IV SA/Wa 995/14
WyrokWSA w Warszawie2014-06-25
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Łukasz Krzycki, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy starorzecze rzeki stanowi "inny zbiornik wodny" w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody i § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia wojewody, co uzasadnia zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od jego linii brzegowej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że starorzecze nie jest tożsame z pojęciem "innego zbiornika wodnego" w rozumieniu przepisów ochrony przyrody i rozporządzenia wojewody. Oznaczenie terenu jako nieużytek w ewidencji gruntów nie wyklucza istnienia zbiornika wodnego, jednak organy nie wykazały, że na obszarze starorzecza występuje taki zbiornik. W związku z tym postanowienie organów zostało wydane bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności i wymaga uzupełnienia materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący Z. L. wniósł skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 2012 r. utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy domu jednorodzinnego na działce położonej w Obszarze Chronionego Krajobrazu. Organ uznał, że działka znajduje się w pasie 100 m od linii brzegu rzeki i starorzecza, które zakwalifikowano jako "inny zbiornik wodny". Skarżący kwestionował tę kwalifikację oraz ustalenia dotyczące położenia działki względem linii brzegowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; stwierdził, że postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Z. L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia Z. L. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] czerwca 2010 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ew. [...], położonej w obrębie [...], w gminie B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że planowana inwestycja znajduje się na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej w obrębie [...], w gminie B. w granicach Obszaru Chronionego [...], którego funkcjonowanie reguluje rozporządzenie nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...].
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji wskazując, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), stanowiący, iż na terenie ww. obszaru chronionego zakazuje się lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od brzegów linii rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej lub rybackiej.
W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, z którego wynika, że działka o numerze geodezyjnym [...] znajduje się w całości w pasie 100 m od linii brzegu rzeki [...], a także w pasie 100 m od linii brzegu starorzecza rzeki [...], stanowiącego w rozumieniu ww. przepisu "inny zbiornik wodny".
Organ odwoławczy zauważył, iż przez pojęcie "inne zbiorniki wodne", którym posługuje się art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody należy uznać, inne niż jeziora zbiorniki wodne, zarówno naturalne, jak i sztuczne. Za wskazanym sposobem rozumienia przedmiotowego pojęcia przemawiają reguły wykładni językowo -logicznej, w szczególności reguła /lege non distinguente nec nostrum est distinguente/ - tam gdzie rozróżnień nie wprowadza sam prawodawca, tam nie wolno ich wprowadzać interpretatorowi. Zgodnie z regułą języka potocznego zbiornik wodny w przeciwieństwie do cieku, jest wodą stojąca, zajmującą naturalnie lub sztucznie wytworzone zagłębienia terenu. Wyróżnia się tzw. małe formy zbiornikowe: stawy, sadzawki, osadniki, baseny, wyrobiska i zapadliska z wodą oraz tzw. duże formy zbiornikowe: jeziora naturalne i sztuczne (tzw. zbiorniki retencyjne lub zbiorniki zaporowe).
Powołując się na literaturę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że starorzecza to pozostałości po dawnym korycie rzeki. Powstają naturalnie, jak i dzięki regulacjom prowadzonym na rzekach. Starorzecza tworzą całkiem odmienny typ biotopu wodnego w porównaniu z korytem rzeki. Są to zbiorniki stale lub okresowo zasilane wodą z rzeki albo też tracą z nią połączenie i ulegają zamuleniu. Starorzecza mogą charakteryzować się znacznymi wartościami przyrodniczymi.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż planowana inwestycja nie dotyczy urządzeń wodnych oraz obiektów służących racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej lub rybackiej, w związku z czym nie jest możliwe zastosowanie odstępstwa od zakazu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...].
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska ustalił również, iż w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe zastosowanie odstępstw, od zakazu z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, określonych w § 4 ust. 5 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z którymi zakaz ten nie dotyczy:
- obszarów zwartej zabudowy miast i wsi, w granicach określonych w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin (lub w równorzędnych dokumentach planistycznych) oraz uzupełnień zabudowy mieszkaniowej i usługowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów zgodnie z linią występującą na działkach przyległych;
- siedlisk rolniczych w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nie przekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegu;
- wyznaczanych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego terenów dostępu do wód publicznych - w zakresie niezbędnym do pełnienia funkcji plaż, kąpielisk i przystani, po uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w O.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż planowana inwestycja narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...], a także nie jest możliwe zastosowanie odstępstw od tegoż zakazu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. złożył Z. L. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...] poprzez błędną interpretację wyrażającą się w przyjęciu, że starorzecze jest zbiornikiem wodnym w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów;
- art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącego.
Ponadto skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 7 i 77 kpa poprzez załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń polegających m.in. na przyjęciu, iż działka nr [...] położona jest w całości w pasie szerokości 100 m od strony linii brzegowej rzeki [...], oraz od strony zbiornika wodnego, naruszenie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2010 r. pomimo, iż postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż przedmiotowa działka znajduje się w całości poza pasem 100 m od linii brzegowej rzeki [...], co jednoznacznie wynika z map sytuacyjno-wysokościowych znajdujących się w aktach sprawy. Odnosząc się do położenia działki względem obszaru stanowiącego starorzecze rzeki, skarżący nie zgadza się z dokonanym przez organ ustaleniem, iż obszar ten stanowi zbiornik wodny, które to pojęcie nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W ocenie skarżącego starorzecze jest pojęciem odmiennym od jezior, rzek i innych zbiorników wodnych, wymienionych w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody. Art. 24 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o ochronie przyrody wprowadza zamknięty katalog zakazów, jakie mogą być wprowadzone na terenie obszaru chronionego krajobrazu. Jednakże zakazy te nie mogą być modyfikowane, czy też rozszerzane, jak również niedopuszczalna jest ich rozszerzająca interpretacja. Tymczasem objęcie zakazem lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od strony obszaru starorzecza rzeki, jest wykładnią rozszerzającą zakres przepisu, która w efekcie w sposób nieuzasadniony ingeruje w prawo własności skarżącego, naruszając tym samym art. 64 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 479/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] czerwca 2010 r.
Uchylając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powyżej wymienione postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kwestionowane przez skarżącego ustalenie organów, iż działka nr [...] znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegu rzeki [...] wymaga wyjaśnienia przez zaznaczenie na mapie linii obrazującej tę odległość. Weryfikując natomiast prawidłowość przyjęcia, że starorzecze jest "innym zbiornikiem wodnym" w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, Sąd wskazał na ewidencyjne oznaczenie tego terenu na znajdującej się w aktach sprawy mapie sytuacyjno – wysokościowej symbolem N. Następnie, odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) i cytując jego § 67, a także postanowienia punktu 4 i 5 załącznika nr 6 do tego rozporządzenia zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie organy nie podnosiły, iż starorzecze rzeki [...] jest użytkiem ekologicznym, czyli formą ochrony przyrody, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody i do której miałyby zastosowanie art. 44 i art. 45 tej ustawy, a zatem należy uznać, że starorzecze rzeki [...] jest nieużytkiem, a nieużytek nie jest zbiornikiem wodnym. Dalej, wskazując na przewidziany w pkt 6 załącznika nr 6 ewidencyjny podział gruntów pod wodami i przypisane nim zgodnie z § 68 ust. 4 powyższego rozporządzenia symbole Wm, Wp i Ws oznaczające kolejno grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi, grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i grunty pod wodami wewnętrznymi stojącymi Sąd stwierdził, że jeżeli starorzecze rzeki [...] miałoby być innym zbiornikiem wodnym, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, to na mapach stanowiących załączniki do projektu decyzji byłoby oznaczone symbolem Wp, lub Ws. Odnosząc się natomiast do ustalenia organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie starorzecze stanowi niewielki płytki akwen porośnięty typową roślinnością wodną Sąd wskazał, iż są to elementy charakterystyczne dla nieużytku.
W konkluzji przyjął, że organy nie miały podstaw do zastosowania § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w odniesieniu do "starorzecza będącego nieużytkiem" i zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględnił tę ocenę i dokonał ustaleń w zakresie odległości działki skarżącego od linii brzegu rzeki [...].
Rozpatrując skargę kasacyjną złożoną przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2415/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia na Obszarze Chronionego [...] wprowadza przewidziany w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody zakaz lokalizowania obiektów w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że o istnieniu "innego zbiornika wodnego" w rozumieniu powyższego przepisu przesądza wyłącznie oznaczenie gruntu symbolem Wp lub Ws, który w ewidencji gruntów i budynków przypisany jest dla gruntów pod wodami, natomiast oznaczenie symbolem N oznaczającym w ewidencji nieużytek wyklucza istnienie zbiornika wodnego i nie uprawnia organu do zastosowania zakazu. Stanowiska tego Naczelny Sąd Administracyjny nie zaakceptował. Oznaczenie gruntu w ewidencji gruntów i budynków określonym symbolem i zakwalifikowanie go do określonej kategorii użytków gruntowych nie przesądza o zastosowaniu powyższego zakazu, a w szczególności nie oznacza, że na obszarze oznaczonym symbolem N nie może istnieć zbiornik wodny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że interpretacja przepisów prawa z zakresu ochrony przyrody musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w ustawie o ochronie przyrody.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, a celem ochrony jest m. in. utrzymywanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody. Obowiązkiem organów administracji publicznej, a także innych podmiotów jest stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Z powyższych unormowań wynika, że ochronie podlega rzeczywiście istniejący stan walorów przyrodniczych. Stan ten, nie musi pokrywać się z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, stanowią, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Natomiast, jeżeli chodzi o ochronę przyrody dane te, oczywiście mogą być również wykorzystywane, ale nie można przypisać im charakteru wyłącznie rozstrzygającego, tak jak uczynił to Sąd pierwszej instancji.
W rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek o braku podstaw do zastosowania § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia wywiódł wyłącznie z danych zawartych w ewidencji, dodatkowo wyjaśniając, że płytki akwen porośnięty roślinnością wodną to elementy charakterystyczne dla nieużytku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie uprawniał Sądu do takiej oceny. Koncentrując uwagę na ewidencyjnym oznaczeniu obszaru położonego w sąsiedztwie działki skarżącego symbolem N Sąd przyjął, że teren ten w ogóle nie stanowi starorzecza, lecz nieużytek, a w związku z tym nie oceniał też stanowiska organu, że starorzecze jest innym zbiornikiem wodnym w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Wnoszący skargę kasacyjną organ formułując zarzuty i posługując się w nich terminem "zbiornik wodny" utożsamia to pojęcie z terminem "starorzecza". Twierdząc, że starorzecze jest innym zbiornikiem wodnym w rozumieniu i przywoływanego przepisu rozporządzenia i art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody organ terminów tych używa zamiennie. Stanowisko to - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie jest prawidłowe. Wskazanych pojęć bowiem nie można utożsamiać, ani używać zamiennie. Na ich różne znaczenie wskazuje chociażby treść innego zakazu wprowadzonego na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody na Obszarze Chronionego [...] przewidzianego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia "likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno – błotnych". Gdyby pojęcie starorzecza mieściło się już w pojęciu zbiornika wodnego, jak twierdzi organ, to takie sformułowanie tego zakazu nie byłoby właściwe. Sąd pierwszej instancji, analizując przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków trafnie dostrzegł, że gdyby sam obszar starorzecza miał podlegać ochronie, to tylko w tej formie, jaką dla użytku ekologicznego przewidziano w art. 44 i 45 ustawy o ochronie przyrody. Przypisując jednak danym z ewidencji gruntów znaczenie rozstrzygające dla wykładni terminu "inny zbiornik wodny" zawartego w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nie dostrzegł, że o ile sam obszar starorzecza znajdujący się na terenie oznaczonym w ewidencji jako nieużytek nie podlega tej formie ochrony, jaka przewidziana jest w w/w przepisach ustawy o ochronie przyrody, to na takim obszarze może rzeczywiście występować zbiornik wodny nie oznaczony w ewidencji symbolem Ws lub Wp, do którego będzie odnosił się zakaz zabudowy ustanowiony w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując zaskarżone postanowienie oceni, czy materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego potwierdza, że na obszarze starorzecza rzeki [...] oznaczonego na mapach symbolem przypisanym dla nieużytku występuje "inny zbiornik wodny" w rozumieniu przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia – w kontekście wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów wydane zostały bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie.
Działka nr geodezyjny [...], na której planowana jest inwestycja, położona jest w granicach Obszaru Chronionego [...].
Obszar chronionego krajobrazu – według art. 23 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880, ze zm.) - obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa (do dnia 1 sierpnia 2009 r. w drodze rozporządzenia wojewody), która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony (art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).
Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wskazuje jakie zakazy mogą być wprowadzone w obszarze chronionego krajobrazu. Art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody przewiduje, że w obszarze chronionego krajobrazu może być wprowadzony m.in. zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Zakaz ten został powtórzony w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]).
Organy w przedmiotowej sprawie uznały, że działka inwestycyjna o numerze geodezyjnym [...] znajduje się w strefie 100 m od linii brzegu rzeki [...] oraz w pasie 100 m od linii brzegu starorzecza rzeki [...], stanowiącego w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 w/w rozporządzenia "inny zbiornik wodny".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego starorzecze nie jest innym zbiornikiem wodnym w rozumieniu przywoływanego przepisu rozporządzenia i art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody. Wskazanych pojęć bowiem nie można utożsamiać, ani używać zamiennie. Na ich różne znaczenie wskazuje treść innego zakazu wprowadzonego na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody na Obszarze Chronionego [...] przewidzianego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia "likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno – błotnych".
Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego nie wynika czy na obszarze starorzecza rzeki [...] oznaczonego na mapach symbolem przypisanym dla nieużytku występuje "inny zbiornik wodny".
W zaistniałej sytuacji należało uznać, iż sprawa nie została wyjaśniona w sposób wystarczający do podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia.
Organy administracji publicznej mają obowiązek działania w postępowaniu z należytą starannością i wnikliwością. Temu ma służyć zarówno obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 kpa), obowiązek sporządzenia adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia (art. 126 w zw. z art. 124 i art. 107 § 3 kpa).
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym orzeczeniu i wyda stosownie rozstrzygnięcie. Tzn. uzupełni materiał dowodowy w ten sposób by ustalić czy przedmiotowa działka znajduje się w strefie 100 m od linii brzegu rzeki [...] oraz w pasie 100 m od linii brzegu starorzecza rzeki [...] i czy na obszarze starorzecza rzeki [...] oznaczonego na mapach symbolem przypisanym dla nieużytku występuje "inny zbiornik wodny".
W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło