IV SA/Wa 992/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant A. D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2007 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1958 r., nr [...], przekazującego w zarząd i użytkowanie Spółdzielni P. w P. "resztowkę" P. o powierzchni 9,36 ha wraz z zabudowaniami i przynależnościami, w skład której wchodziła między innymi część nadanej S. S. działki nr [...] zabudowanej czworakami (według stanu na 1947 r. oznaczonej nr [...], według stanu na 1961 r. oznaczonej numerem [...], według stanu na 1962 r. oznaczonej numerem [...], a od 1971 r. oznaczonej numerem [...]). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że na podstawie dokumentu nadania ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r. S. S., poprzednik prawny skarżącej, otrzymał w wyniku parcelacji majątku P. grunt o powierzchni 10,6527 ha oznaczony na planie parcelacyjnym nr [...]. Według protokołu z dnia [...] stycznia 1949 r., z majątku P. została wydzielona resztówka o pow. 7,2900 ha (składająca się z ziemi ornej o pow. 0,60 ha, ogrodu warzywnego o pow. 1,00 ha zabudowanego pięcioma budynkami mieszkalnymi (czworakami) i pięcioma gospodarczymi, parku o pow. 1,2700 ha, gruntu zabudowanego o pow. 2,83 ha i nieużytków o pow. 1,59 ha), którą przekazano Gminnej Spółdzielni S. Gminna Spółdzielnia S. oddała nowonabywcom działek budynki znajdujące się na resztówce, "potrzebne na cele mieszkaniowe, oraz na pomieszczenie inwentarza i krescencji w płatne użytkowanie, za których użytkowanie pobierać miała odpowiedni czynsz dzierżawny - wystarczający na pokrycie kosztów związanych z remontem budynków, opłaceniem podatków i ubezpieczeń". Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. wdrożyło postępowanie w sprawie wymiany gruntów na obszarze gromady P. Według rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego z 1952 r. sporządzonego na potrzeby tego postępowania przedmiotowa nieruchomość została oznaczona jako "C. Zapas trwały: działka nr [...] Podwórze. o pow. 0,21 ha, działka nr [...] Ogród o pow. 0,60 ha, działka nr [...] Podwórze o pow. 4,42 ha, działka nr [...] Ogród o pow. 2,40 ha, działka nr [...] Ogród o pow. 1,00 ha (zabudowana domami mieszkalnymi majątku ziemskiego P.) i działka nr [...] Ogród o pow. 0,73 ha. Łączna powierzchnia nieruchomości wynosiła 9,36 ha. Następnie, orzeczeniem z dnia [...] marca 1958 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., przekazało grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, w tym m.in. "resztówkę P. o powierzchni 9,36 ha wraz z zabudowaniami i przynależnościami o szacunkowej wartości zł 1 012 500" w zarząd i użytkowanie Spółdzielni P. w P. W skład ww. resztówki wchodziła między innymi część nadanej S. S. działki nr [...] zabudowanej czworakami. Decyzją z dnia [...] maja 1961 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. ustaliło klasyfikację gospodarstwa składającego się z działek [...], nadanego S. S. oraz szacunek tego gospodarstwa na 212,27 q żyta. Podane działki są tożsame z nadziałem ziemi oznaczonym na planie parcelacyjnym numerami [...]. W wyroku z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95, wydanym w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji i szacunku nadanego gospodarstwa na rzecz S. S., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dokument nadania ziemi wydany w tej sprawie na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przenosił własności nieruchomości na rzecz nabywcy i nie stanowił podstawy wpisania go do ksiąg wieczystych jako właściciela, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. RP nr 34, poz. 204) dopiero dokument ten wraz z odpisem wykonalnej decyzji właściwej władzy w przedmiocie klasyfikacji i szacunku otrzymanych przez nowonabywcę nieruchomości ziemskiej stanowił tytuł do wpisania na rzecz nabywcy w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nadanej działki. Nie można zatem z samego dokumentu nadania ziemi wydanego w wykonaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. wywodzić tytułu własności do konkretnej nieruchomości i skutków prawnych, jakie wywołał ten dokument w sferze własności spornej nieruchomości - części działki nr [...], na której znajdowały się czworaki po majątku ziemskim P. W dniu 10 lutego 1958 r. Rolnicza Spółdzielnia P. w P. wystąpiła o przekazanie w bezpłatne użytkowanie m.in. resztówki z zabudowaniami pochodzącej z rozparcelowanego majątku P., w tym działki nr [...] (według stanu na 1947 r. oznaczonej nr [...], według stanu na 1961 r. oznaczonej numerem [...], według stanu na 1962 r. oznaczonej numerem [...], a od 1971 r. oznaczonej numerem [...]) pokrywającej się częściowo z działką nr [...]. Orzeczeniem z dnia [...] marca 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. przekazało w zarząd i użytkowanie Spółdzielni tę resztówkę wraz z działką nr [...], której część pokrywała się z działką nr [...]. Omawiane orzeczenie z dnia [...] marca 1958 r. poprzedzało decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego dokumentem nadania z dnia [...] grudnia 1947 r., wydaną na rzecz S. S., co oznacza, iż w chwili wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1958 r., przedmiotowa nieruchomość - w tym część działki nr [...] pokrywająca się z częścią działki nr [...] - nie stanowiła własności S. S., lecz była własnością Skarbu Państwa, dlatego orzeczenie z dnia [...] marca 1958 r. nie może być uznane za dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r. K. G. zarzuciła naruszenie art. 6 - art. 9, art. 80, art. 107 §3 i art. 156 §1 pkt 2 kpa oraz §5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1951 r. w sprawie przekazania rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Kwestionowane orzeczenie z dnia [...] marca 1958 r. nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1951 r., podano w nim bowiem tylko powierzchnię przekazywanej nieruchomości wraz z zabudowaniami oraz jej wycenę. Nie wskazano natomiast nr księgi wieczystej oraz nie wyszczególniono jakie działki i budynki wchodziły w skład tej nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się również do decyzji PWRN w P. z dnia [...] stycznia 1968 r. o przekazaniu w zarząd dla RSP P. gruntów państwowych w kontekście wydanego wcześniej orzeczenia z dnia [...] marca 1958 r. Nie oceniono także skuteczności orzeczenia o nadaniu w zarząd nieruchomości RSP P., skoro nie została ona ujawniona w rejestrze ewidencji gruntów i w księgach wieczystych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wszczętego z wniosku skarżącej - zawartego w piśmie z dnia 15 marca 2003 r. i doprecyzowanego w piśmie z dnia 2 kwietnia 2003 r. - była ocena legalności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1958 r. w ramach przesłanek określonych w art. 156 §1 kpa. Zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenia prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji. Oceniając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Kwestionowane przez skarżącą orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1958 r. wydane zostało na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1951 r. w sprawie przekazania rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa (Dz.U. Nr 10, poz. 77), określającego tryb postępowania i zawartość wniosku oraz orzeczenia dotyczącego przekazania nieruchomości na rzecz spółdzielni produkcyjnych. Przedmiotem przekazania mogła być przy tym nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika, że sporna nieruchomość (oznaczona w 1947 r. nr [...], a obecnie nr ew. [...]), jako objęta aktem nadania ziemi na rzecz poprzednika prawnego skarżącej z dnia [...] grudnia 1947 r., była w 1958 r. własnością Skarbu Państwa, jako pochodząca z majątku ziemskiego P., przejętego na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wprawdzie, aktem nadania nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r., sporna część przedmiotowej nieruchomości, obejmująca zabudowania na dawnej działce nr [...] (obecnie nr ew. [...]), przekazana została na rzecz S. S. (poprzednika prawnego skarżącej), to jednak akt ten nie stanowił o przeniesieniu tytułu własności tej nieruchomości na rzecz S. S., co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wiążącym obecnie prawomocnym wyroku z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95, wydanym w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu nadania ziemi S. S. z dnia [...] grudnia 1947 r. oraz decyzji z dnia [...] maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku nadanego gospodarstwa na rzecz S. S. Ocena ta jest konsekwentnie podtrzymywana w kolejnych orzeczeniach sądów administracyjnych, wydanych w sprawie o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji z dnia [...] maja 1961 r., ostatnio w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 626/06 i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 738/07. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja geodezyjno-kartograficzna (m.in. dołączona do pisma Starosty W. z dnia [...] stycznia 2003 r.), określająca granice obszaru resztówki pochodzącej z majątku ziemskiego P. i dokonujące się na przestrzeni lat - począwszy od 1947 r. - zmiany ewidencyjne w jej oznaczeniu, potwierdza przy tym tożsamość części spornej nieruchomości jako objętej wskazanymi wyżej: aktem nadania z dnia [...] grudnia 1947 r., orzeczeniem z dnia [...] marca 1958 r. i decyzją z dnia [...] maja 1961 r. Sporna część dawnej nieruchomości oznaczonej nr [...], obejmująca zabudowania, stanowiła zatem w 1958 r. własność Skarbu Państwa, dlatego ocena Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż ta część nieruchomości mogła być przedmiotem przekazania na rzecz Rolniczej Spółdzielni P. P. orzeczeniem z dnia [...] marca 1958 r., jest prawidłowa. Dla oceny legalności tego orzeczenia, a także jego skuteczności, na co wskazuje skarżąca, rozumianej jako wykonalność tego orzeczenia, nie ma znaczenia prawnego okoliczność objęcia tej części nieruchomości decyzją z dnia [...] maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku nadanego gospodarstwa na rzecz S. S., skoro decyzja ta wydana została po kwestionowanym przez skarżącą orzeczeniu z dnia [...] marca 1958 r. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dokonał jednak oceny kompletności treści orzeczenia z dnia [...] marca 1958 r. w kontekście elementów wynikających z §5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1951 r. w sprawie przekazania rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa. Stanowi to naruszenie art. 107 §3 kpa, nie mające jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ, o ile w orzeczeniu z dnia [...] marca 1958 r. nie wskazano oznaczenia księgi wieczystej i opisu granic przekazywanej nieruchomości, to jednak posłużono się identyfikowalnym na podstawie stosownych, istniejących ówcześnie rejestrów inwentarzowych, rejestrów pomiarowych i dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, pojęciem resztówki ziemskiej P. z określeniem jej powierzchni, co w konsekwencji nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Za rażące naruszenie prawa należałoby bowiem uznać taką sytuację, w której nie byłoby możliwe ustalenie przedmiotu danego orzeczenia w wyniku braku w tym względzie jakichkolwiek danych zarówno w treści orzeczenia, jak i w innych dokumentach mających precyzować obszar objęty orzeczeniem. W rozpatrywanej sprawie, brak oznaczenia księgi wieczystej i opisu granic w orzeczeniu z dnia [...] marca 1958 r. nie stoi jednak na przeszkodzie dokładnemu ustaleniu przedmiotu tego orzeczenia, jako resztówki majątku ziemskiego P., opisanego w ówczesnej dokumentacji inwentarzowej i geodezyjno-kartograficznej. Stąd też, omawiana wadliwość orzeczenia z dnia [...] marca 1958 r., nie stanowi rażącego naruszenia prawa, skutkiem czego, niedokonanie oceny tej okoliczności przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji nie miało wpływu na jej wynik. Błędnie przy tym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał na obecną numerację części spornej nieruchomości jako nr ew. [...], skoro z akt sprawy wynika (np. pismo Starosty W. z dnia [...] stycznia 2003 r.), iż część ta oznaczona jest nr ew. [...]. Jednak i ta wadliwość zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia dla zawartego w niej rozstrzygnięcia. Powyższe wskazuje, iż kwestionowanemu przez skarżącą orzeczeniu z dnia [...] marca 1958 r. nie można przypisać wady nieważności z art. 156 §1 pkt 2 kpa. Nie wynika również z akt, aby orzeczenie to mogło być dotknięte innymi wadami określonymi w art. 156 §1 kpa. Ocena więc tego orzeczenia, dokonana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mimo zaistniałych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego nie mających jednak wpływu na wynik rozstrzygnięcia, jest prawidłowa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł, jak w sentencji.