IV SA/Wa 999/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H. A. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Wojewoda [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. orzekającą o zameldowaniu S. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. . W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego ustalono, że S. B. w spornym lokalu zameldowany był na pobyt stały od roku 1959 do 2003. Obecnie pod ww. adresem zameldowany jest na pobyt czasowy, trwający do 27 marca 2010 r. Organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskodawca uzasadniając wniosek o zameldowanie oświadczył, iż w spornym lokalu mieszka nieprzerwanie od sierpnia 2007 r., posiada tam swoje rzeczy osobiste, tam również koncentruje się jego życie. Dodatkowo wskazał, iż dysponuje kluczami do lokalu i ma do niego swobodny dostęp. Wojewoda [...] zaznaczył, iż H. A. , siostra wnioskodawcy, składając do protokołu oświadczenia potwierdziła, że S. B. zamieszkuje w spornym lokalu ale mimo to nie wyraziła zgody na zameldowanie go na pobyt stały. Fakt zamieszkiwania zainteresowanego potwierdził również kurator sądowy J. U. oraz sąsiedzi rozpytani przez funkcjonariuszy policji. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, iż wymagana prawem przesłanka zameldowania jest spełniona, gdy istnieją łączne dwa warunki wymienione w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi natomiast przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar trwałego związania się z tym miejscem pobytu. W ocenie organu odwoławczego ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny i prawny sprawy potwierdza, iż S. B. spełnia warunek konieczny do zameldowania pod ww. adresem, zamieszkuje bowiem w przedmiotowym lokalu i jego pobyt ma charakter stały. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. A. . W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza interes prawny skarżącej wyrażający się w błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a to uznaniu, iż S. B. stale zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania mających wpływ na wynika sprawy, tj. art. 77 Kpa poprzez przyjęcie przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, że S. B. zamieszkuje w spornym lokalu z zamiarem stałego przebywania, - przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynika sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przyjęcie, że fakt ,,zamieszkiwania" S. B. w spornym lokalu oznacza jego pobyt stały. Dodatkowo pełnomocnik wskazał na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez orzekające w niniejszej sprawie organy przepisu art. 9 ust. 2 a cyt. ustawy wyrażającej się w przyjęciu, że skarżąca potwierdziła zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu S. B. w przedmiotowym lokalu. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż orzekające w niniejszej sprawie organy niezasadnie uznały, iż S. B. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. z zamiarem stałego w nim przebywania. W ocenie skarżącej zarówno organ pierwszej instancji jak i Wojewoda [...] nie zebrał i nie rozpatrzył w sprawie wystarczającego do wydania decyzji materiału dowodowego. Podkreśliła, iż organ jedynie na podstawie wyjaśnień kuratora sądowego oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez policję uznał, że skoro S. B. widywany jest w spornym lokalu to oznacza, że w lokalu tym zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. W ocenie skarżącej organ protokołując wyraźny jej sprzeciw w kwestii zameldowania uczestnika na pobyt stały w należącym do niej lokalu winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienie spornych okoliczności. Skarżąca podkreśliła, iż S. B. przebywa sporadycznie w przedmiotowym lokalu, natomiast większość czasu spędza u swej konkubiny K. B., w lokalu przy ul. [...] w S. koło O. Tam też prowadzi gospodarstwo domowe i tam znajduje się obecnie jego centrum życia. W ocenie skarżącej więź emocjonalna łącząca uczestnika z konkubiną i ich wspólnym dzieckiem, a przede wszystkim ilość czasu, którą spędza potwierdza, że sporny lokal nie jest miejscem, w którym on zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. O zamiarze stałego pobytu zdaniem skarżącej nie przesądza też fakt posiadania w lokalu przedmiotów, a przez to kluczy do mieszkania jak również widywanie uczestnika pod wskazanym adresem. Nadto skarżąca wskazała, iż orzekające w sprawie organy, naruszając treść art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych błędnie przyjęły, iż skarżąca jako najemca lokalu potwierdziła pobyt w lokalu S. B. W ocenie skarżącej nigdy ona nie wyraziła zgody na zameldowanie na pobyt stały S. B. w spornym lokalu, a jedynie, na wezwanie organu, potwierdziła, iż od 2007 r. zamieszkuje on w zajmowanym przez nią lokalu. Skarżąca potwierdzając zamieszkiwanie S. B. w lokalu potwierdziła jedynie fakt jego czasowego w nim przebywania, związanego z posiadaniem kluczy do lokalu i możliwością dysponowania jednym pokojem oraz przechowywaniem w nim rzeczy. Zdaniem skarżącej, nie bez znaczenia w sprawie jest to, że S. B. użył podstępu wobec skarżącej i wykorzystując jej ,,chęć pomocy bratu w potrzebie" uzyskał z zachowania sprzecznego z prawem meldunek na czas określony. Wskazała, iż S. B. po zwolnieniu go z zakładu karnego, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, zwrócił się do niej jako siostry z prośbą aby pozwoliła mu się zatrzymać w zajmowanym przez nią mieszkaniu. Skarżąca wyraziła zgodę na to aby brat się u niej zatrzymał. Następnie skarżąca na prośbę brata wyraziła zgodę na zameldowanie go na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu do 27 marca 2009 r. W trakcie ówczesnego postępowania meldunkowego została zapewniona, iż meldunek czasowy wygasa z mocy prawa oraz, że bez jej zgody nie może zostać wydłużony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. naruszają prawo. Zdaniem Sądu, orzekające w przedmiocie zameldowania S. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa i 107 § 3 Kpa. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono bowiem wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonano dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organy rozstrzygając w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 Kpa i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć – w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.. Zgodnie z przepisem art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli dane budzą wątpliwość, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy ( ust. 2). W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Definicję normatywną pojęcia "pobyt stały" zawiera art. 6 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Powyższe wskazuje zatem, iż czynność zameldowania na pobyt czasowy związana jest z wystąpieniem dwóch przesłanek, tj. przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi natomiast spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Ponadto należy podkreślić, iż uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem ( por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt IVSA/Wa 519/03, LEX nr 146738). Ocena zaistnienia tych przesłanek należy do organu administracji, który prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie winien kierować się ogólnymi zasadami administracyjnymi wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie związane były zatem rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organy zobowiązane był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Z zasady wyrażonej w art. 8 Kpa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84 (ONSA 1984, nr 2, poz. 117), podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 Kpa. Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 Kpa- wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu, dokonując oceny znaczenia i wartości danego dowodu dla toczącej się sprawy. Należy podkreślić, iż organ może – w ramach zasady określonej w art. 80 Kpa - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści. W niniejszej sprawie należy zauważyć, iż zarówno Wojewoda [...] jak i Prezydent W., wydając decyzję w przedmiocie zameldowania S. B. na pobyt stały w spornym lokalu, swoje ustalenia oparli jedynie na dowodach w postaci zeznań kuratora sądowego, protokołu z przesłuchania skarżącej i S. B. oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez policję. Stan faktyczny ustalony na podstawie powyższych dowodów, zdaniem orzekających organów wskazywał, na wypełnienie przez S. B. przesłanek uzasadniających jego zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. , a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia, iż zamieszkuje on w spornym lokalu, a jego pobyt ma charakter stały. Organy orzekające w niniejszej sprawie odstąpiły natomiast od przesłuchania innych świadków, m.in. osób prowadzących ze skarżącą gospodarstwo domowe oraz sąsiadów na okoliczność, czy S. B. zamieszkuje w spornym lokalu oraz czy zamieszkuje w nim z zamiarem stałego pobytu. Dodatkowo należy podkreślić, iż skarżąca w toku prowadzonego postępowania poinformowała organ o tym, iż S. B. większość czasu spędza w lokalu przy ul [...] w S. Według informacji przekazanych przez skarżącą pod ww. adresem S. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubiną K. B. i ich dzieckiem. Wyjaśnienie powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, miało istotne znaczenia w kontekście ustalenia, czy S. B. przebywa stale w lokalu, w którym został zameldowany, czy pobyt jego ma jedynie charakter sporadyczny. Rozpoznające niniejszą sprawę organy administracji publicznej nie ustosunkowały się natomiast do powyższej kwestii, nie przeprowadziły również postępowania, wyjaśniającego w podniesionej przez skarżącą kwestii. Fakt posiadania przez zameldowanego kluczy do przedmiotowego lokalu oraz możliwość dysponowania przez niego jednym pokojem, jak słusznie zauważyła skarżąca, nie dawało jeszcze podstaw do przyjęcia, iż w lokalu tym osoba ta przebywa, a przebywanie to ma charakter pobytu stałego. Ponadto w ocenie Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie ażeby skarżąca potwierdziła fakt przebywania S. B. w przedmiotowym lokalu. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż wyraziła ona zgodę na zameldowanie brata ale jedynie na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał zatem podstaw do uznania przez orzekające organy, iż zgoda ta stanowiła potwierdzenie faktu przebywania osoby meldowanej, o którym mowa w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl art. 9 ust. 2a cyt. ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Potwierdzenie faktu przebywania osoby meldowanej w lokalu przez podmiot będący jego właścicielem lub mający do niego tytuł prawny jest zatem warunkiem niezbędnym skutecznego zameldowania osoby na pobyt stały. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły tej okoliczności, pominęły również fakt, iż skarżąca przedstawiła wyraźny sprzeciw na zameldowanie brata na pobyt stały. Brak dokładnego wyjaśnienia powyższej kwestii czyni w niniejszej sprawie niewiarygodnym twierdzenie organu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawę do orzeczenia o zameldowaniu S. B. w przedmiotowym lokalu. Należy również zauważyć, iż organy nie przeprowadziły rzetelnego postępowania na okoliczność legalnego przebywania przez zameldowanego w spornym lokalu. Jak wynika z oświadczenia skarżącej zawartego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, od czasu zameldowania S. B. na pobyt czasowy zachowanie jego diametralnie się zmieniło. Brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie dodatkowo potwierdza, iż prowadzone przez organy postępowanie, obarczone jest wadą. W tym stanie rzeczy trudno nie zgodzić się ze stroną skarżącą, iż dokonanie przez organy ustaleń w całokształcie materiału dowodowego, który winien być zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący można uznać za nierzetelne. Zdaniem Sądu, wbrew art. 77 § 1 Kpa organy zaniechały zebrania wnioskowanych dowodów i dogłębnego rozpatrzenia sprawy. Wojewoda [...] nie wyjaśnił w jakikolwiek sposób dlaczego pominął okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą w odwołaniu, z których wynikać miało, że materiał dowodowy przedstawiony w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji jest niepełny i nie wskazuje na spełnienie przesłanek niezbędnych do zastosowania przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ odwoławczy do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego, istotnego dla oceny zastosowania w/w normy prawa materialnego, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. Uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie to ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organów zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących przede wszystkim kwestii wiarygodności dowodów zgromadzonych w toku postępowania. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.