IV SAB/Wa 103/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2006 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - zezwoleń na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin. - oddala skargę - "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem procesowym z dnia 24 maja 2006 r. skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie braku rozstrzygnięcia skargi z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - zezwoleń na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin Zakładów [...] S.A. Zdaniem skarżącej spółki bezczynność organu polega na niezałatwieniu skargi albo w drodze zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji albo w drodze wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 157 § 3 kpa - w terminie określonym w art. 35 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka przedstawiła następujący stan sprawy. Spółka [...] Sp. z o.o. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o udostępnienie do wglądu, na podstawie art. 73 § 1 kpa, akt postępowań, wszczętych na wniosek Zakładów [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w N., w sprawie wydania zezwoleń na dopuszczenie do obrotu i stosowania środków ochrony roślin, zawierających substancję aktywną tribenuron metylu. Tribenuron metylu jest substancją aktywną zarejestrowanych w Polsce środków ochrony roślin [...] oraz [...] produkowanych przez [...] (France) S.A.S, a importowanych przez [...] Sp. z o.o. We wniosku wskazano na prawdopodobieństwo naruszenia prawa przy dopuszczeniu do obrotu środków Zakładów [...] S.A. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznając, iż [...] Sp. z o.o., nie jest stroną tych postępowań odmówił udostępnienia Spółce żądanych akt. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] lipca 2005 roku postanowienie utrzymujące poprzednie postanowienie w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1928/05, oddalił skargę na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 roku. Jak wskazała skarżąca spółka wprawdzie postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało prawomocnie zakończone, ale postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostają w obiegu prawnym i wywołują skutki prawne w nich określone. W świetle tych postanowień [...] Sp. z o.o. nie jest stroną postępowań o dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin [...] oraz [...], zawierających tribenuron metylu. Zdaniem skarżącej spółki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi udzielił informacji, w jaki sposób wykonane zostały, wymagane przepisami regulującymi dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu, analizy porównawcze substancji biologicznie czynnej tribenuron metylu. Informacje te - zdaniem skarżącej spółki - wskazywały, iż w procedurze rejestracyjnej środków ochrony roślin Zakładów [...] S.A. mogło dojść do rażącego naruszenia prawa. Z tego względu, [...] Sp. z o.o. stosownie do art. 235 kpa, wystąpiła o wszczęcie z urzędu postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin [...] oraz [...] produkcji Zakładów [...] S. A. w N. Pismem z dnia 15 lutego 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiadomił skarżącego zwykłym pismem o niewszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin Zakładów [...] S. A. Na skutek powyższego, w dniu 7 marca 2006 r. [...] Sp. z o.o. wezwał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi z dnia [...] stycznia 2006 r. W ocenie skarżącej spółki naruszenie prawa polegało na załatwieniu skargi w formie zwykłego pisma, podczas gdy z art. 235 kpa wynika, że w zależności od okoliczności sprawy, skarga winna być rozpatrzona poprzez zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji bądź decyzją wydaną w trybie art. 157 § 3 kpa o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na wezwanie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 14 kwietnia 2006 r. poinformował [...] sp. z o.o., iż w uzasadnieniu pisma Ministra z dnia 15 lutego 2006 r. wskazano, iż nie miało miejsce naruszenie prawa, a skarga [...] została rozpoznana zgodnie z prawem. Organ argumentował, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 157 § 3 kpa, gdyż odmówić postępowania w drodze decyzji można tylko w sytuacji, gdy wniesiony został odpowiedni wniosek strony. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone zostały w art. 156 § 1 kpa. Wniesienie skargi w trybie art. 235 kpa, w której wskazano jedną z przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, obliguje organ nadzoru do zbadania z urzędu, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Nie jest natomiast prawidłowe zdaniem skarżącej spółki załatwienie sprawy poprzez poinformowanie skarżącego o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez niego decyzji administracyjnej. W obszernej odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu szczegółowo opisał wszelkie swoje działania związane Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Stosownie do art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania [...]. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 kpa). Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, które toczy się na podstawie przepisów art. 157 kpa. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego wszczyna się na żądanie strony albo z urzędu (art. 157 § 2 kpa). W przypadku, gdy postępowanie w w/w trybie nadzwyczajnym ma być wszczęte na żądanie strony powstaje kwestia oceny czy osoba żądająca wszczęcia takiego postępowania jest stroną legitymowaną do występowania z takim żądaniem (tak m.in. NSA w uchwale 7 sędziów z 28.09.2003 r., OSA 2/03, ONSA 2004/1/2). Pojecie strony zostało zdefiniowane w art. 28 kpa i przymiot ten przysługuje każdemu czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że art. 28 kpa ma zastosowanie również w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności. Dodatkowo wskazano, że stroną takiego postępowania może być nie tylko podmiot występujący jako strona w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 12.01.1994 r., II SA 2164/92 oraz z 15.09.2000 r., IV SA 2328/99, nie publ.). W orzecznictwie dominuje również pogląd, że podstawę interesu prawnego stanowi przepis prawa materialnego, przy czym szczególną cechą tego interesu jest bezpośredniość między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego na której budowany jest ten interes prawny (tak m.in. wyrok NSA z 8.10.1987 r., IV SA 498/87). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organ prawidłowo uznał, że skarżąca spółka nie jest osobą uprawnioną, nie posiada legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji - zezwoleń na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin [...] oraz [...] produkcji Zakładów [...] S.A. w N. Spółka [...] Sp. z o.o. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nie wykazała także interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Źródła takiego interesu nie stanowią także przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz.U. z 2004 r., Nr 11, poz.94), jak również wcześniej regulacje w tym zakresie ustawa z 12 lipca 1995 r. o ochronie roślin uprawnych (Dz.U. z 1999r., Nr 66, poz.751) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wydawania zezwoleń na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu i stosowania (Dz.U. z 2002r., Nr 24, poz.250 ze zm). Należy zgodzić się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartą w wyroku oddalającym skargę z dnia 20 stycznia 2006 r. w sprawie sygn.akt IV SA/Wa 1928/05, gdzie skarżącą była również Spółka [...] Sp. z o.o., że "... w ocenie Sądu z faktu, iż jakiś podmiot ma wątpliwości co do rzetelnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ administracji państwowej nie wynika jeszcze uprawnienie tego podmiotu do uznania go za stronę tego postępowania. Ponadto, nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, jest treść art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie roślin uprawnych zgodnie z którym dane zawarte w szczegółowej dokumentacji dotyczącej środka, który ma zostać dopuszczony do obrotu mogą być wykorzystywane jedynie dla potrzeb prowadzonego postępowania rejestracyjnego, przez organ wydający zezwolenie oraz inne jednostki prowadzące badania, a także wydające opinie w tym postępowania. Przepis ten wskazuje wprost, iż dokumentacja szczegółowa dotycząca środka ochrony roślin nie może być wykorzystywana w innym celu jak tylko do przeprowadzenia badań. Powyższy przepis, jak również przepisy przytoczone przez stronę skarżącą obrazują, iż każdy podmiot na takich samych zasadach ma prawo do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. Dotyczy to zatem w takim samym stopniu strony skarżącej jak i Spółki Zakłady [...] S.A. ubiegającej się o zezwolenie. Oczywiście nie może to oznaczać, iż w sytuacji bezprawnego wykorzystania przez określony podmiot danych będących własnością innego podmiotu, podmiot którego dane zostały tak wykorzystane nie posiada żadnych możliwości ochrony swoich praw, bowiem taka ochronę statuują np. przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U z 2003r. Nr 153 poz. 1503 ze zm.), ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.). Reasumując w ocenie Sądu przedstawione przez stronę skarżącą argumenty wskazują , iż bez wątpienia jako podmiot sprzedający już na rynku polskim, środek ochrony roślin oparty na tej samej substancji czynnej co mający być dopuszczony do obrotu preparat, posiada ona interes faktyczny w niniejszej sprawie. Interesu faktycznego nie należy jednak utożsamiać z interesem prawnym." Biorąc pod uwagę powyższe słuszne jest stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że żądanie podmiotu, który nie ma interesu prawnego w rozumieniu art.28 stanowi jedynie zawiadomienie organu nadzoru o kwalifikowanej - w ocenie zawiadamiającego - wadliwości decyzji. Nie powoduje natomiast wszczęcia postępowania administracyjnego, a w przypadku, gdy organ nie wszczyna postępowania z urzędu informacja o tym ma jedynie charakter pisma. W tej sytuacji nie ma zastosowania art.157 § 3 kpa, gdyż odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego można odmówić tylko w sytuacji, gdy wniesiony został odpowiedni wniosek strony. Z tych wszystkich względów - na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji.