IV SA/Wa 991/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego A. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania A. P. (A. P., dalej "skarżący") od decyzji Komendanta Palcówki Straży Granicznej w L. (dalej także "Komendanta") z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], wydanej w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu, utrzymał decyzję Komendanta w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., przedstawia się w sposób następujący: 1. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w L. orzekł, na podstawie art.302 ust.1 pkt 1, art.310 pkt 1, art.318 ust.1 i ust.2 pkt 2 w związku z art.315 ust.1 oraz art.319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. poz.1650 z późn.zm.), o: 1. zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, 2. zakazie ponownego wjazdu skarżącego na: 1) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia: a) wykonania niniejszej decyzji lub b) upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji 2) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji, na wypadek, jeżeli skarżący w terminie określonym w niniejszej decyzji: a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. 2. Pismem z dnia 28 listopada 2014 r. skarżący wniósł do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Komendanta z dnia [...] listopada 2014 r. (za pośrednictwem tego organu), zarzucając organowi zaniechania wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. III. Zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Szef Urzędu rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w L. z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: 1. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że po raz ostatni skarżący wjechał do Polski w dniu 14 marca 2010 r., posiadając [...] dokument podróży oraz polską wizę krajową wielokrotną z terminem ważności do dnia 14 maja 2010 r. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] sierpnia 2012 r. negatywnie rozpatrzono wniosek skarżącego z dnia 26 marca 2012 r. o udzielenie zezwolenia na czas oznaczony. Pomimo tych wszystkich okoliczności skarżący nie opuścił terytorium RP, a w dniu 17 listopada 2014 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w L. w związku z nielegalnym pobytem w kraju. W toku przesłuchania skarżący oświadczył, że pozostaje w związku z obywatelką polską panią L. M., która jest w szóstym miesiącu ciąży ze skarżącym. Skarżący oświadczył ponadto, że z wyżej wymienioną osobą nie zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie. 2. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że w odniesieniu do skarżącego wystąpiły ustawowe przesłanki, o których mowa w art.302 ust.1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, obligujące organ do zobowiązania cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi. W myśl tego przepisu zobowiązanie takie nakłada się na cudzoziemca, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. 3. W przypadku skarżącego nie zachodzą żadne okoliczności, o których mowa w art.303 ust.1, art.348 lub 351 ustawy o cudzoziemcach, stanowiące przeszkodę do zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Potwierdzeniem takich okoliczności nie jest oświadczenie skarżącego o pozostawaniu w związku z obywatelką polską, z którego to związku ma się narodzić dziecko skarżącego, albowiem twierdzeń tych skarżący nie poparł żadnymi dowodami. Jednocześnie relacji skarżącego ze wspomnianą przez niego obywatelką polską nie można zakwalifikować jako relacji rodzinnych z uwagi na brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. IV. Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2015 r. (za pośrednictwem organu), podnosząc że wbrew ocenie zaskarżonej decyzji jego sytuacja osobista (konieczność poszanowania życia rodzinnego skarżącego) stanowi przeszkodę do wydania decyzji zobowiązującej go do powrotu. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Przy piśmie procesowym z dnia 5 maja 2015 r. skarżący przedłożył odpis zupełny aktu urodzenia K. M., wystawiony w dniu 20 marca 2015 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w W. W dokumencie tym wskazano, że rodzicami wymienionego w nim dziecka, urodzonego w dniu [...] marca 2015 r., są L. M. oraz skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 li.b, albowiem w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją Szef Urzędu, było zobowiązanie skarżącego do powrotu na zasadach określonych w art.302 i nast. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w związku ze spełnieniem się przesłanek, o których mowa w art.302 ust.1 ustawy. 2. Bezspornym jest, że wskazane wyżej przesłanki wystąpiły, albowiem w postępowaniu administracyjnym wykazano, że skarżący przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, w sytuacji, w której wiza lub inny taki dokument są wymagane. 3. Z treści art. 303 ust. 1 ustawy wynika jednakże w sposób jednoznaczny, że pomimo wystąpienia przesłanek do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, wyszczególnionych w art. 302 ust. 1 ustawy (a zatem również w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art.302 ust.1 pkt 1, zachodzących w odniesieniu do skarżącego) decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu nie wydaje się. Z art.303 ust.1 pkt 3 ustawy wynika, że jedną z przeszkód do zobowiązania cudzoziemca do powrotu stanowi sytuacja, w której cudzoziemcowi udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. W myśl art.348 ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub 2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub 3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Z kolei w myśl art. 351 ustawy zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub 2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub 3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca. 4. Nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez Szefa Urzędu skarżący nie legitymował się decyzją, która udzielałaby mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, ewentualnie decyzją udzielającą skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Skarżący powołał się natomiast na fakt pozostawania w nieformalnym związku z obywatelką polską (z którym nie łączyło się prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego), z którego to związku ma się urodzić dziecko. Niewątpliwie okoliczności te powodowały konieczność oceny w postępowaniu administracyjnym, czy pomimo nielegitymowania się przez skarżącego decyzją w przedmiocie pobytu ze względów humanitarnych (ewentualnie w przedmiocie pobytu tolerowanego), zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na któryś z tych dwóch rodzajów pobytu na terytorium RP. Niewątpliwie należało zatem rozważyć, czy zobowiązanie skarżącego do powrotu nie naruszałoby prawa skarżącego do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby (w perspektywie ewentualnego rozdzielania ojca i dziecka) praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu (przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych – art.348. Nie sposób odmówić trafności ocenie Szefa Urzędu, że w postępowaniu administracyjnym skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, że jest ojcem nienarodzonego jeszcze dziecka obywatelki polskiej, aczkolwiek stwierdzić należy, że skarżący nie został wezwany do wykazania, czy też uprawdopodnienia tego faktu. Tymczasem okoliczność ta została ponad wszelką wątpliwość wykazana na etapie postępowania przed sądem (odpis aktu urodzenia dziecka). Wystąpiła tu zatem okoliczność, stanowiącą podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego na zasadzie art.145 ust.1 pkt 5 k.p.a. (przedłożenie obecnie odpisu aktu urodzenia dowodzi, że w dacie orzekania w sprawie przez organy skarżący był istotnie ojcem nienarodzonego jeszcze dziecka obywatelki polskiej). W tej sytuacji uznać należy, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka do uchylenia decyzji Szefa Urzędu na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a., w myśl którego sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 2002/06, publ. LEX Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: 1. Uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku ze stwierdzeniem naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wiążące się z ujawnieniem nowych dowodów, musi być poprzedzone oceną przydatności dowodu przedstawionego przez stronę dla potrzeb postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy po uchyleniu decyzji przez sąd. 2. Stwierdzenie zaś, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, powinno być uzupełnione wyjaśnieniem, dlaczego sąd uważa te ujawnione okoliczności za istotne, a zatem w jaki sposób zapoznanie się z nimi przez organ może wpłynąć na wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. Należy przy tym przyjąć, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść orzeczenia. Ten wpływ sąd administracyjny powinien wykazać w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. 5. Nie ulega wątpliwości, że posiadanie przez skarżącego dziecka z obywatelką polską jest okolicznością, uzasadniającą udzielenie skarżącemu pobytu ze względów humanitarnych (ochrona życia rodzinnego), stanowiącą przeszkodę do zobowiązania skarżącego do powrotu. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Szef Urzędu ponownie orzeknie w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu, uchylając decyzję Wojewody i umarzając postępowania administracyjne w sprawie. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.b i art.200 p.p.s.a.