IV SAB/Wa 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r. J. H. wniósł do Sądu skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku. Pismem z dnia 21 maja 2013 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten jest kolejnym (drugim) wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Pierwszym wnioskiem o prawo pomocy zawartym w piśmie z dnia 11 czerwca 2012 r. J. H. zwracał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało zaskarżone. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 6 września 2013 r. Sąd wezwał skarżącego do wykazania zmiany okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy, przez wykazanie, że sytuacja majątkowa lub rodzinna skarżącego uległa zamianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia z 6 marca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 września 2013 r. i pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, nie może zostać uwzględniony. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Rz 461/95, to orzeczenie i orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/). Dla porządku należy natomiast jeszcze raz skarżącemu wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/). W niniejszej sprawie, która dotyczy przyznania prawa pomocy chodzi więc o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialno-bytową strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W przedmiotowym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych J. H. nie zawarł uzasadnienia swojego żądania, nie uczynił tego również na wezwanie Sądu. W konsekwencji Sąd nie miał możliwości dokonania oceny czy sytuacja materialna J. H. uległa pogorszeniu w sposób uzasadniający zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 6 marca 2013 r. Z tych względów, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak na wstępie.