IV SAB/Wa 1/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. G. na przewlekłe prowadzenie przez Krajową Radę Sądownictwa postępowania w sprawie skargi na działalność prezesa sądu apelacyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1/13 odrzucił skargę S. G. na przewlekłe prowadzenie przez Krajową Radę Sądownictwa postępowania w sprawie skargi na działalność prezesa sądu apelacyjnego. Odpis orzeczenia doręczono skarżącemu w dniu 7 marca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 53 akt sprawy). W dniu 13 marca 2013 r. (data stempla pocztowego) S. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia o kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo wspólnie z żoną i pełnoletnim synem, którzy są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Wskazał, że ani on, ani żaden z domowników nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu. Nadmienił, że wstrzymał się od wszelkich opłat, w tym czynszu najmu lokalu, w którym mieszka wraz z rodziną. Podniósł, że właściciel tego lokalu zalega wobec skarżącego ze spłatą należności w kwocie 17.000 zł, a w sprawie tej toczy się postępowanie przed sądem cywilnym. Oświadczył nadto, że posiada wierzytelność wobec Skarbu Państwa na kwotę ponad 30.000 zł, że został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych, że pozbawiono go prawa do emerytury, oraz że nie leczy się, chociaż chce. Pismem z dnia 22 marca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2. do nadesłania oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny - jeżeli tak, to należało nadesłać zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność oraz wskazujące, czy skarżący uprawniony jest do zasiłku dla bezrobotnych; 3. do nadesłania zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających, że żona i syn skarżącego zarejestrowani są jako osoby bezrobotne i nie mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych; 4. do złożenia oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego i jego rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności należało wyjaśnić: a) skąd skarżący, jego żona i syn czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, b) czy skarżący, jego żona lub syn uzyskują środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych, a jeżeli tak, to jakie środki uzyskali z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy, c) czy skarżący, jego żona lub syn korzystają z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości, d) czy skarżący, jego żona lub syn otrzymują świadczenia z pomocy społecznej - jeżeli tak to należało nadesłać dokumenty (np. kopię decyzji o przyznaniu świadczenia) wskazujące, jakie świadczenia otrzymują i jaka jest ich wysokość; 5. do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta). Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie złożył do akt sprawy żądanych dokumentów i oświadczeń. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2013 r. zakwestionował natomiast wystosowane do niego wezwanie. Postanowieniami z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1/13 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia doręczono stronie w dniu 27 maja 2013 r. W dniu 3 czerwca 2013 r. S. G. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14 dni wymienionych wyżej dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jego stan majątkowy i dochody. Wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 5 lipca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 96 akt sprawy). Pomimo upływu wyznaczonego terminu strona nie uczyniła zadość rzeczonemu wezwaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych S. G., w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, bądź, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Co istotne, jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do S. G. wezwania z 22 marca i 17 czerwca 2013 r. Złożone przez stronę oświadczenie z dnia 8 marca 2013 r. jest bowiem niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a ponadto budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W szczególności weryfikacji wymaga oświadczenie wnioskodawcy wskazujące, że ani on, ani członkowie rodziny, prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe, nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. Konieczne jest także ustalenie źródeł utrzymania trzyosobowej rodziny i ich wysokości. Tymczasem, skarżący nie wykonał nałożonego nań zobowiązania chociażby częściowo. W pismach kierowanych do Sądu kwestionuje natomiast prawidłowość i zasadność wystosowywanych do niego wezwań i innych pism w sprawie. Oznacza to, że wnioskodawca nie podjął nawet próby wykonania nałożonego nań obowiązku. Odstąpił więc od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w sposób określony w wezwaniach z 22 marca i 17 czerwca 2013 r., a tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.