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji", stosownie do zasady przezorności.
W odniesieniu do zarzutu niesprecyzowania szerokości strefy ochronnej orlika krzykliwego, organ wyjaśnił, że wielkość tej strefy została określona w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] listopada 2010 r. w postaci konkretnego oddziału i pododdziału leśnego, a nie w postaci odległości od gniazda. Organ zwrócił uwagę na fakt, że jest to gatunek, który wykazuje silne przywiązanie do miejsca lęgowego, a samce w poszukiwaniu pokarmu oddalają się nawet powyżej 10 km od gniazda.
Odpowiadając na zarzuty dotyczące już istniejących budynków mieszkalnych, zabudowań gospodarczych oraz sposobu wykorzystywania działek sąsiadujących, organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy działki o nr ewid. [...]. Postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane na podstawie materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, nie zaś na podstawie innych rozstrzygnięć administracyjnych. Każde zamierzenie inwestycyjne rozpatrywane jest indywidualnie, dlatego skarżący nie może oczekiwać uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia tylko z tego względu, iż w pobliżu terenu projektowanej inwestycji znajdują się inwestycje o takim samym charakterze, jak projektowana. Odnośnie zarzutu w zakresie położenia działek w miejscach trudno dostępnych oraz w sąsiedztwie terenów podmokłych, z czym inwestor nie zgodził się, organ stwierdził, iż opis terenu został sporządzony na podstawie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r., co zostało szczegółowo przedstawione w sporządzonym protokole.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.J., zwracając się o uchylenie kwestionowanego postanowienia jako wydanego z naruszeniem prawa.
Skarżący stwierdził, że działka rolna o nr ewid. [...] według mapy ewidencyjnej jest łąką trwałą o oznaczeniu ŁV, kośną co roku. Działka ta położona jest przy gminnej drodze dojazdowej nr [...], która według planu miejscowości C. przechodzi w drogę publiczną – ul. [...]. Działki o nr ewid. [...] i [...], których właścicielem jest skarżący, położone są w miejscowości C. , znajdującej się w granicach obszaru Natura 2000 województwa podlaskiego. Skarżący powołał się na pozytywne stanowisko dyrektora Parku Krajobrazowego [...] w zakresie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Podkreślił, iż przepisy rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] nie będą naruszone w związku z położeniem inwestycji na obszarze Parku Krajobrazowego. Skarżący poinformował, że posiadane przez niego działki zostały zarejestrowane jako gospodarstwo rolne. Trzy działki są co roku obsiewane owsem, a jedna stanowi łąkę kośną. W późniejszym okresie skarżący zamierza prowadzić na ww. działkach uprawy ekologiczne i zielarskie.
Powołując się na sąsiednią działkę usytuowaną przy drodze gminnej nr [...], tj. działkę nr [...], która jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym z budynkami gospodarczymi, skarżący stwierdził, że planowana inwestycja spełnia warunek określony w art. 61 ust. 1 upzp. Dodał, iż działka o nr ewid. [...] jest zagospodarowana w stopniu umiarkowanym, a właściciele posiadają decyzję o warunkach zabudowy oraz pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Przedmiotowa inwestycja jest spójna z polityką przestrzenną gminy, określoną w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, w związku z brakiem mapy zasadniczej oraz mapy katastralnej dla przedmiotowego obszaru w zasobach Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w B. została załączona mapa ewidencyjna gruntów w skali 1:5000.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] października 2013 r. o odmowie uzgodnienia warunków zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z publicznej drogi gminnej na działce nr ewid. [...], obręb C. .
Przedmiotowa działka znajduje się w granicach obszaru mającego znaczenie dla W. [...] (PLH200006), obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] (PLB200003), a także Parku Krajobrazowego [...] . Obszar planowanej inwestycji położony jest w zachodniej części polany śródleśnej [...] .
Stosownie do art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Z 2012 r., Nr 647) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się m.in. po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 ustawy. Zgodnie zaś z art. 53 ust. 4 pkt 8 upzp w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji podlega uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w odniesieniu do obszarów Natura 2000 oraz obszarów chronionego krajobrazu.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że planowana inwestycja usytuowana jest w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...] (PLB200003), obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...] (PLH200006), a także w obszarze Parku Krajobrazowego [...] .
Wskazać należy, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody, obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego. W przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c). Celem wyznaczenia takiego obszaru jest ochrona populacji dziko występujących gatunków ptaków, utrzymanie i zagospodarowanie ich naturalnych siedlisk zgodnie z wymogami ekologicznymi, przywracanie zniszczonych biotopów oraz tworzenie biotopów.
Ochrona obszarów Natura 2000 polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną. Ponadto, art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nakłada na organy administracji publicznej, osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony Natura 2000, znajdujący się w granicach Obszaru Ostoja [...] (PLH200006), a także Parku Krajobrazowego [...] , objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Z treści art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika natomiast, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000; wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000; pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Przepis ten zgodnie z jego ust. 2 stosuje się również do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000.
Z cytowanego powyżej przepisu wynika, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera bezwzględnego zakazu zabudowy w obszarze Natura 2000, lecz zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony. Stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymienione są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397), które zastąpiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573). Cel nowej regulacji prawnej stanowiło wdrożenie przepisów prawa wspólnotowego, a przede wszystkim uwzględnienie zarzutów Komisji Europejskiej podniesionych w ramach postępowania w sprawie o naruszenie przepisów dyrektywy 85/337/EWG Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE L Nr 175 z dnia 27 czerwca 1985 r., s. 40). Określono w nim: rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; przypadki, w których zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako ww. przedsięwzięcia.
Mając na uwadze powyższe rozważania zauważyć trzeba, że projektowana inwestycja nie należy do żadnej z kategorii przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu. Nie wymagała zatem sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jednocześnie podkreślenia wymaga okoliczność, iż postępowanie środowiskowe jest postępowaniem niezależnym od postępowania, jakie toczy się przed organem uzgadniającym inwestycję z punktu widzenia ochrony przyrody. Organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody winien dokonać we własnym zakresie oceny jego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem, czy inwestycja może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że organy zasadnie przyjęły, iż planowana inwestycja może w negatywny sposób wpłynąć na stan opisywanych siedlisk przyrodniczych i na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Nadto, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w odległości ok. 100 m od południowo - zachodniej granicy przedmiotowej działki znajduje się rewir lęgowy orlika krzykliwego Aquila pomarina z wyznaczoną strefą ochronną. Podkreślono również, że przedmiotowa działka znajduje się w granicach aktywnie wykorzystywanego żerowiska w ciągu całego okresu lęgowego. Jak wynika z pisma Polskiego Towarzystwa [...] z dnia 17 października 2013 r., w odległości ok 250 m i 1 km od obszaru planowanej inwestycji znajdują się dwa gniazda orlików, a przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest przy ścianie lasu w dolinie rzeki [...], którą zajmują łąki stanowiące kluczowe żerowiska dwóch par orlików krzykliwych. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, iż w sąsiedztwie planowanej inwestycji znajdują się tereny podmokłe, trudno dostępne dla człowieka, skutkiem czego w sąsiedztwie obszaru wnioskowanego wytworzyły się tereny siedlisk lęgowych kolejnych dwóch gatunków podlegających ochronie, tj. żurawia Grus grus oraz kszyka Gallinago gallinago. W opinii Polskiego Towarzystwa [...] wskazano także na znaczące negatywne oddziaływanie inwestycji na dwa gatunki ptaków: gąsiorka Lanius collurio oraz lerkę Lulula arborea. Na podstawie informacji zebranych podczas wizji terenowej stwierdzono ponadto, że w sąsiedztwie obszaru planowanej inwestycji występują potencjalne siedliska lęgowe takich gatunków ptaków, jak: kropiatka Porzana porzana, błotniak łąkowy Circus pygargus, jarzębatka Sylvia nisoria, derkacz Crex crex. Również opinia Dyrektora Parku Krajobrazowego [...] wskazuje na potrzebę prowadzenia prac o dużym natężeniu hałasu pozą okresem lęgowym ptaków.
W opisanych okolicznościach należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że istnieje ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...] . Ryzyko to potęguje fakt, iż o warunki zabudowy na budowę budynku mieszkalnego, Inwestor wystąpił także dla sąsiedniej działki nr ew. [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób wnikliwy wykazał, iż planowana inwestycja z punktu widzenia art 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie może być zrealizowana ze względu na jej znaczący negatywny wpływ na populację orlika krzykliwego, który posiada rewir lęgowy w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Zasadnie organ zauważył, że realizacja inwestycji na terenach dotychczas niezabudowanych może w powiązaniu z innymi przedsięwzięciami znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu w zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, o których mowa w pkt 1-9. Ochrona przyrody musi odbywać się w warunkach zrównoważonego rozwoju, dlatego zmiany w środowisku przyrodniczym nie mogą niszczyć cech charakterystycznych dla danego krajobrazu i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest opracowanie i urzeczywistnienie takiego modelu gospodarki, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom.
Ochrona przyrody realizowana jest m.in. przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody formami ochrony przyrody, a następnie opracowywanie i realizację planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej oraz programów ochrony gatunków, siedlisk i szlaków migracji gatunków chronionych. Zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącego organ dokonał prawidłowego wyważenia interesu strony i interesu społecznego. Brak uzgodnienia planowej przez skarżącego inwestycji niewątpliwie ogranicza jego prawo własności do dysponowania nieruchomością, jednakże prawo własności nie ma charakteru absolutnego. Sformułowana w art. 21 ust 1 Konstytucji RP zasada ustrojowa stanowi, iż Rzeczpospolita Polska chroni własność, przy czym zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ponadto, jak stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony m.in. środowiska.
W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 upzp, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Granice określone ustawą, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 upzp to m.in. granice wyznaczone ustawą o ochronie przyrody (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 744/10). W niniejszej sprawie ocena wpływu planowanej inwestycji na cele ochrony przyrody została wnikliwie przeprowadzona przez organy administracji obu instancji. W toku postępowania ustalono, że wnioskowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 z punktu widzenia celów ochrony tego obszaru. Podkreślenia wymaga, że w świetle Dyrektywy Rady nr 92/43/EWG obowiązkiem państw członkowskich jest podjęcie odpowiednich działań w celu uniknięcia na obszarach "Natura 2000" pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków oraz niepokojenia gatunków, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie dla celów Dyrektywy. Stosownie zaś do Dyrektywy Rady 79/409/EWG EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków, nawet w przypadku niepewności organu nadzorującego, zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej i art 6 Dyrektywy Siedliskowej, w tym w szczególności w zakresie stosowania zasady przezorności, cele ochrony obszaru Natura 2000 należy traktować priorytetowo. Na obszarach Natura 2000 kraje członkowskie Unii Europejskiej powinny podjąć wszelkie działania zmierzające do uniknięcia zanieczyszczenia lub pogorszenia się stanu siedlisk lub jakichkolwiek zaburzeń w ich środowisku, wpływających na ptaki.
Organy administracji orzekające w rozpatrywanej sprawie miały na uwadze badania o stanie i zagrożeniach populacji orlika krzykliwego i prawidłowo przyjęły, że dalsza zabudowa terenów otwartych doprowadzi do zmniejszenia się rewirów łowieckich tego gatunku, co spowoduje spadek populacji ptaków. Jako niezasadny należy ocenić zarzut skarżącego w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego. W postępowaniu uzgodnieniowym wystarczające jest bowiem stwierdzenie przez organy ochrony środowiska istnienia ryzyka negatywnego wpływu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 utworzony dla ochrony określonych gatunków ptaków. Ustalenie przez organ administracji wystąpienia takiego ryzyka stanowi natomiast przesłankę odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało oddalić skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło